At Eye Level with the Art of the Faroe Islands

Kinna Poulsen

While Kalaallit Nunaat and the visual art emerging from Greenland is in the spotlight at the moment, with a wide range of exhibitions in various venues, there is less attention being paid to the Faroese part of the Danish Realm, and to culture and art in the Faroe Islands. Although in some places in Denmark outside the Copenhagen area—and particularly around artists’ associations—there has been a certain interest in Faroese artists, it has been a long time since Faroese art, in the true sense of the word, was in demand in Denmark. Indeed, perhaps the last time was back in the 1940s, when Sámal Joensen-Mikines exhibited paintings, which Danish critics regarded as major works of Nordic Expressionism. Faroese visual art has certainly not stood still; on the contrary, it is a field that has undergone a tremendous development, one that seems to have passed Denmark by.

As a curator, I have had the pleasure of arranging a number of exhibitions both at home in the Faroe Islands and internationally, including at exhibition venues in Denmark. Yet these have rarely taken place outside institutions with “Nordic” in their name. For example, we have held several exhibitions of contemporary Faroese art at Nordatlantens Brygge, and Greenland has done the same. But Greenland has come into the spotlight in a completely different way in recent years, with exhibitions at all kinds of prominent venues, from Statens Museum for Kunst and Copenhagen Contemporary to the Danish Pavilion at the Venice Biennale. Faroese art, by contrast, no longer seems to gain entry into the inner circle of the Danish cultural elite.

The great interest in Greenland has its geopolitical reasons, as we all know, but it also seems to have arrived none too soon. At least, that was the impression one got from Inuuteq Storch’s exhibition at the 2024 Venice Biennale, Rise of the Sunken Sun, which was poetic, moving, and extraordinarily successfull. The Faroe Islands have not yet participated in the Venice Biennale, primarily because of our own lack of initiative. Nor has there been any interest yet on the Danish side in a Faroese representation in the Danish Pavilion in Venice.

I have previously expressed my surprise at the lack of focus on Faroese visual art at major institutions in Denmark, such as Statens Museum for Kunst. For example, in an exhibition entitled The World as Landscape – Nordic Landscape Painting 1840–1910 (Verden som landskab – Nordisk landskabsmaleri 1840–1910, SMK 2006), that it was possible to leave out Faroese paintings altogether. Although Faroese—and Icelandic, for that matter—art only emerged around the turn of the twentieth century, there are works from that period by pioneers such as Flora Heilmann and Niels Kruse in the Faroe Islands and Þórarinn B. Þorláksson in Iceland, who painted their surroundings with great national affection.

There have been other similar group exhibitions where contributions from the Faroe Islands could have been included, had there been a will to do so, and there has likewise been little interest in exhibiting individual Faroese artists in these places. I once approached Charlottenborg and the National Gallery of Denmark to ask whether they might be interested in an exhibition of Faroese art. The friendly answer was that they were not. I was not entirely unprepared for this response, and it only irritated me slightly—for how can one know that one is not interested in something about which one has no fundamental knowledge?

This has puzzled me, even though I do not at all believe that there is any hostility behind it—merely a lack of knowledge and perhaps a general tendency towards centralism, whereby the Faroe Islands are perceived as being somewhere beyond the very periphery and therefore as somewhat more provincial and uninteresting?

A pertinent question in this regard is whether, from a Danish perspective, there is any reason whatsoever to take an interest in the visual art of a distant country that is a two-hour flight from Denmark. The answer can quickly become political and involve the Danish Realm and “big sister” Denmark’s obligations towards her “smaller” siblings in the north. But perhaps the question would be easier to approach if we started from our shared history and the natural curiosity and mutual interest in one another’s art, culture, and society that follows from it.

The times call for solidarity and cooperation in Europe, the Nordic countries, the Arctic and whithin the Danish Realm—a fact that even the most passionate Faroese republican must acknowledge, while at the same time one can dream of an enlightened community based on respect for each other’s sovereignty.

Among Faroese people, Denmark is more present than the Faroe Islands are for Danes. For many of us, Denmark is a kind of second homeland. Many Faroe Islanders have close family, friendships, and professional ties with Danes, as well as personal experience of Denmark across numerous areas of life, including education and healthcare. Art is no exception, and there are countless connections between the Faroe Islands and Denmark. Through important Faroese cultural institutions such as the Nordic House and Steinprent, the Faroe Islands Graphic Workshop, we all benefit from collaboration with outstanding Danish and Nordic artists. Similarly, the National Gallery of the Faroe Islands has received support from Danish foundations for several acquisitions and projects, including the major renovation of the art museum, Listasavn Føroya. Last but not least, Denmark is the largest recipient of the Faroe Islands’ most important resource—namely, our young people. We lose around twenty percent of each age group; most leave because of their studies abroad, and Denmark is by far their most common destination, although our young people have also gradually begun to seek out university cities in other countries.

Culturally and art-historically, Denmark, and Copenhagen in particular, has had a major influence on Faroese art. It was here that the first generations of Faroese artists were educated at the Royal Danish Academy of Fine Arts, and it was likewise in the Danish capital that they organised exhibitions of Faroese art—the first in 1941, at the Nørrebrogade studio of the Faroese sculptor Janus Kamban. Exhibitions of Faroese art in Copenhagen became a regular feature and attracted considerable interest. Their purpose was to showcase the very best of Faroese art, or at least what was thought likely to generate the greatest interest among Danish viewers, and these were primarily paintings interpreting the natural landscape.

It is possibly this double perspective that has led to a kind of lag and a discrepancy between contemporary art in the Faroe Islands and exhibitions of Faroese art in Denmark, with a strong emphasis on Faroese nature depicted through modernist painting: so-called “Færøkunst” featuring sky and sea and small houses in vivid colours, which remains popular among Danish cultural tourists visiting the Faroe Islands. The few times exhibitions of Faroese visual art receive coverage in the Danish media, they are viewed through a lens of nature, which seems reductive. In reality the field is considerably more complex, today Faroese art is as varied and multifaceted as contemporary art in Denmark—and, indeed, in Greenland, where there is abstract visual art and other forms of visual expression that are not particularly concerned with Greenlandic identity.

It seems like Greenlandic contemporary art is, in a sense, under pressure—caught between American neocolonialism and Danish or Western postcolonial expectations of what Greenlandic art should look like. Nivi Christensen, director of the Nuuk Art Museum, has argued that Greenlanders themselves should be allowed to define and shape the conversation about their own art history, rather than being subject to expectations imposed from outside.

This is still about what the Greenlandic-Danish artist Pia Arke very precisely summed up in the concept of “ethno-aesthetics,” which has gained renewed relevance in recent years—including at the Venice Biennale, where an apparent openness towards small Indigenous peoples, minorities, and cultures is accompanied by an unspoken demand for a clear sense of ethnic authenticity in art. For example, there is an expectation that Sápmi or Greenlandic artists will produce works that reflect their specific cultural identity. If they don´t, their work is not perceived as authentic. What initially appears to be genuine interest can therefore, in reality, become a limitation. Pia Arke argued, in short, that ethno-aesthetics is a colonial tool that reduces complex, modern people to living museum objects, whose role is to entertain Western audiences with their “authenticity.”

In a world that assigns value to art according to a hierarchical understanding of centre and periphery, and in which works from the periphery are also expected to bear a distinct indigenous or primitive character, Faroese visual art will always fall short. For in the Faroe Islands, visual art as such has never been “indigenous.” We have a very small number of examples of early folk art and a rich craft tradition, in which the processing of wool, knitting, and boatbuilding in particular have played a vital role throughout history. But from the very beginning, Faroese visual art has been inspired by art and international movements, just as Faroese visual artists have generally been well informed about developments in the international art world and are often educated abroad.

Faroese art history is relatively young, since we only really got started in the twentieth century and spent a number of years depicting our surroundings through national-romantic imagery, which subsequently became modernist, inspired by Paris via the academy in Copenhagen. But in this century, contemporary art in the Faroe Islands has undergone a rapid development, resulting in a highly diverse overall field. Non-representational painting has been flourishing since the turn of the century, with outstanding works by several eminent painters. Nature remains a strong presence, both in the older artists’ expressive interpretations of the grandeur of the landscape and in the way younger artists incorporate natural materials differently—both more directly and poetically, and informed by a sustainable and climate-conscious approach.

We live in a time of transition, in a period that is still swirling around us, strangely indistinct and sticky, with endless reasons for perpetual anxiety, but also with a new kind of openness that can be sensed in several places and that could prove interesting with a view to an exchange between Faroese and Danish art. A genuine breakthrough for contemporary Faroese art in Denmark is still a long way off and would, to begin with, require a change in attitude: Danish art institutions would need to muster both the interest and the willingness to get to know and understand Faroese art, and to encounter it on an equal footing and without prejudice, regardless of the islands’ size and their position within the Danish Realm. In short: to meet Faroese artists with the same openness, trust, and respect that is shown to all the other complex contemporary artists of the world.

Kinna Poulsen is a Faroese critic, curator, author, and teacher based in Tórshavn, Faroe Islands. In November, she will give a lecture at Nordatlantens Brygge on Faroese art, based on her book At Eye Level – On 21st Century Contemporary Art in the Faroe Islands. https://www.nordatlantens.dk/da/arrangementer/2026/i-%C3%B8jenh%C3%B8jde-foredrag-ved-kinna-poulsen-om-faeroesk-samtidskunst/

Jóhan martin christiansen - scherzo. nordic house tórshavn 2026

rannva kunoy - Un éclat de soleil. le bicolore paris 2022

dan helgi í gong - scherzo. nordic house tórshavn 2026

Hanni bjartalíð - conversations about fog. Nordatlantens brygge copenhagen 2020

robin ova tolfsen - conversations about fog. nordatlantens brygge copenhagen 2020

hansina iversen - fog swept cargo. Scandinavia house New york 2024

rannva kunoy - jóhan martin christiansen. Fog swept cargo. Scandinavia house new york 2024

randi samsonsen - conversations about fog. nordatlantens brygge. Copenhagen 2020

alda mohr eyðunardóttir - conversations about fog. nordatlantens brygge copenhagen 2020

M.A.Jacobsens virðislønir 2026

M.A. Jacobsens virðisløn fyri fagrar bókmentir verður latin Trygva Danielsen fyri bókina "hey :) tað metamodernistiska dómadagsmanifestið anno domini MMXXV et in futurum". Virðislønina fyri yrkisbókmentir fingu Annika Kunoy og Tóra Effersøe Mortensen fyri bókina "Tað, sum eftir er"og barnamentanarvirðislønina fekk Urd Johannesen fyri bókina ”Ferðin til Kongurvág” Suni Merkistein fekk virðisløn M.A.Jacobsens fyri mentanaravrik. Til lukku øll somul.

https://www.listaportal.com/tidindi/2025/11/5/ein-dpur-dreingjabk-r-21ld

Æviga aktuellar systrar í Hoydølum

Mikukvøldið frumframførdi Tjóðpallur Føroya leikin Tríggjar systrar eftir Anton Tjekhov. Tað er fyrstu ferð hesin kendi klassikarin er framførdur í Føroyum, men tey, sum sambinda Tjekhov við gamaldags, siðbundnan sjónleik, hava annað í væntu. Staðsetingin bendir longu á okkurt óvanligt, tí tað er sermerkt at fara til sjónleik í fimleikarhøllini í gamla studentaskúlanum í Hoydølum. - Nú munnu sjálvt teir allarfegnastu optimistarnir hava ásannað, at flotti, fagnaði og glæsiligi framtíðarbygningurin til Tjóðpall Føroya er ein politisk hvørvisjón, skapt av  heitari luft. Tað er óluksáligt og óskiljandi, at vit eftir øllum at døma ikki halda meira um okkum sjálvi sum fólk, men fyribils er tað í hvussu er gleðiligt at frætta at farið er undir at umvæla meiaríið í Tórsgøtu. Tað snýr seg jú um at liva her og nú meðan vit enn eru til. Og júst tað duga tær illa, tær tríggjar systrarnar, Olga, Masha og Irina Prozorov, sum kenna seg uppsteðgaðar í lítlu bygdini har tær búgva. Tær fabulera um eina glæsiliga fortíð, tá  foreldrini livdu og Prozorovfamiljan búði mitt í heimsins nalva í Moskva. Teimum leingist inniliga eftir einari aðrari og betri tilveru. Sjálvt um leikmyndin er minimal og leikurin harvið týðiliga gongur fyri seg í einari slitnari, gamlari fimleikarhøll, benda fínu klæðini hjá systrunum á, at tær eru partar av yvirstættini, aristokratínum, ið hava búð í einum valahúsum í høvuðsstaðnum við stórfingnum veitslum og borðhaldum. Nútíðin er øðrvísi óglæsilig og hørð og tí er neyðugt at arbeiða, boyggja høvur og yvirliva í teirri støðu, sum lagnan hevur lagað teimum til. Tað er ein áhugaverd dupult kensla at sita í einum høli, sum er ein fyrrverandi fimleikarhøll, har klokkan hevur verið kvart yvir tíggju í mong harrans ár, og uppliva ein leik um nøkur menniskju, sum standa still og als ikki koma úr stað. Tey tosa nógv um tíð í leikinum og duga illa at vera í núinum - tykjast eisini tilvitað um, at tey eru fortíð. Fortíðini fært tú varhugan av longu tá tú koyrir oman í dalin fagra og kenslan heldur fram, tá tú trínur inn í eina fimleikarhøll á sama gólv, sum tú sjálv einaferð ikki orkaði at renna á og ein fyrrverandi rektari tekur ímóti.

Tey, sum sóu Kirsuberjagarðin á Tjóðpallinum í 2010 vita av, at Tjekhov hevur nógvar persónar í sínum leikum og lýsir eitt kollektiv, hvørs samrøður og interaktión bera søguna fram. Tær tríggjar, sum leika systrarnar, spæla sera væl eisini saman og interagera í mun til hvørja aðra soleiðis sum veruligar systrar gera. Tað er sera stuttligt mangan. Tríggjar systrar er yvirhøvur nógv skemtiligari enn eg hevði væntað, eg var fleiri ferð um at skrædna eitt nú tá passioneraða miðlingasysturin, Masha - væl leikt av Súsonnu Tórgarð í femme fatale style - noktar at sleppa sínum elskaða Vershinin og heldur so fast í honum, at hon endar við at verða drigin aftan á honum eftir gólvinum sum ein gólvmátta. Tá vildi eg so illa flenna, at eg táraði samstundis sum eg royndi at halda mær, eitt sindur forskammað – sum tá mann av óvart kemur til at flenna til eina jarðarferð. Tí, hvar bleiv empatiin av; er tað ikki synd í einari ólukkuligari kvinnu, tá hon niðrar seg soleiðis? Lagnurnar eru í roynd og veru tragiskar allar, tí eingin eydnast, men kortini verða tær lýstar sum var talan um eina komediu ella farsu við skemtiligum turbo. Hvussu kann tað annað enn vera stuttligt við leikarum sum Súsonnu Tórgarð, Riu Tórgarð og Kristinu Sundar Hansen í systraleiklutunum. Leikurin er sum heild sera væl spældur í einum framúr liðavriki hjá leikarahópinum, sum umframt tær nevndu er myndaður av: Hans Tórgarð, Sofíu Nolsøe Mikkelsen, Kjartan Hansen, Bjørn Mohr, Hjálmari Dam og Harald Thompson Rosenstrøm.

Evgeniia Gromova leikstjórnaði leikin og Sámal Blak gjørdi minimalu men merkisverdu og týðandi pallmyndina. Í leikinum eru frá byrjan nógv vápn, ið  minna um dramaturgisku meginreglu Tjekhovs um, at allir lutir skulu brúkast. Vit síggja tó ikki vápnini verða brúkt beinleiðis. Tey eru har kanska sum ein symbolsk ábending um komandi harðskap og minna eisini á herleguna, sum er har í býnum. Tríggjar systrar er á ein hátt eitt typiskt listaverk á tremur av dreymum og vónum, men har tað í grundini ikki hendir tað stóra  – altso við tilveruni hjá persónunum. Í leikinum hendir ein rúgva og tað gongur ógvuliga skjótt fyri seg – serliga í byrjanini er tað nokk so ringt at fáa alt við, sum fólkini siga. Solyoni, kapteynur í herinum verður leiktur av tí fima Harald Thompson Rosenstrøm, sum ger sín persón tvíbýttan við snjallari rødd, ið ikki altíð er lættur at skilja.

Men byrjanin er yvirhøvur ófrættakend og tað var hon heilt frá teirri løtu, at undirritaða mikukvøldið trein inn um dyrnar á gamla studentaskúlanum. Tí beint við hurðina stóð ein ung kvinna við einum pappskelti, ið heitti á okkum um ikki at lata russiska mentan fáa okkum at gloyma russisk brotsverk. Eg bleiv eitt sindur kløkk av hesum og spurdi tí onkran um hendan kvinnan var partur av leikuppsetingini – (estetiskt riggaðu hennara speglsólbrillur onkursvegna til neonljósini inni í gamla skiftirúminum, sum verður brúkt sum foyer). Men kvinnan hevði einki við leikin at gera. Í hesum tíðum er tað góður stílur hjá fyrireikarunum at loyva einum tílíkum mótmæli eins og tey seta orð á kríggið, sum byrjaði fyri fimm árum síðani, tá Russland leyp á Ukraina. Tað gjørdi fyrisitingarligi samskiparin í Tjóðpalli Føroya, Mikkjal Helmsdal, tá hann bjóðaði okkum at vera vælkomin og greiddi frá fyrivarnum og grundgav fyri avgerðini um at framføra Tjekhov.

Søgan byrjar á ársdegnum fyri deyða pápa systrarnar, sum búleikast saman við bróðrinum Andrej. Irina er tann yngsta, hon er full av vón, ja fær næstan ikki verið til fyri longsli og dugir yvirhøvur ikki at síggja fram um sína egnu nøs og hómar tí heldur ikki tað góða lívið. Elsta systurin Olga (Ria Tórgarð) hevur konstanta høvuðpínu av sínum lærarastarvi, sum hon heldur vera sera strævið. Heldur ikki miðlingasysturin, Masha kann sigast at vera eydnurík í ólukkuliga hjúnarlagnum við Kuligin, sum hon ikki er góð við. Hann er studentaskúlalærari og ein ómetaliga keðiligur maður, ið er so markleyst sjálvglaður, at hann als ikki dugir at síggja hvussu illa kona hansara trívist, men tvørtímóti heldur hana elska seg sum hann elskar hana. Bjørn Mohr spælir leiklutin so stuttliga sannførandi, at fólk flenna í kíki eitt nú tá hann syngur hittsangin hjá Jensinu Olsen, Góða Bamsa, sum er broyttur til “Góða Masha, góða Mashaaaa...”. Men tað er eftir mínum tykki óneyðugt og skeivt at seta láturliga karakterin í koyristól og geva honum talubrek.

Sum eitt frískligt fleyr trínur herovastin, tann lendafatti og orðkringi Vershinin á pall – vakurt leiktur av Kjartani Hansen, so at systrarnar eru um at smelta. Hann ikki bara kennir teirra høgt elskaða pápa, men er eisini sjeikaligur og so er hann úr lovaða landinum; Moskva. Vershinin er ein áhugaverdur karakterur, sum sigur nógv klókt og ger nógv skítbýtt m.a. at fjasast við Mashu, sjálvt um tey bæði eru gift frammanundan. Tusenbach loytnantur droymir um eina framtíð saman við Irinu, men brúkar eisini nógva orku uppá vinmannin Solyoni, sum skal vísa seg at vera meira enn bara troyttandi – hann er eisini vandamikil og øvundsjúkur tí hann eisini er forelskaður í Irinu. Okkurt við tí sera fysiska sambandinum millum vinmennirnar ger, at mann heldur Solyoni í veruleikanum vera forelskaðan í Tusenbach, men tað er ikki vist. Í øllum førum kemur umbroytingin frá fjákuta til fatala leiklutin hjá Soloyoni dáttliga við hjá áskoðaranum, mann hevði ikki væntað tað. Kanska er skiftið eyka ógvusligt av tí at leikurin er munandi styttur. Hann varar hálvanannan tíma og gongur fyri seg í einari samanhangandi akt har sjónleikararnir eru nógv til staðar á pallinum og har leikstjórin saman við scenografinum hevur funnið uppá ráð til tess at skipa leikin í pørtum á ein hátt, ið veruliga rørir áskoðaran!

Hjálmar Dam spælir Tusenbach so dámliga, at tú heldur við honum og inniliga hevði ynskt, at hansara dreymir gingu út. Í teirri einu senuni har Tusenbach og Irina sita og práta aftast í rúminum, verður hetta filmað og víst uppá bakveggin. Tað er sera vakurt og við fleiri dýpdum. Bróður systrarnar, Andrej hevur akademiskar ambitiónir, men er veikur og hevur ikki tað, sum skal til og sjálvt um Hans Tórgarð ikki er tað minsta framfarin, inkorporerar hann allan tann flosnaða og óflýggjaliga karakterin, so at mann trýr uppá hann og hevði ynskt, at hesin karakterur var størri. Tað sama má mann siga um damuna hjá honum, ta eiggiligu og framfýsnu Natashu, ið tykist eiga viljastyrkina og frekleikan hjá eini rísandi undirstætt, herliga kitschut og kroppsliga vulgert – sum tað er einastandandi gott at síggja Sofíu Nolsøe á palli aftur.

Tríggjar systrar er ein klassiskur leikur, men tað kann mann ikki siga um modernaðu uppsetingina, minimalu scenografiina og teir absurdu undir og yvirtónarnar. Onkrastaðni steðgar alt upp í einum slagi av ekspressivum tableaui, tá leikarirnir dansa í slowmotion. Tað tóktist eitt sindur ov drúgt og stakk av frá heildini. Hinvegin kendi eg meg fleiri ferð rakta av dialoginum, sum tykist merkiliga samtíðarligur tó at hann er frá 1901 – Beinir Bergson hevur týtt leikin til gott, tíðarbært talumál, men evnini, sum Tjekhov viðger eru eisini æviga aktuel. Lýsingin av sjálvsgóðsku og longsli eftir meira áhugaverdum og gløggum samrøðufelagum er spísk og speisk og staðfestingin av, at vit ikki vita hvussu eftirtíðin fer at laga seg og tessvegna ikki kunnu vita hvussu okkara gerðir verða mettar í framtíðini, rakar beint á. Tjekhov rennur spjót gjøgnum menniskjað og avdúkar okkara snobbarí, hjálparsloysi og lyndi til at seta okkum sjálvi fremst og halda okkum vera betri enn onnur.

Tað er ikki á hvørjum degi, at Anton Tjekhov er á skrá í Havn, so tit vita hvat tit mugu gera. - Keypa tit tykkum eitt atgongumerki, hava tit alt møguligt stuttligt í væntu, sum ikki skal spoilast her.

Kinna Poulsen  

Føroysk bók á týdningarmiklum stuttlista

Ein føroysk bók er nú komin á ein týdningarmiklan amerikanskan stuttlista. Tað er yrkingasavnið Hvat hjálpir einum menniskja at vakna ein morgun hesumegin hetta áratúsind (2013) ella sum hon eitur á enskum What Good Does It Do for a Person to Wake Up One Morning This Side of the New Millennium eftir Kim Simonsen, í enskari týðing hjá Randi Ward, ið er tilnevnd til ALTA First Translation Prize 2026. Bókin er givin út av Deep Vellum í Austin, Texas.

Virðislønin verður latin av American Literary Translators Association og heiðrar eina framúrskarandi fyrstu bókmentaumseting til enskt. Men tilnevningin snýr seg eisini um tað, sum verður flutt yvir í enska málið: eitt føroyskt yrkingamál, har persónligur missur og náttúra eru samantvinnað.

Upprunaliga bókin, Hvat hjálpir einum menniskja at vakna ein morgun hesumegin nýggja ártúsundið, fekk M. A. Jacobsen-virðislønina. Enska útgávan hevur áður vunnið Nadia Christensen Prize for Translation.

Dómsnevndin skrivar:

“Randi Ward’s lucid translation of Kim Simonsen’s luminous poems in What Good Does It Do for a Person To Wake Up One Morning This Side of the New Millennium skillfully navigates the poet’s continually shifting tone between the elegiac and the celebratory. Grief operates on several levels here: the poet mourns the loss of his beloved, the ongoing destruction of our environment, and losses to come. Nevertheless, his delight in the natural world shines through. Close observation offers one way to overcome our estrangement from nature and ourselves. Simonsen is a keen, clear-sighted observer and Ward opens a clear, sparkling window onto his world.”

Dómsnevndin leggur sostatt dent á, at sorgin í bókini hevur fleiri skap. Yrkingarnar steðga kortini ikki við sorgini. Náttúran er bæði ein ítøkiligur heimur og ein háttur at koma í samband við seg sjálvan og tað, ið livir rundan um okkum.

Tað er har, týðingin hjá Randi Ward opnar eitt føroyskt landslag og eitt føroyskt yrkingamál til enskmæltar lesarar.

Í november kemur enn ein bók eftir Kim Simonsen út í USA: The Biological Composition of a Drop of Seawater is Reminiscent of the Blood in My Veins, eisini í týðing hjá Randi Ward, hesa ferð á White Pine Press.

Eivør í mánalýsi

Tað kundi ljóðað sum um, at Eivør gongur døkkari leiðir í komandi útgávuni, Tungl, sum vit gleða okkum til. Tungl merkir máni á fornnørrunum máli. Í dag 15. september kl. 16 kemur fjórða staklagið av komandi útgávu hjá Eivør út. Lagið eitur “spøkilsir”, og snýr seg um okkara innaru spøkilsir, smá og stór, sum vit øll hava í okkum.

Í “spøkilsir" sættast vit tað ófullkomna - bæði hjá okkum sjálvum og hjá okkara medmenniskjum, og vit verða soleiðis meira fyrigevandi yvirfyri hvørjum øðrum.

Við útgávuni fylgir eitt sjónbandalag framleitt av Gwenaël Akira Helmsdal. 

“ Gwenaël er ein góður vinur, og er bæði dugnaligur og hugkveikjandi at arbeiða saman við. Við hesari video framleiðsluni vildu vit skapa ein innara heim, eina endurspegling av teimum ymsu røddunum, skuggunum og kenslunum, sum liva inni í okkum.  Gwenaël fekk hugskotið til ein kassa við speglum, næstan sum eitt rúm inni í sinninum, og saman við einum ótrúligum toymi av listafólkum, sum vit eiga her heima í Føroyum, gjørdist hugskotið til veruleika,” sigur Eivør

 Gwenaël leggur afturat:

“Eg vildi byggja eitt serligt rúm, har ein kroppur kundi gerast til fleiri, og speglingar kundu geva tí skap, sum er torført at siga við orðum. At finna fram til tann kensluliga sannleikan í myndum, rørslum og ljósi saman við Eivør var ein heilt serlig tilgongd.“ 

Heildarútgávn Tungl kemur út 16. oktober og í hesum sambandi hevur Eivør útgávukonsertir í Norðurlandahúsinum 16. og 17. oktober. Konsertin 17. oktober er útseld, meðan tað framvegis eru tøk atgongumerkir til konsertina 16. oktober.

Nýtt og gott gamalt í Listasavni Føroya

English below

Ein øtiligur gangur av onkrum, sum bankar, borar og smíðar, órógvar tann sæla frið, sum plagar at valda í Viðarlundini. Komin niðanum varnast vit, at larmurin kemur frá Listaskálanum, sum í løtuni er mest sum avmonteraður, meðan hann verður bygdur av nýggjum innanfrá. Líka leggja dunnurnar í – tær gvagga við sama lag og hava longu vant seg við larmin, tí gamli Listaskálin er eitt stórt byggipláss, men í Listasavninum er opið.

Tvey ár eru liðin síðan Solveig Hanusardóttir Olsen var sett í stjórastarvið í Listasavni Føroya, so nú er tíðin komin, at hennara boð uppá eina tíðarbæra presentatión av føroysku listini verður veruleiki. Og sigast kann alt fyri eitt, at henda nýggja framsýningin er betri enn tann fyrra, ið fyrrverandi stjórin í Listasavninum, Karina Lykke Grand fyriskipaði. Tá megnaði hon at tvífalda mongdina av framsýndum verkum og at økja umboðanina av listakvinnum og hetta fekk mong at fegnast, tí so sá mann okkurt nýtt í Listasavnshøpi. Hiðani av Listaportalinum vóru orðini kortini ikki mild um ta løgnu evnisgerð av føroyskari list, sum varð presenterað undir yvirskriftum sum t.d. hav, landslag, dýr, portrett, kroppur osfr - tað tóktist sum eitt ovurhonds foreinklað og í grundini mannminkandi filtur, ið var lagt niður yvir føroysku listasøguna. Listasavnið er nóg avmarkað frammanundan bæði geografiskt og temporalt í og við, at savnið einans vísir føroyska myndlist – føroyska listasøgan tekur jú ikki dik á seg fyrr enn í 20.øld. Harumframt er savnið ymisligt av dygd. Hjá einari, sum hevur vitjað at kalla allar listaframsýningar, ið hava verið her um leiðir seinastu tretivu árini, tykist syrgiliga greitt, at tey bestu føroysku listaverkini frá hesari øldini ikki eru á Listasavninum, men heima hjá privatum samlarum. Hetta er galdandi fyri verk hjá t.d. Torbirni Olsen, Zachariasi Heinesen, Rannvá Kunoy, Mariusi Olsen, Hansinu Iversen og fleiri øðrum – ein partur av trupulleikanum stendst av Listastríðnum, tá innkeypið frá eitt nú (heystframsýningar-)útbrótarunum steðgaði. Eisini stríðist Listasavnið við at herberga verkum, sum ongantíð hava verið ella nakrantíð verða nóg góð at sýna fram í Listasavninum. Einki av hesum kann núverandi leiðsla ella arbeiðsfólk í Listasavninum lastast fyri, men tey kunnu kortini uppdatera heimasíðuna og tveita mannminkandi tematulkingina av føroyskari listasøgu í gloymskunar hav har hon hoyrir heima (og í sama viðfangi skifta illustratiónina til tóvirki út, tí grafikkur hjá Janusi Kamban er eyðvitað ikki tekstil). Viðvíkjandi verkunum í savninum er spurningurin um okkurt skal broytast við innkeypsháttinum til tess at tryggja, at almenningurin til eina og hvørja tíð fær tað besta burturúr.

Í nýggju føstu framsýningini í Listasavni Føroya hevur Sámal Joensen Mikines sína siðbundnu, tungu staðseting, ið hann sambært leikluti sínum sum grundleggjari hevur uppiborið – hann eigur einsamallur alla ta fyrstu pyramiduna og stóra høvuðsverkið, Aftur av jarðarferð hongur har, tað skal hanga. Eri sjálv ikki fjeppari av tjóðskaparligu málningunum av føroyskum dansi og grindadrápi, men teir eru ikki illa málaðir og dygd er av alstórum týdningi, tá tað ræður um ein so grundleggjandi stovn sum Listasavn Føroya.

Tað er satt at siga ov lítið skil á listaligum dygdaratliti nógva staðni í føroyska samfelagnum í dag. Tað er í heilum, at tú sært vánalig verk og kopilist presenterað eins og ektaða list – eisini av gallaríum og stovnum, sum eiga at vita betur enn at stuðla slíkum, sum í roynd og veru er eitt slag av stuldri. Hetta hendir eitt nú tá bankar og onnur arbeiðspláss lata gávur. – Nú í vikuni var ein kvinna, sum hevði arbeitt í Føroya Banka í fjøruti ár, avmyndað við einum málningi, sum heilt týðiliga er eitt kopi av eyðkenda máliháttinum hjá Hansinu Iversen.

Portrettmyndirnar eru færri, men hanga framvegis á nøkulunda sama hátt sum tær gjørdu í einari sonevndari salonguppheinging, sum er ruddilig og stuttlig, men ikki gevur einstøkum verkum hjá t.d. Ruth Smith, Tommy Arge og Torbirni Olsen nóg stóra rúmd. Dygdarstøðið tykist annars sum heild nógv betri og tryggari enn tað var í føstu framsýningini, nú listaverkini verða viðfarin við áhuga, virðing og varsemi. Í gongini verður varliga latið upp fyri feministiskum perspektivum við vatnlitamyndum hjá slóðaranum, Bergithe Johannesen umframt einum dárandi lítlum málningi av sóljum hjá einum øðrum kvinnuligum slóðara, Floru Heilmann. Hetta við varseminum er møguliga ein spurningur um sinnalag, men listaliga hevði framsýningin verið meira spennandi um samansetingarnar vóru eitt vet djarvari. Tá kundi mann t.d. staðsett sóljumyndina hjá Floru Heilmann undir liðini á jarðarferðarmálninginum hjá Mikines og við einum veldugum støddarlopi bjóðað teirri siðbundnu heroisku, maskulinu frásøgnini av og fingið onnur sjónarmið inn. Tað sama er galdandi fyri grafisku listina longur inni í gongini, sum er miðlað á ógvuliga siðbundnan hátt við prentplátum hjá Elinborð Lützen. Tær eru ikki neyðugar til tess at skilja hvussu fantastisk listakvinna hon var – mann kundi heldur brúkt plássið til listaverk, kanska eina gipsstandmynd hjá Jóhan Martini Christiansen?

Grafikkurin er framvegis eitt sindur undirspældur á Listasavninum um hugsað verður um øll tey framúrskarandi verk, ið síggja dagsins ljós í Steinprenti millum ár og dag og sjálvandi er plássið á savninum rættiliga avmarkað, men kortini. Har hanga tvey fín prent hjá Tóroddi Poulsen og eitt gott hálvfemsaraverk hjá Øssuri Johannessen og so eru fýra nýggj prent úr røðini Jeppe Sleeping hjá Jóhan Martini Christiansen sloppin at breiða seg í grafikkgongini millum verk hjá Janusi Kamban og Hans Paula Olsen. - Tá eg upplivdi framsýningina í vár, læt hesin parturin upp fyri nýggjum og meira modernaðum sjónarmiðum, tá fagra bringumyndin hjá Janusi Kamban av Fraser Eysturoy var sett við síðuna av yndisliga sovandi Jeppa hjá Jóhan Martini. Nú stendur bringumyndin av Janusi Kamban hjá Hans Paula Olsen á hesum stað, hon er fín, men gevur hesum partinum av framsýningini øðrvísi heteronormativan dám. Tað er spell, tí hitt perspektivið var øðrvísi áðhugavert og meira progressivt. Eg sakni yvirhøvur eina fríari, meira spælandi og tíðarbæra tilgongd har samansetingar av gomlum og nýggjum verkum geva nýggjar og øðrvísi upplivingar. Tað einasta, sum kemur ordiliga óvæntað á er, at tekstilinstallatiónin hjá Aldu Mohr Eyðunardóttir er sett saman við fjallaabstraktiónunum hjá Bárði Jákupsson. Tað er eitt sindur stuttligt og dregur fram tað nátturukenda í verkinum hjá Aldu og tað abstrakta hjá Bárði.

Pyramidan við abstraktum málningum er frálíka vøkur og sterk við sera góðum verkum eftir Ingálv av Reyni, Rannvá Kunoy, Hansinu iversen og Jens Dam Ziska. Hetta riggar avbera væl og er gjørt við ansi fyri teirri stóru framgongd, sum abstrakta málningalistin hevur verið fyri í Føroyum í hesari øldini. Tíverri verður upplivingin fyri ein part órógvað av stóru standmyndini hjá Ole Wich, 3D Dímun frá 2009 og tað er til bága fyri øll verkini. Tað ber illa til at síggja tann stóra Speaking in Tongues málningin hjá Hansinu Iversen uttan, at partar frá standmyndini sníkja seg inn um sjónarringin.

Í hinari pyramiduni er framsýningin eitt sindur meira luftig eftir at tann stóra ljóðstandmyndin Whale-War eftir Edward Fuglø er farin út, men stóru málningarnir hjá Tróndi Patursson síggja framvegis eitt sindur kroystir út – teir krevja veruliga pláss og sjálvandi er tað ikki uttan avbjóðingar at fáa verk hjá so nógvum og so ymiskum listafólkum at fungera saman. Núverandi uppheinging av verkum hjá Anker Mortensen og Edward Fuglø er í hvussu er betri, ljósari, lættari og meira poetisk. Forskjótingin av lomvigaeggjarmálninginum hjá Edwardi Fuglø út í gongina gevur framsýningarupplivingini eitt óvæntað brá, tá tú hyggur út úr pyramiduni. Í glasstovuni út til viðarlundina eru verk hjá Guðrið Poulsen og Jón Sonna Jensen í eini staðseting, sum er væl gjøgnumhugsað - kanska ov væl, tí verkini fáa eitt næstan innanduraarkitektoniskt brá. Innast í horninum hongur okkurt hjá Titu Vinther og tað er alt ov lítið gjørt burturúr einum høvuðspersóni í føroyskari listasøgu. Hon skuldi fingið nógn betur pláss við síni slóðbrótandi list eins og Ruth Smith, ið hevur fingið ein heilan kliva og tað er gott – Steffan Danielsen og Tummas Arge/ Tommy hava somuleiðis fingið hóskandi pláss, men hvar er tann fantastiski guli málningurin hjá honum, Útsýni úr Hoyvíksgarði (1975)? Tað er eitt høvuðsverk, sum altíð eigur at vera framsýnt í Listasavninum – tað sama er galdandi fyri Gráan morgun hjá Ingálvi av Reyni, men eg haldi, at hetta verkið í løtuni verður bøtt, kanska er tað sama galdandi fyri onnur verk - eisini hjá Ingálvi – hansara fína várliga interiørmynd strálar nýrestaurerað ímóti áskoðaranum har tað hongur.

Samtíðarlistin er sum heild væl skipað við framúr verkum hjá Hanna Bjartalíð, Silju Strøm, Randi Samsonsen og Jens Dam Ziska og sjálvt um málningurin hjá síðstnevnda riggar ómetaliga væl í selskapinum, so fyllir hann ósamsvarandi nógv. Í staðin kundi eitt verk sum Frí náttúrulýsing (1993) hjá Zacharias Heinesen hingið har – eisini eitt forevergreen høvuðsverk í Listasavni Føroya. Heklaða standmyndin hjá Randi Samsonsen, When will you come to see you like I do? (2022) stendur eitt sindur fyri seg sjálva og sær út sum um hon er dottin niður av mánanum og tað hevur okkurt við hennara tilvitaða klombruta estetikk at gera, men eg haldi, at mann kundi gjørt eitt sindur burtur úr hennara umhvørvi. Tílík verk, sum eru partar av eini installatión, eru ofta hugsað inn í eitt ávíst umhvørvi – hesar standmyndir vóru upprunaliga framsýndar í Miklagarði í SMS. Tá standmyndirnar seinni vóru framsýndar í Listasavninum, vóru veggirnir málaðir gulir. Tað hevði riggað væl við gulari bakgrund og t.d. við nøkrum av hennara bundnu verkum hangandi uppiyvir.

Tað var tíðliga í vár, at Listasavn Føroya bjóðaði innar at síggja nýggju føstu framsýningina. Eg havi verið nakrar ferðir og upplivað ymiskar broytingar og tá eg vitjaði á Listasavninum í hesari vikuni - nú heystið er komið og reiðiliga - væntaði eg satt at siga at uppliva framsýningina fullførda, men tað er hon ikki heilt, tí skelti og frágreiðingar mangla. Somuleiðis vantar miðlan um nýskipanina á heimasíðuni. Tílíkt hevur týdning, tí tað sigur nakað um kós og sjónarmið, ið hava avgerandi týdning í einari nýggjari pallseting og presentatión av teimum á leið 2800 verkunum í okkara tjóðarlistasavni og nei; pláss er ikki fyri øllum hesum verkum í framsýningini, verri enn so og tí vísa skiftandi framsýningar skiftandi raðfestingar, ið siga nakað týðandi um okkara samtíð.

Upplatingartíðir:

Tíðarskeiðið 1. mai - 31. oktobur
Mánadag - sunnudag kl. 11 - 17

Tíðarskeiðið 1. novembur - 30. apríl
Mánadag, hósdag til sunnudag kl. 11 - 16.
Týsdag og mikudag er stongt.

av heimasíðuni hjá listasavni føroya

portrettveggur

Flora heilmann

Alda Mohr Eyðunardóttir - Bárður Jákupsson

hansina iversen

jens dam ziska

janus kamban - jóhan martin christiansen

anker mortensen

steffan danielsen

Hanni bjartalíð

ingálvur av reyni

guðrið poulsen

Edward fuglø

Sigrun gunnarsdóttir o.o.

Kinna Poulsen

Listasavn Føroya – a new presentation

A terrible racket of knocking, drilling, and hammering disrupts the blissful peace that usually reigns in Viðarlundin (the plantation) in Tórshavn. Walking up there, we notice that the noise is coming from the old part of the Art Museum which is currently more or less dismantled while being rebuilt from the inside. The ducks in the pond couldn't care less—they waddle along at their usual pace and have already grown accustomed to the noise, because the old Listaskálin is a major construction site, but the Art Museum remains open.

Two years have passed since Solveig Hanusardóttir Olsen was appointed director of the National Gallery of the Faroe Islands (Listasavn Føroya), so the time has now come for her vision of a contemporary presentation of Faroese art to become a reality. And it can be said right away that this new exhibition is better than the previous one, which was curated by the former director of the Art Museum, Karina Lykke Grand. Back then, she managed to double the amount of exhibited works and increase the representation of female artists, which made many people happy as it brought something new to the museum context.

From this perspective here at Listaportalurin, however, the words were not kind regarding the odd categorization of Faroese art, which was presented under headings such as ocean, landscape, animals, portrait, body, etc.—it felt like an immensely simplified and essentially reductive filter placed over Faroese art history. The Art Museum is already limited enough both geographically and temporally, given that the museum exclusively displays Faroese visual art—after all, Faroese art history does not truly gain momentum until the 20th century. Furthermore, the museum is varying in quality. To someone who has visited virtually every art exhibition held around here over the last thirty years, it seems tragically clear that the best Faroese artworks from this century are not in the Art Museum, but mostly in the homes of private collectors. This applies to works by, for instance, Torbjørn Olsen, Zacharias Heinesen, Rannvá Kunoy, Marius Olsen, Hansina Iversen, and several others—part of the problem stems from the Art War (Listastríðið), when the acquisition of works from, for example, the (autumn exhibition) breakaways stopped. The Art Museum is also struggling with the problem of housing works that were never, and will never be, good enough to be exhibited there. None of this can be blamed on the current management or staff at the Gallery, but they could nevertheless update the website and throw the demeaning thematic interpretation of Faroese art history into the sea of oblivion where it belongs (and, in the same vein, replace the illustration labelled as textile, since Janus Kamban’s graphic work is obviously not textile).

In the new permanent exhibition at the Listasavn Føroya, the artist Sámal Joensen Mikines has his traditional, prominent position, which he has earned through his role as a founding figure – he alone occupies the entire first big room called “the first pyramid”, and his major work Back from the Funeral hangs where it should. I am not personally a fan of the nationalist/ethnic paintings depicting Faroese dancing and whaling, but they are not badly painted, and quality is of paramount importance when it comes to an institution as fundamental as the National art museum of the Faroe Islands.

To be honest, there is far too little awareness of artistic quality in many parts of Faroese society today. It is all too common to see poor works and copies presented as genuine art – even by galleries and institutions that ought to know better than to support what is, in reality, a form of theft. This happens, for example, when banks and other workplaces give gifts. Just this week, a woman who had worked at Føroya Banki for forty years was photographed with a painting that was quite clearly a copy of Hansina Iversen’s distinctive style.

There are fewer portraits in the new exhibition, but they are still hung more or less in the same manner as they were in a so-called salon-style hanging, which is amusing but does not give individual works by Ruth Smith, Tommy Arge and Torbjørn Olsen enough space. The overall level of quality, however, seems much better and more assured than it used to be in the permanent exhibition, where the artworks seem to be treated with interest, respect and care.

In the corridor, feminist perspectives are cautiously introduced through watercolours by the pioneering artist Bergithe Johannesen, as well as a charming little painting of buttercups by another female pioneer, Danish artist Flora Heilmann. This cautiousness may be a matter of temperament, but artistically the exhibition would have been more exciting if the juxtapositions had been a little bolder. One could, for example, have placed Flora Heilmann’s painting of buttercups right next to Mikines’s funeral painting and, through a dramatic leap in scale, challenged the traditional heroic, masculine narrative and introduced other perspectives.

The same applies to the graphic art further along the corridor, which is presented in a very traditional manner with printing plates by Elinborg Lützen. They are not necessary in order to understand what a fantastic artist she was – the space could instead have been used for artworks, perhaps a plaster sculpture by Jóhan Martin Christiansen?

Graphic art is still somewhat underrepresented at the National Gallery, considering all the outstanding works that have seen the light of day at Steinprent over the years. Of course, space at the art museum is quite limited, but still. There are two fine prints by Tóroddur Poulsen and a good 1990s work by Øssur Johannesen, and four new prints from Jóhan Martin Christiansen’s Jeppe Sleeping series have been allowed to spread out in the graphic-art corridor between older works by Janus Kamban and Hans Pauli Olsen.

When I experienced the exhibition in the spring, this section opened up new and more modern perspectives when Janus Kamban’s beautiful bust of Fraser Eysturoy was placed next to Jóhan Martin’s lovely sleeping Jeppe. Now Janus Kamban’s bust of Hans Pauli Olsen occupies that spot. It is a fine work, but it gives this part of the exhibition a different, heteronormative character. That is a shame, because the other perspective was more interesting and more progressive. I miss a freer, more playful and contemporary approach, in which juxtapositions of old and new works create new and surprising experiences. The only thing that comes as a unexpected combination is Alda Mohr Eyðunardóttir’s (b.1997) textile installation placed alongside Bárður Jákupsson’s (b.1943) mountain abstractions. It is somewhat amusing and brings out the natural qualities of Alda’s work and the abstract qualities of Bárður’s.

The pyramid of abstract paintings is exceptionally beautiful and strong, with very good works by Ingálvur av Reyni, Rannvá Kunoy, Hansina Iversen and Jens Dam Ziska. This works extremely well and is done with an awareness of the great progress abstract painting has made in the Faroe Islands during this century.

Unfortunately, the experience is partly disrupted by Ole Wich’s large sculpture 3D Dímun from 2009. It is a disadvantage for all the works. It is difficult to look at Hansina Iversen’s large Speaking in Tongues painting without parts of the sculpture intruding into your field of vision.

In the other pyramid, the exhibition feels somewhat airier now that Edward Fuglø’s large sound sculpture Whale-War has been removed, but Tróndur Patursson’s large paintings still look somewhat cramped – they really require space. And of course, it is no small challenge to make works by so many different artists function together. The current hanging of works by Anker Mortensen and Edward Fuglø is better: brighter, lighter and more poetic. Moving Edward Fuglø’s painting of a big guillemot egg out into the corridor gives the exhibition an unexpected quality when you look out from the pyramid. In the glass room overlooking the plantation, works by Guðrið Poulsen and Jón Sonni Jensen are placed in a setting that is very well thought through – perhaps too well thought through, because the works take on an almost interior-architectural quality. Deep in the corner hangs something by Tita Vinther, and far too little has been made of one of the key figures in Faroese art history. She should have been given much more space for her groundbreaking art, just as Ruth Smith has been given an entire room – and rightly so. Steffan Danielsen and Tommy Arge have likewise been given appropriate space, but where is Tommy Arge’s yellow painting View from Hoyvíksgarður (1975)? It is a major work that should always be on display at the National Gallery. The same applies to Grey Morning by Ingálvur av Reyni, although I believe that work is currently being restored, perhaps along with other works – including some by Ingálvur. His fine springtime interior is radiant in its newly restored state.

Contemporary art is, on the whole, well organised, with fine works by Hanna Bjartalíð, Silja Strøm, Randi Samsonsen and Jens Dam Ziska. Although the latter’s painting works exceptionally well in its company, it takes up disproportionately much space. Instead, a work such as Free Nature Description (1993) by Zacharias Heinesen could have hung there – another evergreen masterpiece in the National Gallery of the Faroe Islands. Randi Samsonsen’s crocheted sculpture When will you come to see you like I do? (2022) stands somewhat by itself and looks as though it has fallen down from the moon. This has something to do with its deliberately clumsy aesthetic, but I think a little more could have been made of its surroundings. Works like these, which are parts of an installation, are often conceived for a particular environment. These sculptures were originally exhibited at the supermarket Miklagarður in SMS. When the sculptures were later exhibited at the National Gallery, the walls were painted yellow. A yellow background could have worked well, perhaps with some of her knitted works hanging above it.

It was early in the spring that the National Gallery of the Faroe Islands invited visitors in to see the new permanent exhibition. I have been several times and experienced various changes, and when I visited the Gallery this week – now that autumn has properly arrived – I honestly expected to experience the exhibition in its finished form. But it is not quite finished, because labels and explanatory texts are missing. There is also a lack of information about the reorganisation on the website. Such things matter, because they say something about the direction and perspectives that are crucial when creating a new presentation and interpretation of the approximately 2,800 works of Faroese art in our national art collection. And no: there is not room for all of these works in the exhibition, far from it. That is precisely why the changing exhibitions present changing priorities, and those priorities say something important about our present time.

Kinna Poulsen

SEXAGINTA Hansina Iversen í Steinprenti

Fríggjadagin letur SEXAGINTA upp í Steinprenti. Sermerkta latínska framsýningarheitið SEXAGINTA merkir trýss og er heitið á seksti ára føðingardagsframsýningini hjá Hansinu Iversen, sum kann upplivast á tveimum hæddum í Steinprenti.

Í erva hongur ein framsýning við denti á málningar, meðan grafikkurin fyllir gallaríið niðriundir. Hansina Iversen hevur verið virkin listakvinna í meira enn tríati ár og tey flestu sambinda hana við abstrakta málningalist. Men hon er eisini grafisk listakvinna, sum hevur gjørt útivið hundrað prent í Steinprenti. Fleiri teirra, ið teljast sum høvuðsverk í samlaðu framleiðsluni í Steinprenti, verða við á framsýningini.

Hansina hevur gjøgnum árini ment ein serstakan grafiskan stíl, sum hevur ávirkað myndamálið í hennara málningum við støðugt meira samansettum bygnaði, har lag verður lagt oman á lag, júst sum við litografiskari tøkni, har hvør litur verður prentaður sær. Hinvegin kann mann eisini siga, at prentini í stóran mun hava verið ávirkað av málarínum við teimum somu orkumiklu málingastrokunum og einari sermerktari kolorismu, ið er eyðkend fyri listakvinnuna.

Tað er áhugavert at uppliva eitt so stórt úrval av hennara steinprentum sum vit hava høvið til á føðingardagsframsýningini. Tað elsta prentið er frá 1998 og tað nýggjasta er frá í ár – og munur er á teimum, men okkurt hava tey í felag kortini. Tey nógvu prentini fevna bæði tað einfalda og tað maksimala í vøkrum samansetingunum av málingastrokum, organiskum skapum og gjøgnumskygdum laveringum, sum flóta á myndaflatanum. Sjálvt um stílurin er eyðkendur, eru verkini fjølbroytt og tykjast lødd av einum áhaldandi vilja til at bróta upp úr nýggjum og gera okkurt annað enn tað upplagda. Verkini hjá Hansinu snúgva seg í stóran mun um ljós og samanhang, sum bæði sæst í einstøkum verkum og verkanna millum.

Hansina Iversen: SEXAGINTA letur upp í Steinprenti 11.september klokkan 16-18. Vælkomin!

On Friday, SEXAGINTA opens at Steinprent. The Latin exhibition title SEXAGINTA means sixty and is the title of Hansina Iversen's sixtieth birthday exhibition, which can be experienced on two floors of Steinprent.

Upstairs there´s an exhibition with emphasis on paintings, while graphic art fill the gallery below. Hansina Iversen has been working as an artist for more than thirty years and most people associate her with abstract painting. But she is also a graphic artist, who has created almost a hundred lithographic prints in Steinprent. Several of them, which are considered to be main works in the overall production of Steinprent, will be included in the exhibition.

Over the years, Hansina has developed a unique graphic style, which has influenced the visual language in her paintings with an increasingly complex structure, where layers are laid on top of layers, just like in lithographic technology, where each color is printed separately. However, it can also be said that the prints have been largely influenced by the painter with the same energetic strokes and a distinctive colorism that is characteristic of the artist.

It is interesting to experience such a large selection of her lithographs as we have the opportunity to at this birthday exhibition. The oldest print is from 1998 and the latest is from this year – and there are differences, but the works have something in common. The many prints include both the simple and the maximal in the beautiful combinations of paint strokes, organic shapes and transparent laverings that float on the surface of the picture. Although the style is distinctive, the works are diverse and seem charged by a persistent will to break new ground and do something else than the obvious. Hansina's works are largely about light and coherence, which can be seen both in individual works and between works.

Hansina Iversen: SEXAGINTA opens in Steinprent on September 11th at 4-6pm. Welcome!

HANSINA 60

English below

Nú listakvinnan Hansina Iversen fyllir 60 ár, stendur hon sum ein av okkara fremstu og mest týdningarmiklu slóðbrótarum, sum nonfigurativa málningalistin eigur í Føroyum. Í meira enn tríati ár hevur hon framsýnt síni verk og tikið lut á framsýningum bæði úti og heima. Ein av hesum framsýningum var í París. Tað var í myrkastu krúnukrímstíð, at føroysk list hekk og glógvaði í einari listahøll í sjálvum ljósbýnum, í impressionismunar høvuðsstaði, har vit dittaðu okkum at framsýna. Men við málningum hjá Ingálvi av Reyni, Zachariasi Heinesen, Rannvá Kunoy og Hansinu Iversen í skjáttuni – ja, tá er sjálvsálitið av tí allarbesta. Til hesa fronsku ferniseringina komu óvanliga nógv fólk. Hetta var ein av fyrstu framsýningunum eftir corona-stongsulin, og meg minnist framsýningargestirnar nakað sum bleikar, klænar vampýrar, ið gingu runt í framsýningini blundandi upp móti bjarta ljósinum í listaverkunum á vegginum.

Men tey vóru blíð í París. Sera blíð – bæði listaáskoðarar og ummælarar – tann eini; Pierre Gelin-Monastier viðmælti framsýningina sum ta týdningarmestu í París ta vikuna, men tað var serliga Hansinu, hann festi seg við. Hennara myndir bar hann saman við “la sagesse, la grâce ou la jarre de la veuve de Zarepta” – við vísdómin, náðina ella krukkuna hjá einkjuni í Zarepta, altso eitt ljós, sum uttan íhald floymir út yvir okkum uttan nakrantíð at verða uppi. Minnist, tá eg á mínum skúlafranska fekk stavað meg ígjøgnum hetta findarblíða ummælið og vildi greiða Hansinu frá øllum rósinum - hvussu óluksáliga illa við hon var. – Hansina orkar ikki fyri tílíkari lovtalu. Hon er ein nokk so jarðbundin persónur og hvør veit um ikki tað loysir seg at hyggja at hennara list við báðum eygum heilt niðri á jørðini.

Tí sjálvt um hon enn sum áður málar undurvakrar málningar við rundleittum formum í fleiri løgum við silvitni um allan myndaflatan og ljósi, sum blaðar í teimum heystligu litunum. So er alt so sera ítøkiligt. Flatin er eitt grunderað lørift. Ljósið skyggir í teirri glógvandi málingini, men skínur eisini úr hvítu grundini, sum hómast í millumrúmum og aftan fyri litirnar. Hansina er ein sonevndur málaramálari, ið skarar framúr tøkniliga og handverkliga, men hon er eisini grafisk listakvinna hvørs drúgva samstarv við Steinprent hevur kastað av sær yvir hundrað grafisk verk; fleiri teirra teljast millum høvuðsverk í samlaðu framleiðsluni í Steinprenti.

Hansina hevur ment ein serstakan grafiskan stíl, sum hevur ávirkað myndamálið í hennara málningum við støðugt meira samansettum bygnaði, har lag verður lagt oman á lag, júst sum við litografiskari tøkni, har hvør litur verður prentaður sær. Tey mongu prentini, sum Hansina Iversen hevur skapt í Steinprenti, fevna bæði um tað einfalda og tað maksimala, men eisini her ávirkar ítøkiliga tilfarið úrslitið í vøkrum, tunnum laveringum, sum listakvinnan skapar við penslinum eftir at hava dripið hann í tuntflótandi tussj. Stórar prentverkætlanir við nógvum umførum og litløgum hava bjóðað listakvinnuni av og hava brýnt hennara greiningarevni, og hetta sæst aftur í málningunum.  

Hansina Iversen er saman við Rannvá Kunoy slóðbrótari innan ta ikki-ímyndandi málningalistina i Føroyum. Listasøguliga verður henda listin knýtt at einum skifti, sum hendi í heimslistini eftir annan veraldarbardaga, har listaligi miðdepilin ikki longur æt París, men New York. Hansina hevur sjálv greitt frá í fleiri viðtalum hvussu ein námsferð til New York hevði grundleggjandi týdning fyri seg, tá hon á fyrsta sinni upplivdi risastóru málningarnar hjá Mark Rothko, Barnett Newman, Helen Frankenthaler og øðrum color field málarum. Hesin stílurin verður nevndur abstrakt ekspressionisma og tað tykist sjálvsagt at bólka listina hjá Hansinu sum okkurt slag av avlegara til hetta listaslagið. Men verkini hjá Hansinu eru kortini ógvuliga øðrvísi í mun til verkini hjá amerikonsku starvsfeløgunum og eg haldi, at munurin er bara vaksin í hesari øldini. Í hennara myndum snýr tað seg ikki per se um metafysiskt endaloysi, poppkendan slættleika ella tilvildarligt tachistiskt slettarí – hennara verk eru meira fjølbroytt, djúp og stýrd. Sjálvt um kompositiónirnar eru ógvuliga samansettar, tykjast tær merkiliga klárar og ótilvildarligar, sum um staðsetingin av øllum strokum, sporum av spreymáling og málaðum skapum er nágreiniliga stýrd, eins og løgini eru gjølliga samskipað í ein samanhang. Hesin samanhangur gerst alsamt sterkari og hómast bæði inni í einstøkum verkum og verkanna millum. Samstundis tykjast hesar myndir ómetaliga nærverandi sum tær folda seg út her og nú við tilfarsligum støði fyrst og fremst í teirri kimiligu og seint tornandi oljumálingini, ið onkrastaðni trínur blonk fram úr heildini meðan aðrir kámir flatar taka seg aftur í einari organiskt bylgjandi heild.

Framman fyri einum málningi hjá Hansinu má áskoðarin gera sær ómak og geva sær góðar stundir at hyggja og at hyggja aftur. Makaleysa kolorisman og flykrandi ljósmegin kann saman við orkuni í strokunum minna um Monet og aðrar impressionistiskar meistarar, men kanska er tíðin komin at sleppa samanberingunum nú Hansina rundar tey seksti. Henni tørvar als onga samanbering, men hennara verk tola at verða borin saman við tað allarbesta. Hennara verk kunnu í løtuni síggjast á framsýningini Impromptu í Gamla Seglhúsi í Klaksvík og fríggjadagin 11.sept letur føðingardagsframsýningin SEXAGINTA upp í Steinprenti við denti á grafisku verkini. Hjartaliga til lukku góða Hansina.

 

Kinna Poulsen

Hansina Iversen: A Trailblazer

of Faroese Abstract Art Turns 60

As the Faroese artist Hansina Iversen celebrates her 60th birthday, she stands as one of our foremost and most significant pioneers of non-figurative painting in the Faroe Islands. For more than thirty years, she has exhibited her work and participated in exhibitions both at home in the Faroe Islands and abroad in Copenhagen and New York.

One of these exhibitions took place in Paris. It was during the darkest days of the corona pandemic that Faroese art was exhibited in the City of Light itself—in the capital of Impressionism, where we dared to exhibit. But with paintings by Ingálvur av Reyni, Zacharias Heinesen, Rannvá Kunoy, and Hansina Iversen in our bag—well, then our self-confidence was at its absolute best. An unusually large number of people attended this French opening. I suppose it was one of the first exhibitions after the corona lockdown, and I remember the exhibition guests looking somewhat like pale, thin vampires, walking around the exhibition blinking up at the bright light emanating from the artworks on the wall.

But they were kind in Paris. Very kind—both the public and critics alike. One critic, Pierre Gelin-Monastier, recommended the exhibition as the most important one in Paris that week, and he was particularly captivated by Hansina. He compared her images to "la sagesse, la grace ou la jarre de la veuve de Zarepta"—to wisdom, grace, or the jar of the widow of Zareptath—meaning a light that flows continuously over us without ever running out. I remember when I, using my schoolboy French, managed to spell my way through this wonderfully kind review and wanted to explain all the praise to Hansina—how terribly uncomfortable she was. Hansina cannot cope with that kind of eulogy. She is a quite grounded person, and who knows if it doesn't pay off to look at her art with both eyes firmly planted on the ground.

For even though she continues to paint these amazingly beautiful paintings with colourful rounded shapes in multiple layers with a sense of rhythm across the entire canvas and light peeling through colors, everything is still very concrete. The surface is a primed canvas. The light glimmers in the glowing paint, but it also shines from the white ground, which can be glimpsed in the spaces between and behind the colors.

Hansina is a so-called "painter's painter" who excels technically and in craftsmanship, but she is also a graphic artist whose extensive collaboration with Steinprent the graphic workshop in Tórshavn has yielded almost a hundred graphic works. Hansina has developed a distinctive graphic style that has influenced the imagery of her paintings with an increasingly complex structure where layer is placed upon layer, just like in lithographic technique where each color is printed separately. The many prints that Hansina Iversen has created at Steinprent encompass both the simple and the maximalist, but here too, the concrete material affects the result in beautiful, thin washes that the artist creates with the brush after dipping it in fluid ink. Large printing projects with many runs and color layers have challenged the artist and sharpened her analytical skills, and this is reflected in her paintings.

Together with Rannvá Kunoy, Hansina Iversen is a trailblazer within non-representational painting in the Faroe Islands. Historically, this art is off course linked to a transition that occurred in world art after World War II, where the artistic center was no longer Paris, but New York. Hansina herself has explained in several interviews how a study trip to New York was of fundamental importance to her when she experienced the giant paintings of Mark Rothko, Barnett Newman, Helen Frankenthaler, and other Color Field painters for the first time. This style is called Abstract Expressionism, and it seems obvious to categorize Hansina's art as some kind of offshoot of this art genre. Yet Hansina's works are quite different compared to those of her American colleagues, and I believe the difference has only grown in this century. In her pictures, it is not per se about metaphysical infinity, pop-like flatness, or random Tachist smearing—her works are more diverse, deep, and controlled.

Even though the compositions are highly complex, they appear remarkably clear and non-accidental, as if the placement of every stroke, trace of spray paint, and painted shape is precisely controlled, just as the layers are carefully coordinated into a cohesive whole. This sense of cohesion grows ever stronger and can be sensed both within individual works and between them. At the same time, these images seem immensely present as they unfold here and now, with a material basis primarily in the sensitive and slow-drying oil paint, which in some places steps forward glossily from the whole while other faint surfaces recede into an organically undulating unity.

In front of a painting by Hansina, the viewer must make an effort and take plenty of time to look and look again. The strong colorism and flickering power of light, along with the energy of the brushstrokes, can bring to mind Monet and other Impressionist masters, but perhaps the time has come to drop the comparisons now that Hansina is turning sixty. She needs no comparison at all, but her work stands up to being compared with the absolute best.

Her works can currently be seen at the exhibition Impromptu at Gamla Seglhúsið in Klaksvík, and on Friday, September 11, her birthday exhibition SEXAGINTA opens at Steinprent, with an emphasis on her graphic works.

A heartfelt congratulations, dear Hansina.

  Kinna Poulsen

Millum myndir og list í Klaksvík

Tað var framsýningin Impromptu hjá Hansinu Iversen í Gamla Seglhúsi í Klaksvík, sum leygardagin fekk meg at taka leið 400 norðeftir – Impromptu merkir okkurt her og nú improviserað og skjótt - tað kann mann ikki siga um busstúrin. Tað er øgiligt, sum mann forkelast skjótt og venist við stórar flottar tunnlar og skjótleikan í ferðingini. Túrurin til Klaksvíkar, ið tók effinett ta tíð sum upplýst var í ferðaætlanini; hálvan annan tíma í fagrasta veðri við góðum útsýni allan vegin – føldist kortini sum ein sonn jorsalferð. Men fram komu vit og tá vit høvdu rundað tann monumentala ídnaðarhúkin var gott at skoða góða list í Gamla Seglhúsi.

Tey bæði, ið reka Seglhúsið, Jastrid og Símun Gullaksen eiga rós uppiborið fyri sínar væl fyriskipaðu framsýningar av dygdarlist og ferniseringar, har listin verður væl presenterað við røðum, tónleiki og onkrum góðum til góman – hesa ferð hoyrdu vit Guðrið Hansdóttir framføra nakrar av sínum fínu poetisku sangum. Til matna fingu vit sjáldsama gott skerpikjøt uppá Hagabreyð frá lokala bakarínum, Amarant. Ein týskur ferðamaður, ið var vilstur inn á gólvið slapp at royna kjøtið, snerkti eitt sindur, men forvitnaðist síðan um hvaðani úr Føroyum vínið stavaði – noy hatta er Riesling fekk hann at vita og soleiðis er tað í Gamla Seglhúsi. Her rennur grótføroysk mentan við turrum kjøti av útoyggj saman við sofistikeraðari háeuropiskari vínmentan. Samansetingin av Riesling og skerpikjøti ljóðar eitt sindur serstøk, men smakkaði heilt ómetaliga væl.

Hilmar Høgenni helt upplatingarrøðuna og staðfesti millum annað, at tað als ikki er lætt at fáa málarí at síggja so lætt út sum Hansina Iversen megnar og hetta sæst eitt nú týðiliga á Impromptu. Á hesi framsýning hanga nýggjar koloristiskar kompositiónir, so lýsandi orkumiklar og leikandi lættar, at tú alt fyri eitt verður í góðum lag av teimum. Verkini eru væl hongd upp við góðari samanhangandi rútmu og við atliti til hølið og teir ymisku veggirnar.

Tað er langt síðani eg var í Klaksvík og har er nokk so nógv hent eitt nú arkitektoniskt á Biskupstorgi, har m.a. Hotel KG fer at geva kensluna av einum fjálgum býarmiðdepli á hesum áður heldur ófýsiliga staði. Bygt verður enn og plantað rundan um hotellið og tá tað er liðugt fer at rigga enn betur. Har var lív í Klaksvík leygardagin við hópin av fólki á Café Fríðu og í handlunum har á leið. Vit vitjaðu matstovuna í erva í Hotel KG, har vit nutu eina útmerkaða servering av cesarsalati / nýpilkaðum rækjum við breyði og leskiligum hvítvíni afturvið. KG er ein vakur bygningur serliga innan, har hann er merktur av fjálgum náttúrutilfari við vøkrum viði. Tað besta við bygninginum er kortini staðsetingin heilt niðri við sjóvarmálan. Tað er so sjáldsama vakurt, at tú mást klípa teg í armin at vita um tú ert fallin í dreymaland. Men so er okkurt, ið órógvar eygað og her kemur eitt lítið hjartasuff. Beint við Gamla Seglhús eru tveir turkislittir veggjarmálningar komnir, sum rigga illa og sýnast ómetaliga invasivir har millum gomul hús við sjóvarmálan. Myndprýðingar í almenna rúminum mugu gerast við atliti til umhvørvið rundanum har hugsað verður um bæði náttúru, søgu og bygningarnar sum heild. Innihaldsliga hava tey møguliga hugsað um umhvørvið, tí myndevnini eru ávikavist av hvali og kópi, men fagurfrøðiliga stinga hesar myndir seg fullkomiliga burtur úr heildini við einum at kalla disney-kendum estetikki og tað er spell. Henda myndprýðing er partur av einari størri verkætlan, sum fevnir um fleiri býir og bygdir í Føroyum og onkrastaðni riggar tað væl, t.d. flotta prýðingin uttan fyri Tinghúsið í Havn og í miðbýnum har á leið, har ymsar umbyggingar ganga fyri seg og plátur eru settar upp. Grafitti er ein subversiv sjangra og tílík grafittikend myndprýðing riggar best tílík fyribils støð, har eitt nú ung fólk verða eggjað til at úttrykkja seg í almenna rúminum, tað er altíð gott at geva spírum tílík herðaklapp, men skulu vit hava varandi list í almenna rúminum er best at venda sær til listafólkini.

Kinna Poulsen

 

BIRITA í uppskoti til Filmsvirðisløn Norðurlandaráðsins 2026

 Í fjør var føroysk filmsøga skrivað, tá Føroyar vunnu norðurlendska filmsheiðurin við framúr filminum hjá Sakarisi Stórá, Seinasta Paradís á Jørð. Í ár kann tað henda aftur við heimildarfilminum, BIRITA hjá Búa Dam, ið snýr seg um mammu hansara, Biritu Mohr, sum sjúk av Alzheimers fer á pall í einari uppseting av Lear Kongi í Sjónleikarhúsinum í Havn.

Filmsvirðisløn Norðurlandaráðsins er ein týdningarmikil virðisløn, sum verður latin árliga fyri ein framúrskarandi norðurlendskan film. Virðislønin varð latin á fyrsta sinni í 2005, og upphæddin er 300.000 krónur. Endamálið er at vekja áhuga fyri filmslistini í norðurlondum. Millum vinnararnar kunnu nevnast t.d. Lars von Trier, Dagur Kári, Aki Kaurismäki, Thomas Vinterberg, Selma Vilhunen og Pernilla August. Teir allarflestu vinnarafilmarnir eru fiktiónsfilmar við fiktivum søgum, men summir filmar bróta frá, t.d. danski filmurin Flýggjan (Flugt), ið vann virðislønina í 2021. Tað er ein animeraður dokumentarfilmur, sum Jonas Poher Rasmussen leikstjórnaði, ið sigur ta sonnu, dramatisku søguna um barndómsvinin Amin, tá hesin sum einsamallur smádrongur flýggjaði úr Afghanistan til Danmarkar.

Búi Dam er saman við framleiðarunum, Jón Hammer, Mark Steele og Duritu Sumberg í uppskoti at fáa Filmsvirðisløn Norðurlandaráðsins og hann er sera fegin um tilnevningina. Tað skilst á tíðindaskrivi frá Nordisk Råds Filmpris – “Tað er ein stórur heiður at verða tilnevndur Filmsvirðisløn Norðurlandaráðsins. Fyri føroyingar kemur tað óvæntað, at okkara søgur verða sæddar og hoyrdar í Norðurlondum. Føroyar hava jú leingi verið í periferiini av norðurlendska samanhanginum. Men nú vit seinastu mongu árini hava flutt okkum tann vegin til at “declare independence”, sum íslendska systur okkara Björk mælti okkum til í 2008, hevur tað týdning, at vit skapa eitt greiðari pláss fyri okkara egnu rødd, okkara máli og mentan í norðurlendska felagsskapinum. Tí kennist henda tilnevning bæði gleðilig og týdningarmikil fyri okkum, sigur Búi Dam

BIRITA er ein ógvuliga serstakur heimildarfilmur. Her á Listaportalinum endaði ummælið av filminum soleiðis:  “...Sjálvt um BIRITA er ein heimildarfilmur, eru søgugongd, tónleikur, myndir og bygnaður knýtt saman og lagt til rættis sum í einum samanhangandi filmslistaverki, sum tekur sær tíð at leggja seg fram fyri áskoðaranum. Tá luttakaranir í leikinum um Lear Kong í byrjanini trína inn í salin í Sjónleikarhúsinum og verða presenteraðir fyri okkum við prentaðum nøvnum, fáa vit varhugan av, at hetta er byrjanin uppá eitt veldugt drama, sum er enn størri og meira sárt enn King Lear og sum kanska bara leikstjórin skilir til fulnar. Hann hevur alt at missa og hevur sett sjálvan høvuðsstólin í veð. Listaligu dygdirnar í filminum gera, at vit fata bæði dirvið og tað skroypiliga í verkætlanini, tí tað siga tær intimu nærmyndirnar og dynamisku skiftini millum klárar og óklárar myndir og ljós í myrki okkum eins og framúrskarandi tónleikurin hjá Bill Frisell alla tíðina stuðlar huglagnum, antin tað er eymt og nakið ella tað er ógvusligt og dramatiskt. Inn í millum flyta vit okkum út úr teimum smáu hølunum og síggja út yvir Havnina og út yvir føroysk fjøll í stillmyndum, ið verða brúktar sum okkurt slag av visuellum pausum millum aktirnar í filminum. Hesar myndir, men eisini mátin filmurin verður presenteraður ber brá av, at avsendarin ætlar at miðla filmin uttanlanda. Hetta fer væntandi at ganga væl, tí BIRITA hevur altjóða flog!”

Vit ynskja BIRITU góða eydnu í harðari kapping við hini filmsverkini, sum eru tilnevnd í Danmark, Finnlandi, Íslandi, Noregi og Svøríki. Tey eru:  

•Byrjanir (Begyndelser)

Jeanette Nordahl

Rasmus Birch, Jeanette Nordahl

Eva Jakobsen, Katrin Pors, Mikkel Jersin

 

• Eitt ljós sum ongantíð sløknar (Jossain on valo joka ei sammu)

Lauri-Matti Parppei

Ilona Tolmunen

 

• Kærleikin sum er eftir (Ástin sem eftir er)

Hlynur Pálmason

Anton Máni Svansson, Katrin Pors

 

• Kensluvirði (Affeksjonsverdi)

Joachim Trier

Eskil Vogt, Joachim Trier

Maria Ekerhovd, Andrea Berentsen Ottmar

 

• Kevlarasál (Kevlarsjäl)

Maria Eriksson-Hecht

Pelle Rådström

Ronny Fritsche, Lizette Jonjic

 

Kinna Poulsen

SCHERZO finissage í Norðurlandahúsinum

Fríggjadagin 7.august klokkan 16-18 verður finissage í Norðurlandahúsinum. Vælkomin á framsýningina Scherzo – føroysk samtíðarlist fyri síðstu ferð, nú framsýningin verður rundað av við einari finissage. Tiltakið bjóðar m.a. upp á eitt prát við kurator Kinnu Poulsen, og útgávan av einum brannýggjum katalogi yvir framsýningina. Møguleiki verður at heilsa uppá kurator og flest øll luttakandi listafólkini, og vit bjóða sjálvandi eitt glas við onkrum góðum.

Um framsýningina
Ársins summarframsýning Scherzo – føroysk samtíðarlist hevur nakrar av sterkastu røddunum á føroyska samtíðarlistapallinum. Níggju listafólk við verkum, sum fevna víða bæði í úttrykki og tilfari: her eru málningar, grafikkur, standmyndir, tekstilar, ljóð, video og tekstir, sum verða sameind av einum felags vitalum ekspressiviteti, intensiteti og kanti.

Tey luttakandi listafólkini eru Hansina Iversen, SUPERVISJÓN við Lív Mariu Róadóttir Jæger og Lasse Jæger, Randi Samsonsen, Jóhan Martin Christiansen, Silja Strøm, Jens Dam Ziska, Dan Helgi Helgason í Gong og Vár B. Samuelsen.

Skráin byrjar kl. 16.00, og húsið er opið til kl. 19.00

Ókeypis atgongd

UPPHAV vunnið tveir prísir hjá CPH:CULTURE

Føroyska leikverkið UPPHAV eftir Gunnvá Zachariasen og Maritu S. Dalsgaard framleiddur av leikbólkunum TVAZZ og Leikhús SKIFT, hevur vunnið tveir prísir hjá CPH:CULTURE fyri leikárið 25/26. Í mars 2026 var UPPHAV leikferð á Teater FÅR 302 í Keypmannahavn. Her fingu danskir ummælarar eyga á leikin og róstu honum til skýggja. Leikurin var tilnevndur í trimum bólkum, tá ið CPH:CULTURE gjørdi sínar tilnevningar fyri leikaárið 25/26. Nú vinnararnir eru funnir, hevur UPPHAV vunnið í heili tveimum av bólkunum. UPPHAV er besta nýggja leikverk, ið hevur annað mál enn danskt sum uppruna. Millum hini tilmæltu verkini vóru m.a. Dear Evan Hansen, Det Kongelige Teater, Skuespilhusets Store Scene/Aarhus Teater, Store Scene/Lion Musicals v. Thomas Langkjær, ið hevur vunnið eina røð av donskum prísum í ár eins og verkið hevur vunnið 6 TONY awards. UPPHAV er eisini valt til at vera besta gestaspæl leikárið 25/26. Tilnevningarnar eru gestaspøl í øllum listagreinunum innan pallist. UPPHAV skarar framúr millum tilnevnd so sum: samtíðardansi hjá København Danser og Østre Gasværk, ballet hjá Det Kongelige Teater og International Ballet Galla – A Celebration of Dance (Tivolis Koncertsal) og stóra kinverska dansi og opera leikverki Shun Yun, sum er á heimsleikferð og varð framført í Royal Arena. Leikurin UPPHAV er ein frásøgn um sorgarleikin, sum rakti Hestoynna 1. apríl 1919, tá ið tveir bátar úr oynni gingu burtur. Ellivu menn úr Hesti sjólótust henda dagin. Tað var meginparturin av arbeiðsføru monnunum í bygdini. Leikurin snýr seg um gerandislívið, korini og fortreytirnar hjá familjunum í Hesti eins og í øllum Føroyum hetta tíðarskeiðið. Leikurin er serstakur, tí hann er ikki bert søgan um menninar, sum druknaðu, men eisini um kvinnurnar og børnini, sum sótu eftir í einum samfelag, sum hvørki hevði almennar ella privatar socialar tryggingar.

UPPHAV spælir í SALT tann 6. september 2026. Í august er leikverkið føroysk umboðan á Kulturmøde på Mors og í september er leikurin eisini á festivali í Fjaler í Norra.

Hugskot, stigtakan, sjónleikur og tekstur: Gunnvá Zachariasen

Leikstjórn, tekstur og dramaturgi: Marita S. Dalsgaard

Kompositión og ljóð: Anna Katrin Øssursdóttir Egilstrøð

Visuelt design: Silje Grimstad

Framleiðsla: TVAZZ og Leikhús Skift

Gestapallur: Får 302, Keypmannahavn

https://www.listaportal.com/tidindi/2025/10/5/sorg-er-ein-kvinna

Listaframsýning við málningum hjá Eyvindi Mohr (1926-2005)

Í samband við hansara 100 ára føðingardag, sum hevði verið 21. september í ár, er savnað eitt úrval av málningum frá eigarum í Føroyum og Danmark at sýna fram í Müllers Pakkhúsi í Havn. Eyvindur kann roknast sum landslagsmálari, men málaði eisini onnur motiv. Hetta  verður fyrsta serframsýning við verkum, sum umboða alt tíðarskeiðið, Eyvindur virkaði sum listamaður. Framsýningin letur upp hósdagin 6.august klokkan 18 og er opin allar dagar frá hósdag 6. august til sunnudag 23. august kl. 15 - 18.

Ólavsøku(maxima)list

Ársins ólavsøkuframsýning, Listating, sum Edward Fuglø hevur kuraterað, er maximalistiskt bæði so so við genialari staðseting í gamla Føroya Banka mitt í ólavsøkuni og einari ørgrynnu av luttakarum, sum eisini hvør sær hava fingið lutfalsliga nógv verk við. - Júst Føroya Banki hevur havt serliga stóran týdning fyri føroysku listina við tað, at navnframi danski bankastjórin, Nonnegaard, ið var settur í starv í 1954, fór undir miðvísa samling av føroyskari list og lat meg bara staðfesta tað enn einaferð, sum er týðiligt fyri øllum, at tað er upplagt at brúka bygningin sum listahøll. Ólavsøkuframsýningin er sum árligt event í sjálvum sær føroysk listasøga – hon er okkara almenna salong og debutframsýningarstaðið hjá nógvum føroyskum listafólkum og hetta hevur eyðvitað týdning eisini sjálvt um pallarnir í dag eru vorðnir fleiri í tali.

Føroyar eru enn sum áður eitt land uttan listaakademi og ólavsøkuframsýningin hevur mangan verið átøk einum turkiskum basari av verkum hjá leikum og lærdum – tað er stuttligt og ramasjang. Argumentið fyri at gera soleiðis er listasøguligt, tí tað fólksliga eyðvitað er grundleggjandi partur av føroysku listini. Uttan tey – also fólkið, sum frá fyrstu framsýningunum hjá Floru Heilmann, Niels Kruse ella Mikines á ólavsøku- og á øðrum framsýningum keyptu listaverk og stuðlaðu listafólkunum, bar einki til. Listafelagið, sum í 1948 skipaði fyri ÓF á fyrsta sinni, eigur sín part av heiðrinum av góðu gongdini. - Tí tað má sigast at hava gingið væl. Ja, so væl, at vit í Føroyum í dag eiga so fitt av útbúnum, dugnaligum og royndum myndlistafólkum, at vit uttan stórvegis trupulleikar høvdu kunnað gjørt eina framúrskarandi ólavsøkuframsýning bara við teimum. Men tað vilja vit helst ikki. Vit vilja eftir øllum at døma heldur uppliva myndlistaverk hjá evnaríkum tónleikarum, arkitektum, sniðgevum, prestum, dansarum, pedagogum, filmsfólkum, lærarum, yrkjarum osfr. Í staðin fyri bara at satsa uppá teir bestu hondbóltspælararnar, speisa vit liðið upp við nøkrum fótbóltspælarum og onkrum fimleikara til tess at tryggja eina stuttligari og meira undirhaldandi breidd. Eg sigi ikki hetta er skeivt, bara at tað er áhugavert hvussu úrveljing tykist problematisk sum fyribrigdi, einamest, tá tað snýr seg um list. Eg veit ikki hvaðani henda dyrkan okkara av tí ikki-sublima stavar, men hugsi, at tað møguliga er knýtt at eini rættiligari jarðbundnari fyri ikki at siga reyvasíðari listáskoðan har tað er frægast ikki at fara ov langt upp at flákra.  

Men ólavsøkan hevði ikki verið tað sama uttan ÓF. Eg havi havt nógvar góðar upplivingar á skiftandi ólavsøkuframsýningum og minnist serliga væl ta fyrstu, sum eg ummælti. Tað er í ár 30 ár síðan. Frá teirri framsýningini minnist eg serliga eina tekning, sum í skránni kallaðist Vøtn, hyljar og varðar uppi á Reynsmúlalág hjá Anker Mortensen og sum var grundleggjandi øðrvísi sjálvt í mátanum, hon var staðsett ovarlaga á einum veggi, har hon sá út sum var hon sjálv flogin upp hagar av onkrum tilvildarligum vindblaki. Og tó at stílurin hjá Anker Mortensen tykist meira hóvligur á at líta í málningunum, hann hevur við á ÓF í ár, er hann framvegis ein poetiskur listamaður, hvørs verk teljast millum perlurnar á Listatingi. Framsýningin er serstakliga fjølbroytt tøkniliga og innihaldsliga við málningum, grafikki, fotolist, tekstillist, ljóðlist, video osfr. – Fleiri av teimum áhugaverdu verkunum á Ólavsøkuframsýningini 2026 eru eitt slag av rúmligum installatiónum  ella pallsetingum, sum er vorðið eitt meginrák innan føroyska samtíðarlist – eitt nú dámdi mær væl tað myrka stjørnukagarakjallarakamarið hjá Tummas Jákupi Thomsen. Har kann mann gott fara fleiri ferðir at hyggja og tað sama er galdandi fyri tað heftiga, humoristiska ketturúmið hjá Elini Josefinu Smith og Sirkus-halgidómin hjá Trygva Danielsen. Á installatiónsøkinum er kuratorurin sjálvur, Edward Fuglø ein av slóðbrótarunum – hansara egna installatiónsverk, Ólavsøkugestur frá 2016 er eitt ógloymandi dømi við tess konsentreraðu og tilfarsliga neyvu, men margtýddu ólavsøkusøgum.

Hvat fara vit so at minnast Ólavsøkuframsýningina 2026 Listating í Steinatúni fyri? – Staðsetingina í Steinatúni heilt vist - Teir skróvandi ølpropparnar í verkinum hjá Jens L.Thomsen, Ólavsøkumorgun og sum heild eisini fjølbroytnið og metstóra talið av bæði luttakarum, áskoðarum og verkum, sum fekk tað at mala fyri mær har úti í myrku trappuuppgongdini. Hon er allan vegin upp á triðju hædd prýdd við verkum hjá deyðum listafólkum. Ljós hevur enn stóran týdning í vøkrum málningum, tekningum, fotomyndum og grafikki; tað sæst hjá Zachariasi Heinesen, Rannvá Kunoy, Hjørdis Haack, Inga Joensen, Silju Strøm, Torbirni Olsen, Mariusi Olsen, Onnu Kathrinu Højgaard, Hans Paula Olsen, Tróndi Patursson, Anker Mortensen, Hansinu Iversen o.ø. Eg saknaði tað stóra, ljósa rúmið í Listaskálanum, men í gamla bankabygninginum vóru sum áður nevnt fleiri góðar upplivingar á hvítu, reyðu og bláu hæddini, ið eru festliga litsettar eftir Merkinum. Summi verk á framsýningini hevur mann upplivað áður – fleiri riggaðu sera væl í nýggjum høpi, t.d. stóru heklaðu standmyndirnar hjá Randi Samsonsen og fína litografiska røðin hjá Hansinu Iversen, sum hekk yvir av sterka, kolasvarta verkinum hjá Barbaru í Gongini, Nakið undir húð. Ein sterk røð við týðiligum tilfarsligum atliti og ansi fyri drama við abstraktum formatiónum, ið eru átøkar blekkblettunum í Rorschach-testinum og sostatt endaleyst opnar fyri tulkingum. Tey smáu skrivstovurúmini rigga væl sum smá univers til einstøk listafólk, t.d. Rannvá Holm Mortensen, Rakel Helmsdal og Jón Sonni Jensen hava hvør sítt høli (RÆTTING: eitt av fínu svørtu verkunum hjá Maibritt Marjunardóttir hongur yvir av). Jón Sonni framsýnir eina røð av smáum tekstilverkum úr sonevndum liquid satin, ið eru formaði kring útholaðan krossvið. Verkini skapa hugsamband við bæði veitslukjólar, sloyfur, pop art og Hollywood-glam samstundis sum tey eru koloristiskt og tilfarsliga áhugaverd og skapa iva um tilfarið - t.d. um tað er bleytt ella hart. Inniligu verkini hjá Jóhan Martini Christiansen sita somuleiðis eftir í minninum; gipsverkini og installatiónin umboða hvør sína síðu í einum vaksandi dialektiskum oeuvre, ið fevnir bæði tað kroppsliga og tað andaliga júst sum ólavsøkan ger tað á hvørjum ári. Ólavsøkuframsýningin 2026 er opin dagliga frá klokkan 14-18 til og við 8.august.

Kinna Poulsen

Barbara í Gongini

jens l.thomsen

rakel helmsdal

jens dam ziska

anker mortensen

Hjørdis haack

jón sonni jensen

tummas jákup thomsen

jóhan martin christiansen

torbjørn olsen

Súsan í jákupsstovu

zacharias heinesen

Ingálvur av reyni

ENN ER NÁÐIN NÁÐILEYS

Bókhaheitið er áhugavert og kendist kanska eitt sindur ov viðkomandi ta løtuna, tá eg fekk nýggju bókina hjá Tóroddi Poulsen í hondina. Eg var stødd í einari hospitalssong á Ríkissjúkrahúsinum, har eg havi búleikast tveir teir seinastu mánaðarnar sum fylgjari hjá soninum og havi av sonnum upplivað ov mikið av bæði náði og náðiloysi; kritahvítar nýeinglar við endaleysum toli og ikki minni av pínustillandi hesar blásvørtu náttarløtur við líðing og sorg sum hjá Mikines. Rennandi fet á gongini og ýlandi alarmtónar, sum ála nervarnar sundur. Voksbleiku andlitini hjá teimum, ið sita í trongliga rúminum fyri avvarðandi á intensiv og bíða eftir boðum um maðurin, konan, dótturin, sonurin, systurin er til ella ikki. Har er ofta nokk so kvirt. Ein annan dag fer ein av einglunum við forstrídda dronginum út í urtagarðin at  anda og merkja blómurnar. Tann dagin kenst náðin stór. Náði er eitt av hesum veldugu hugtøkunum hvørs týdningur veldst um sjónarmið. Um tú ert ein av teimum, sum hugsar nógv um tilverunnar treytir og krøv ella um tú fatar náðina meira universalt sum samheiti við endaleysa tilveruundrið til dømis – Glaðlyntir Havnahumanistar hava eitt ávíst lyndi til at hella til ta seinnu tulkingina. Bókaheitið orðar eina tilveruliga og gudfrøðiliga andsøgn, tí um náðin er náðileys er hon tá náðilig?

Sum altíð eru bókaheiti hjá Tóroddi Poulsen góð at venda og dreya og tyggja uppá og eg hugsi, at fatanin er treytað av hvussu tú lesur; upp ella niðureftir, tí hetta er fleirtýðugt og snýr seg um tilveruna, sum á sín hátt er náðileys samstundis sum hon í sjálvum sær er náði. Men eg fái týdningin at minna um tann hjá Peter Bastian í setninginum “Altíð longu elskaður”, at hetta, at tú ert til er ein kærleiksfult undur í sjálvum sær og at alt byrjar her við mær og tær hvønn nývaknaðan dag sum Kári P einaferð sang. Ella sum tað stendur á bakpermuni á bókini hjá Tóroddi: “tú ert tín egna náði”.

Eg haldi, at hetta fer at vera bók nummar 51 ella har á leið, sum Tóroddur Poulsen hevur latið úr hondum, eg roknaði einaferð út hvussu nógvar yrkingar tað var, minnist ikki talið, men tað eru í hvussu er uppí nógvar spannir og leggja vit prosabøkur, myndlist og tónleik aftrat, man samlaða verkið teljast millum tey størstu í okkara bókmenta- og listasøgu. Tá kann onkur spyrja hvørt vit hava tørv á meira frá Tóroddi Poulsen? Svarið er ja og grundgevingin er sjálvsagt knýtt at dygd og originaliteti, men tað snýr seg eisini um autentisitet, ið er ein sjáldsamur eginleiki á okkara døgum. Men eingin skrivar sum Tóroddur Poulsen. Og biðir tú tólmennið um at gera tað, verður tað ein veik, óoriginal endurtøka, ið manglar tað, sum mest av øllum eyðmerkir Tórodd og alla góða list og tað er at hugsa nýtt, taka okkum á bóli og bera fram feskar sannroyndir um tilveruna beint her og nú. Ongantíð áður hevur tann autentiska listarøddin verið týdningarmiklari og tí er tað spell, at hon hevur lyndi til at kámast burt í dagsins ráki við ótolnum móttakarum, sum alla tíðina vilja uppliva nakað nýtt og nakað annað og sum í síni ævigu jagstran eftir at náa eitt quick fix av onkrum tilveruligum resonansi í heilum halda seg uppdaga nýggja og spennandi list har sum hon ikki er í staðin fyri at geva sær tol til tað, sum er har. Alt verður borðreitt undir somu festligu ritualum og tá er kanska torført at finna fram til bollarnar í suppuni, men í veruleiknum er langt í millum tey veruligu listafólkini. Og jú, vín er gott, men sannleikin býr ikki í víninum, hann býr í listini. Hon er ikki altíð mjúk at strúka og mótsett pseudolistini líkist hon ikki altíð list, men krevur altíð ómak – eisini av tær og mær. Og hesi eiggiligu listafólk, hvørs rødd tú kennir, hvørs litir, tónar, rørslur, myndir, sannleikar, eygnabrá, dreymar, tú hevur heilsað uppá fyrr á framsýningum, filmum og pallum - tey finna alla tíðina uppá nýtt og byggja víðari sítt stóra, djúpa verk við royndum og kensluni av núinum.

Við fáum undantøkum eru bøkurnar hjá Tóroddi skrivaðar á móðurmálinum hóast hann hevur verið búsettur í Danmark meginpartin av sínum skaldalívi. Vit kenna hansara rødd og hansara persona og hóma longu longu á permuni - við áðurnevnda fleirtýdda heitinum, sum saman við yrkjaranavninum myndar rammuna kring eina einfalda tekning - hvønn vit hava við at gera. Nakrar trappur leiða okkum niðan til eina grøna hurð í einum stórum gulum bygningi, ið minnir um eina setandi ella rísandi sól. Kanska er hetta náðin, deyðin ella dreymurin, men hetta er fyrst og fremst inngongdin til nýggja yrkingasavnið hjá Tóroddi Poulsen, sum á fýrs síðum bjóðar okkum einn í sín yrkingaheim við áhugaverda og typiska blandinum millum smáar aforismur og eygleiðingar av gerandisdegnum, har fullmánin minnir yrkjaraegið um at taka heilivágin, sum berskølluti læknin hevði fyriskrivað, surrealistiskar flipputar dreymir og kaldgløggar viðmerkingar til fyribrigdi í okkara tíð t.d. við kritikki av talgilda heiminum. Men hetta skal lesast fleiri ferðir. Tá uppdagar tú, at okkurt kann merkja tað øvugta av tí, tú fyrst helt. Her eru so nógvar yrkingar, eg kundi endurgivið, mær tær lesast helst frægast í bókini, jú eg skal siga tykkum eina góða, sum er eyðkend fyri serligu yrkjararøddina hjá Tóroddi Poulsen. Næsta ár fyllir hann sjeyti – mítt føðingardagsynski er ein veldug antologi formað sum ein spann við top of the pops frá 1984 og fram til í dag.

Kinna Poulsen

 

 

Scherzo - fernisering

Fríggjadagin 12.juni læt Summarframsýningin upp í Norðurlandaahúsinum. Har vóru nógv fólk og gott lag og udirritaða helt ferniseringsrøðu:

Vit hava glett okkum og nú er løtan komin, at vit sleppa at presentera okkara framsýning, fyri tykkum. Hon eitur Scherzo. Scherzo er eitt tónleikahugtak, sum á italskum merkir spott ella skemt – Scherzo var upprunaliga ein lættur og skjótur millumsatsur í einum størri tónleikaverki. Í 19.øld broyttist hetta spakuliga - hugtakið varð víðkað m.a. av Chopin til sjálvstøðug verk, ið kundu vera heldur døkkari í huglagi – melankolsk, merkt av longsli og vónloysi. Hóast Scherzo við bæði c og z ljóðar ógvuliga fremmant fyri okkum, er tað nú heitið á eini føroyskari samtíðarlistaframsýning. Vit hava lænt heitið frá eini yrking, sum føroyski yrkjarin Bergliot Heinesen skrivaði til danska tíðarritið Vild Hvede (Hvedekorn) í 1939. Hon var partur av einari danskari yrkingaantologi, sum Asger Schnack læt geva út í 1996 og í 2000 stóð brot úr yrkingini sum fororð í yrkingasavninum Blóðroyndir hjá Tóroddi Poulsen.

Yrkingin, Scherzo, sum bæði kann lesast og hoyrast á framsýningini, er surrealistisk og snýr sig millum annað um eina umskapan, har ein kvinna verður til eina uglu. Uglan umboðar vanliga tað rationella og vísindaliga, men verður í yrkingini sett í samband við okkurt vilt og vitleyst. Bæði umskapanin og intensa huglagið í yrkingini eru eyðkend fyri surrealismuna, ið sum kunnugt var ein modernistisk rørsla í 20. øld, har støði var tikið í dreymum og gjørt var upp við veruleikans fysisku avmarkingar.

Sum kurator kanst tú stinga út í kortið – tú kanst hóma, halda og vóna, men tú kanst ikki vita hvussu einstøku framsýningarverkini ella samlaða heildin fer at síggja út. Ein kurator er eitt slag av søgusigara, sum við blindum makkara setir saman søgur, sum hon sjálv ikki kennir til fulnar. Opinleiki er av størsta týdningi og tað merkir bæði at vera opin fyri listini í sjálvum sær og fyri rákum í samtíðin. Men fyrst og fremst snýr tað seg um tað ítøkiliga, um karmarnar her í Norðurlandahúsinum og ynskið frá stovninum um eina summarframsýning við føroyskari samtíðarlist. Eg havi nýliga skrivað eina bók um samtíðarlist í Føroyum; hon eitur Í Eygnahædd. Har havi eg millum annað staðfest, at samtíðarlistin er fjølbroytt tøkniliga og innihaldsliga og at hon kann tykjast litrík, intens, vital, stuttlig, skroypilig, sterk, kvir, poetisk og politisk - hesi hugtøk havi eg brúkt sum okkurt slag av lyklaorðum í míni tilgongd í sambandi við Scherzo.

Bergliot Heinesen var lítlasystur kenda listamannin William Heinesen. Hon er lutfalsliga ókend – eg havi spurt meg fyri, men havi funnið ógvuliga fáar upplýsingar um eina kvinnu, ið var øðrvísi; møguliga ein sonevnd "boheme", sum fór til Keypmannahavnar, har hon millum annað fann vinfólk millum teir festligu surrealistarnar. Turið Sigurðardóttir hevur umsett Scherzo og skrivað um Bergliot í Varðanum, har hon eisini kemur inn á hvussu stóribeiggi William í brævi til vinmannin Jørgen Frantz ógvast um ta løgna, ódamuliga lyndi á Bergliot. Undir øllum umstøðum hevur Bergliot Heinesen latið eftir seg nakrar fáar, men sterkar yrkingar, sum skilja sig út bæði í føroyskum og donskum bókmentum.

Í framsýningini Scherzo brúka vit yrkingina sum eitt felags listaligt og poetiskt grundstøði, ið snýr seg um uppreistur, umskapan og tann neyðuga svíkjaran – um at mála uttan fyri strikurnar við stórum og at tosa eitt sindur ov hart. Yrkingin er skrivað í einum spentum tíðarskeiði, sum á mangan hátt minnir um tað, vit í løtuni uppliva í altjóða samfelagnum. Listin er nú sum tá sambærlig við ein stóran svamp, ið sýgur allar hendingar til sín og verður partur av sjálvum tíðarandanum. Í 1930'unum vendu surrealistarnir bakið til ta siðbundnu listina og royndu at finna ein djúpari listarligan sannleika í uppreistri og dreymum. Hvussu sannleikin um okkara egnu tíð fer at síggja út, vita vit ikki heilt, men vónandi er listaframsýningin Scherzo við til at geva okkum eina ábending. Real art has the capacity to make us nervous – tað helt Susan Sontag og eg vóni, at okkurt í hesari framsýning bjóðar áskoðaranum av, eggjar til umhugsan og brynjar okkum til at seta spurningar til status quo

Vælkomin til Scherzo her tit kunnu uppliva verk hjá Vár Samuelsen, SUPERVISIÓN; sum er Lív Mariu Róadóttir Jæger, Lasse Jæger. Randi Samsonsen, Dan Helga Helgason í Gong, Jóhan Martin Christiansen, Jens Dam Ziska, Silja Strøm og Hansina Iversen. Vegna listafólkini og meg sjálva takki eg Norðurlandahúsinum fyri gott samstarv og so vil eg eisini gjarna takka Gunn Hernes fyri árini og fyri, at hon takkar av við føroysku samtíðarlistini, sum er so rík í hesum árum.

 

Kinna Poulsen

Lýsandi listalegenda 90

Kenna tit ljósins málara, Zacharias Heinesen? Soleiðis kundu vit við eini tilsiping til eina yrking hjá Jens August Schade spurt, tó at spurningurin í roynd og veru er óneyðugur. Dagsins føðingardagsbarn, Zacharias Heinesen munnu tey flestu kenna. Eg kenni hann væl, bæði listaverkini og mannin – foreldur míni kendu hann eisini og konuna Sylviu, sum doyði fyri tíggju árum síðan og er mann sum eg so heppin at hava fingist við list seinastu tretivu árni, so hevur mann eisini hitt Zacharias bæði í álvara og gaman.

Tær stuttligu løturnar eru mangar, summar tykjast vera úr sama tilfari sum dreymar og fara ikki lætt úr aftur huganum t.d. ein sólfylltan leygardag í Keypmannahavn í hálvfemsunum, tá vit vóru til eftirfernisering av eini Føroyaframsýning á Den Frie síðst í hálvfemsunum á Hotel Østerport - beint við síðuna av framsýningarstaðnum. Har sótu vit í góðum lag við svalandi øli í gløsunum og mangt var reypað og gjørt við. Eg hevði saman við einari vinkonu sett meg eitt sindur burtur frá rokmikla Føroyaborðinum og hagar kom ein lítillátin maður, sum kurteisliga spurdi um hann kundi seta seg hjá okkum og tað kundi hann og tað var Zacharias, sum á sín stilla hátt fór at fortelja søgur úr Keypmannahavn so skemtiliga og spennandi, at tað var ein fragd at lurta. M.a. tosaði hann um fyrstu ferð, hann var í Tivoli við pápa sínum. – Hann mann have verið ógvuliga góður við pápa sín” staðfesti vinkonan, tá vit seinni sótu tværeinar og gjørdist bilsin, tá eg nevndi hvør víðagitni pápin var, men tað er nokk so eyðkent fyri Zacharias Heinesen at fara lættliga um tað stórfingna snobbaríið og heldur miðsavna seg um tað hugnaliga og hjartaliga millum fólk. Listina hevur Zacharias Heinesen lært frá barnsbeini, tí hann er uppvaksin í einum listaheimi og debuteraði longu 15 ára gamal á Ólavsøkuframsýningini í 1951. Tað vil siga, at hann hevur verið virkin listamaður í 75 ár. Tað er fantastiskt!

Zacharias Heinesen er útbúgvin fyrst á Myndlistaskúla Íslands í Reykjavík og síðani á Kunstakademinum í Keypmannahavn, har serliga Niels Lergaard professari gjørdi honum stóran mun. Men listin er honum í holdi borin og gjøgnum tíðina hevur Zacharias Heinesen gjørt stórar prýðingar bæði saman við pápa sínum, Williami Heinesen og einsamallur, og Zacharias hevur eisini verið fagnaður á ymiskan hátt, í 2011 kom portrettsending um hann í Kringvarpinum (Tá litirnir dansa) og í 2006 fekk hann Mentanarvirðisløn Landsins. Hansara vatnlitamyndir prýða føroyskar pengaseðlar. Eisini í Danmark hava tey heiðrað Zacharias, t.d. Ny Carlsbergfondet eins og hann hevur móttiki Henry Heerups Æreslegat. Tá hann fyllir runt sum í dag, verður hann fagnaður í donskum bløðum.

Sjálvt um eg í grundini fati Zacharias sum ein abstraktan koloristiskan málara, hevur hann hildið lutfalsliga fast í tí figurativa myndamálinum, har ikki minst landslagið hevur havt ein høvuðsleiklut, men ofta eru myndirnar hjá honum nógv meira abstraktar enn vit kanska gera okkum far um – eisini landslagsmyndirnar. Hetta kemst kanska av, at hansara máti at síggja okkara land, hevur havt so mikið grundleggjandi ávirkan, at vit halda Føroyar síggja út sum í hansara málningum. Soleiðis er ikki. Heilt so bjartlitt eru húsini ikki og skapini eru heldur ikki eins geometrisk, kubistisk ella flykrandi í veruleikanum. Í grundini eru myndirnar hjá Zachariasi Heinesen so mikið abstraktar, at tað í grundni er langt úti, tá fólk tosa um akkurát hvar í landinum, vit eru landafrøðiliga, tá tey standa og skoða eina av hansara litkompositiónum. Sjálvt um tað byrjar við figurativum, impressionistisku skitsum úti í náttúruni, so kunnu málningarnir heldur samanberast við frítt improviserandi jazztónleik enn við fosturlandssangir – tað heldur hann eisini sjálvur. Men so fast situr myndevnið av bygdini við havið í okkara huga frammanundan og tað er Zacharias Heinesen, ið hevur sett tað har. Tí er tað eisini gleðiligt, at listamaðurin ikki hevur lagt frá sær, sjálvt um hann av sonnum hevur uppiborið hvíld oman á laurberunum. Í staðin heldur hann fram við at mála oljumálningar og vatnlitamyndir, at gera grafisk verk í Steinprenti og at sýna fram. Síðstu árini hevur hann framsýnt í Gallarí Havnará á Mentanarnáttini og fer eisini at sýna fram har í ár. Fyri tveimum árum síðani imponeraði hann við einari stórari framsýning av nýggjum málningum, sum eisini tóktust merkiliga órutineraðir, sum um hann byrjar av nýggjum hvørja ferð hann málar ein málning. Teir tóktust í øllum førum ómetaliga frískligir, málningarnir, har teir hingu og glógvaðu og glitraðu við óteljandi litbrigdum. Eg rósti listamanninum fyri hansara einastandandi koloristiska sans - “Eg elski litir” segði hann og brosaði lukkuliga meðan hann við aðrari hondini nart varisliga við óslætta yvirflatan á einum málningi við nógvum marglittum kvadratiskum skapum. Eg kenni hansara myndaheim og veit, at myndevnisliga støðið á júst hesum málninginum er útsýnið úr stovuni hjá listamanninum uppi á Varða í Havn - eitt útsýni, sum saman við máliháttinum hjá Zachariasi Heinesen hevur dannað skúla hjá mongum, ið royna at gera honum kunstin eftir. Ljósið hevur alstóran týdning hjá einum koloristi og hjá Zachariasi er tað sum um tað júst hevur regnað og droparnir gera litirnar sevjumiklar og klárar. Tá føroysk list fyri nøkrum árum síðani var framsýnd í París var filmur gjørdur um listafólkini - tá spurdi eg Zachariast um hetta við ljósáhuganum mundi merkja, at hann málar minni um veturin. Hann hugsaði seg um, brosaði, legði hondina á bringina og helt seg hava uppmagasinerað ljós í hjartanum. Tað er kanska ein orsøk til, at ein sera hugtikin franskur ummælari mælti áskoðarum at stilla seg framman fyri hansara verkum fyri at meditera. Tó at ljósið hesi seinnu árini er vorðið alsamt gyltari, lýsir tað enn við ótamdari megi - takk fyri ljósið og hjartaliga til lukku, Zacharias.

Durita Dahl Andreasen í uppskoti til ein Reumert

Nú tilnevningarnar til Reumert-virðislønina, sum verður latin bestu leiklistavrikum í Danmark – vóru almannakunngjørdar, var ein føroyskur leikari millum tey trý tilnevndu. Tað er Durita Dahl Andreasen, sum er tilnevnd fyri høvuðsleiklutin í leikinum Den Fremmede eftir Albert Camus, sum Teatret Møllen setti upp. Tann leikin havi eg tíverri ikki sæð, men havi upplivað Duritu á pall fleiri ferð m.a. í framúrskarandi uppsetingini av leikinum Lortið í Norðurlandahúsinum, sum var ummæltur á Listaportalinum (sí niðast) – Reumert-virðislønirnar verða handaðar 7.juni, vit heppa og fegnast um tilnevningina, sum í sær sjálvum er eitt bragd! Hini tilnevndu í høvuðsleikarakategoriini eru Maria Rossing og Thorbjørn Hedegaard. Til lukku øll trý við tilnevningini.

https://sl1nk.com/msmqt49

Kinna Poulsen

Norðurlendskt listavár í New York

Vit vóru ein heil lítil listadelegatión, sum fyrradagin bóðu æviga andvekursbýnum farvæl, hesum tivandi beistinum av einum stórbýi, ið ongantíð svevur, men kortini tykist nokk so friðarligur ein sunnumorgun í apríl. Til New York vóru vit boðin at verða við á eini vesturnorðurlendskari listaframsýning í Scandinavia House, mentanarstovninum, sum er staðsettur á Park Avenue á Manhattan, har eg kurateraði framsýning við føroyskari list í 2024 undir heitinumt Fog Swept Cargo. Tann framsýningin var partur av listaátaki, sum almennu Føroyar fyriskipaði.

Føroysku listafólkini hesa ferð eru Rannva Kunoy, Silja Strøm, Jens Dam Ziska, Hansina Iversen og Jóhan Martin Christiansen – undirritaða og tey bæði síðstnevndu vóru í New York, har listafólkini skaptu síni verk á staðnum í framsýningarhølinum í Scandinavia House. Tað var satt at siga imponerandi at uppliva. Jóhan Martin Christiansen gjørdi eina standmynd av tí slagnum, sum vit hava upplivað á framsýningum sum Lonely Hearts, Samrøður um Mjørka o.a. Tað er eitt skapilsi úr jarni og gipsi, sum verður boygt, brotið og viðgjørt til ein struktur, ið kann snúgva seg um nógv ymiskt, men sum myndar eitt egið rúm av skapan og oyðilegging, av upp- og afturlating. Meðan Jóhan Martin arbeiddi við gipsi á gólvinum, stóð Hansina høgt uppi í einum stiga og málaði. Eisini hon hevur mentalt fyrireikað seg í mánaðar uppá at mála á veggin í Scandinavia House og eg eygleiddi, tá hon við avgjørdum pensli legði fyri við einum longum, smølum, gulum stroki, ið onkursvegna tóktist vera í samljóði við tey mjáu høghúsini á Manhattan, sum beint uttan fyri vindeygað strektu seg upp í ský. Tó at akrylmálingin ikki er tann sama, sum Hansina plagar at brúka og veggurin føldist sera turrur at mála á, myndaðist kortini skjótt eitt orkumikið listaverk á vegginum, sum í framsýningarheildini gjørdist ein vónrík byrjan. Eisini amerikanska listakvinnan, Camille Norment, sum býr í Oslo, gjørdi sítt verk á staðnum. Listafólkini arbeiddu miðvíst ímeðan fólk rokaðust aftur og fram í hølunum, tosaðu um el-installatiónir osfr. Tað var so flott at síggja og fylgja við hvussu verkini mentust inntil tey vóru liðug.

Framsýningin læt alment upp 18.apríl, men longu dagin fyri var rundvísing og VIP móttøka umframt pallborðskjak við kuratorunum. Høvuðskurator er Emily Stoddart, leiðari fyri framsýningum í Scandinavia House, við stuðuli frá trimum ráðgevum: Karin Hellandsjø (Noreg), Kinna Poulsen (Føroyar) og Pari Stave (Ísland). Eisini upplatingardagin var ein heil skrá, sum umframt sjálva framsýningina fevndi um sýning av filminum The Green Land hjá Inuk Silis Høegh, framløgu av bókini hjá undirritaðu At Eye Level On 21st Century Contemporary Art in the Faroe Islands, sum Marita Thomsen hegnisliga týddi, umframt pallborðskjak bæði um bókina og um føroyska list sum heild við Emily Stoddart, Hansinu Iversen, Jóhan Martin Christiansen og undirritaðu. Stórur áhugi var og fleiri áhugaverdir spurningar vórðu um listaverkini m.a.

Framsýningin er partur av 25 ára jubileum hjá Scandinavia House, sum ynskti, at nøkur listafólk skuldu hava framsýnt í húsinum áður meðan onnur skuldu vera nýggj har. Framsýningin, sum hevur heiti frá eini útgávu hjá íslendska yrkjaranum Sigurði Pálsson; Inside Voices, Outside Light: Perspectives on West Nordic Art – fevnir um verk hjá tilsamans 21 listafólkum/bólkum úr Føroyum, Grønlandi, Íslandi og Noreg: Morten Andenæs (NO), The Arctic Creatures (IC), Per Barclay (NO), Ask Bjørlo (NO), Jóhan Martin Christiansen (FO), Helgi Þorgils Friðjónsson (IC), Inuk Silis Høegh (GL), Hansina Iversen (FO), Rannva Kunoy (FO), Nils Erichsen Martin (NO), Trine Lise Nedreaas (NO), Camille Norment (NO), Lisbeth Karline Poulsen (GL), Ragna Róbertsdóttir (IC), Agnieszka Sosnowska (IC), Inuuteq Storch (GL), Silja Strøm (FO), Steina og Woody Vasulka (IC), og Jens Dam Ziska (FO). Eitt katalog er komið út um framsýningina við tekstum og myndum. ASF (American Scandinavian Foundation) hevur skipað fyri framsýningini í Scandinavia House undir leiðslu av Emily Stoddart við stuðli frá Monika and Charles Heimbold Fund for Exhibitions and Programs. Harumframt er stuðul veittur frá Barbro Osher Pro Suecia Foundation og Norsku Sendistovuni í New York. Stuðul er eisini veittur frá fylgjandi ASF-grunnum: The Bonnier Family Fund for Contemporary Art, The F. Donald Kenney Fund for Visual Arts, og The Kronquist Mesaros Memorial Endowment Fund.

Føroysku luttakararnir eru stuðlaðir av Loftbrúgv til listafólk, Mentanargrunninum og Statens Kunstfond. Framsýningin heldur fram til 20.juni og hevur higartil verið umrødd á Arctic Today, Artforum, ArtRabbit, City Guide New York og AllArts eins og møgulig ummæli eru í væntu. Her eru nakrar myndir frá framsýning og prátum – Maria Melin og Suman Tripathy tóku myndir og onkrar tók undirritaða sjálv.

Kinna Poulsen

Messa í f-moll eftir Anton Bruckner í Klaksvík og í Havn

Páskaferia og høgtíð í hondum. Brún sós í langar banar, gular gardinur, friðsæla og takksemi og sum um tað ikki var nóg mikið, so er klassiskt tónlistastórverk á skrá um páskirnar nú Havnarkórið uppførir Messu í f-moll eftir Anton Bruckner. Tað verður Skírishósdag kl. 16.00 í Varpinum, Klaksvík. Langafríggjadag kl. 17.00 í Vesturkirkjuni í Havn. Dirigentur er Leif Hansen, konsertmeistari Atli Ellendersen. Atgongumerki 150 kr. Framførslan í kirkjuni er ókeypis, men tað er gott at hava nakrar seðlar uppiá sær at leggja í kórbússuna, tí slíkar verkætlanir eru kostnaðarmiklar. Aftur hesa ferð hava fyrireikararnir gjørt nógv burturúr og hava eitt nú prentað konsertskrá - hesa ferð við einari mynd hjá Hansinu Iversen og einum teksti hjá undirritaðu um hesa myndina:

Kanska er tað meira munur enn líkheit, sum kemur tær til hugs, um tú samanber stóru messuna hjá Anton Bruckner frá 1868 við lítla steinprentið hjá Hansinu Iversen frá 2021, sum er endurgivið á konsertskránni. Men hetta er væl at merkja bara so leingi sum tú enn ikki hevur tendrað móttakaran í heilanum, sum í mynstrum av litum og tónum støðugt kennir aftur, finnur samanhangir og knýtir hugasambond millum ótálmaðar kenslur og listarligt tamarhald. Prentmyndin er at síggja til lutfalsliga myrk og tung við hópin av skapum og litum, ið tykjast pressað niður í tað avmarkaða og kompakta myndarúmið, har tey eru við at spreingja myndaflatan. Dimmbrún skap daga undan bæði ovarlaga og niðarlaga í kompositiónini, ið er er sett saman av fleirlittum formum og strokum, sum í skiftum leggja seg inn undir og út yvir onnur litløg. Fótafarið av penslastrokum setir ferð á – tað er eins og alt møguligt gongur fyri seg aftanfyri í myndarúminum, ið tó verður stabiliserað av einum stórum avlongum skapi, sum úr erva strekkir seg niður yvir myndina og býtir hana í tríggjar lodrættar høvuðsformar. Myndin er abstrakt og tríbýtti bygnaðurin kann fevna um eina og hvørja søgu, sum hevur eina byrjan, eina miðju og ein enda, men trítalið hevur eyðvitað serligan týdning innan kristindómin við tríeindini, teimum trimum krossunum á Golgata, Jesu uppreisn á triðja degi osfr. Í myndini hjá Hansinu eru søgurnar ikki ítøkiligar, men dramaið er tað sama; kompleksi monumentaliteturin og bygnaðurin, sum smalkar uppeftir eins og leitar myndin til himmals. Tá tú hevur hugt eina løtu og eyguni hava vant seg við monumentala myrkrið í myndini, varnast tú hvussu litrík hon er og hvussu violetta heildin fær sublimt aftursvar frá einum darrandi gulum tóna.

Kinna Poulsen