Listasavnið skipað á nýggjum

Tað er í grundini ikki serliga lætt at ummæla nýskipaðu føstu framsýning á Listasavni Føroya. Bæði orsakað av teirri heilt serligu serstøðu, henda framsýning hevur sum einasta almenna savn av føroyskari list í øllum heiminum! Men eisini tí tað av ymiskum orsøkum er ivasamt júst hvussu permanent henda framsýningin er. - Meira um hetta seinni, fyribils kunnu vit í hesi fyrstu royndini at seta orð á broytingarnar siga, at tann permanentaða, sum vit í skemti plagdu at kalla hana, av sonnum hevur fingið nýggja frisyru.

Hvørt hetta nýggja sniðið er klæðiligt kann diskuterast, men broytingin er radikal frá eini fyri tað mesta listasøguliga skipaðari framsýning til eina tematiska, har tað eisini verða framsýnd nógv fleiri verk - í løtuni ber til at síggja 265 listaverk á savninum - tað er dupult so nógv verk sum áður. Endamálið sigst vera at umboða nógv fleiri listafólk á savninum og so er spurningurin um flest merkir best ella barasta flest, sum Kári P sang. Harumframt sigur stjórin, Karina Lykke Grand seg hava ynskt at fáa eina meira tíðarhóskandi javnvág millum listakvinnur og listamenn, málningar og aðrar listamiðlar umframt klassikarar og nýggjari listaverk.

Broytingin av Listasavni Føroya er neyðug og uppá tíðina. Tann permanenta var farin vorðin eitt sindur ov permanent fyri ikki at siga fullkomiliga uppsteðgað. Men teirri reint tematisku skipanini ivist eg eitt sindur meira í. Tematiskar framsýningar eru annars rættiliga vanligar á gallaríum og framsýningarstøðum, men ikki sum at kalla einastu uppheingingarmeginregla í eini permanentari framsýning í einum tjóðlistasavni. Tað er óvanligt. Uppheingingin sigst leggja dent á at geva gestinum eina uppliving av Føroyum gjøgnum myndir og tað er eisini væl hugsandi, at nógvum fer at dáma hetta. Tað er lætt og ómakaleyst at skilja eina framsýning, sum í einum rúmi t.d. tematiserar havið við myndum av uppgangi, av sjómonnum, sakni, óveðri og logn – fyri t.d. ferðafólkaídnað og upplivingarbúskapin verður broytingin ivaleyst vælumtókt.

Men at redusera føroyska listarliga hugsjón í allar tíðir til evni sum hav, landslag, dýr, portrett, interiør, ull, átrúnað, tað tykist eitt sindur ov einfalt fyri eitt tjóðlistasavn. Kanska skilja tit hvat eg meini, um eg komi við einum hugsaðum komparativum dømi. Um tit ímynda tykkum, at eg fór t.d. niður á Statens Museum for Kunst og framdi somu broyting við ætlan um at geva gestinum eina uppliving av Danmark gjøgnum myndir? So skuldi eg fyrst funnið fram dømi um tað typiskt danska í evnum. Tað kundi snúð seg um hvat? Landbúnað, hugna, fólkaræði, øl, frítt porno, Christiania, imperialismu, flatt landslag og trø ella okkurt heilt annað. Mannagongdin er síðan at blanda verk úr ymiskum tíðarskeiðum og at heingja t.d. impressionistisk verk og verk frá barokktíðini saman við romantiskum ella modernaðum myndum alt eftir tematiskari skipan. - Hetta hevði neyvan gingið á danska tjóðlistasavninum ella á nøkrum øðrum tjóðlistasøvnum. Eg hugsi, at tað beinleiðis hevði vakt eitt ramaskríggj av teimum ordiliga gjøgnumtreingjandi og snjallu. Eg haldi í grundini eisini, at tematiseringin reduserar listaverkini í sær sjálvum. Tað hendir til dømis, tá spirituellir málningar hjá Anker Mortensen við heitinum Vindurin blæsir hagar hann vil, sum er eitt bíbliusitat (Johannes 3:8) verða bólkaðir sum havmyndir heilt einfalt tí tær eru bláar.

Orsøkin til, at eg longur uppi skrivi, at mann ivast í hvussu permanent henda nýggja presentatiónin av listini er, er at ein partur av henni hongur í norðara parti av Listasavninum í gamla Listaskálanum. Mær vitandi skal hesin salur eisini framhaldandi brúkast til skiftandi framsýningar og tí kann hugsast, at stóru málningarnir hjá Ingálvi av Reyni skulu flytast inn aftur í føstu framsýningina og altso harvið aftur broyta uppheingingina har. Tær eru annars imponerandi, stóru myndirnar hjá Ingálvi av Reyni, men teir hanga við síðuna av myndum, sum ikki eru á sama støði. Júst tað sama er galdandi fleiri staðni á framsýningini, sum í nógvum tykist skipað við disharmoni í huga, har verk eru sett saman, sum er stílsligir mótsetningar ella sera ólík. Eitt serliga óheppið dømi um hetta sæst har ein stór og larmandi poppmynd av Eminem hjá Beintu av Reyni er sett beint við síðuna av einum stillførari og inniligari ikon hjá Anker Mortensen. Tíverri sæst eitt lyndi til, at fleiri týdningarmikil listafólk ikki verða raðfest sum tey eiga, meðan pláss í staðin verður brúkt uppá vánaligari list. Listamenn sum Torbjørn Olsen og Zacharias Heinesen eru við á framsýningini, men áttu kortini at verið betri plaseraðir á ein hátt sum svaraði seg til tann týdning og tign, sum dygdin av teirra verkum gevur teimum innan føroyska list. Tað er sera gott, at grafikkur er við á framsýningini, men eg haldi als ikki, at grafiska listin er nóg væl presenterað. Úrvalið vísir ikki, at føroyskur grafikkur hevur verið í stórari framgongd síðani Steinprent kom fyri tjúgu árum síðani. Og at ein grafiskur meistari sum Marius Olsen ikki hevur ein størri leiklut á framsýningini Listasavni Føroya, er fullkomiliga óskiljandi.

Eins og tað stendur í tíðindaskrivi frá Listasavninum, eru fleiri listafólk komin við í nýggju framsýningina. Tað er gott, men eisini ringt, tí fleiri av hesum eru ikki á einum støði, sum listin á einum tjóðlistasavni eigur at vera á. Ridlandi støðinum hevur stjórin ikki einsamøll ábyrgdina av – als ikki - hetta hevur verið ávegis leingi og kemst m.a. av, at innkeypspolitikkurin hjá savninum hevur verið í besta føri tilvildarligur og ofta ikki eksisterandi m.a. orsakað av fíggjarligum trupulleikum og troti. Hetta er ein stórur trupulleiki. Tá dygdin er so svingandi sum hon er í løtuni á Listasavni Føroya missir savnið sín status í samfelagnum sum tann stovnur, ið avger hvussu ein føroysk ”listakanon” sær út. Hetta kann tó eisini setast í sambandi við ein ávísan tíðaranda í løtuni, sum er antihierarkiskur og vendir sær ímóti kanonisering og sum heldur fagnar hvørvileika og tilvild. Kanska er tað eisini onkrastaðni innan hetta rákið, at vit finna orsøkina til, at dýrabærir listasavnsveggir standa tómir– tað eru teir í norðasta endanum, har sum Steinprent húsaðist. Hetta hølið verður eyðsýniliga brúkt til skúlaflokkar og onnur, sum kunnu eta matpakka herinni. Eg veit ikki hvat eg hugsi um hetta, jú tað er sjálvsagt gott, at børnini sleppa til. Men vónandi fara tey at heingja list upp á veggirnar til børnini at hyggja at. Har sær út at vera ovmikið til - eisini av sovorðnum, sum uttan trupulleikar man tola eina svansuta barnahond.

Sonevnd salongheinging í fleiri løgum á vegginum kann væl brúkast á einum listasavni, og riggar kanska serliga væl til heilt nýggjar og heilt gamlar myndir, men hon er torfør, tí hon má gerast soleiðis, at hon ikki er til ampa fyri tey einstøku verkini. Ikonisk portrett í føroyskari listasøgu sum Rosa hjá Torbirni Olsen og Liffa hjá Ingálvi av Reyni skulu t.d. hanga fyri seg sjálvi og ikki í einum trunka av portrettmyndum hjá ymiskum listafólkum.

Men annars riggar tað í einstøkum førum á Listasavninum t.d. í lítla hølinum har ein stórur svartur ódnarmálningur hjá Ingálvi av Reyni víðkar bæði rúm og sinn. Ta listasøguligu byrjanina, har elsta listin er umboðað, dámar mær eisini væl og somuleiðis er tað frálíkt, at veggurin er tikin niður í einari pyramidu soleiðis, at ljósið úr erva í pyramiduni geislar út í ta myrku gongina soleiðis sum hetta var upprunaliga hugsað arkitektoniskt. Umframt umheinging eru eisini nýggir tekstir skrivaðir og prentaðir, sum taka samanum evnini - tá eg sá framsýningina vóru allir ikki hongdir upp. Tað var sera áhugavert og stuttligt at síggja ymisk verk, t.d. eina landslagsmynd frá 1977 hjá Eyðuni av Reyni, ið er ógvuliga øðrvísi frá tí, vit kenna hjá honum, gott at síggja, at Hansina Iversen og Rannvá Kunoy eru væl umboðaðar og eisini var tað fínt at síggja gomul verk aftur hjá t.d. Ruth Smith, Steffan Danielsen, Ingálvi av Reyni, sum mann ikki hevur sæð leingi.

William Heinesen uttanfyri og innií pyramiduni snýr tað seg um landsløg

Ruth Smith

Anker Mortensen, Janus Kamban og Ruth Smith

Ingálvur av Reyni

Anker Mortensen og Beinta av Reyni

Anker Mortensen

Sigrun Gunnarsdóttir og Anker Mortensen

Rannvá Kunoy

Rannvá Kunoy, Jón Sonni Jensen og Annika á Lofti

Kyrrlutamynd

Randi Samsonsen og Tita Vinther

Ingálvur av Reyni

Hansina Iversen

Eyðun av Reyni

Jóna Rasmussen

Veggur við grafikki

Jóna Rasmussen

Rannvá Kunoy og Jóhan Martin Christiansen

Sámal Joensen-Mikines

Í portrettrúminum

Koronologar 2020

Tjóðpallur Føroya og Norðurlandahúsið bjóða: Koronologar 2020 - Einrøður á palli og á filmi, skapaðar gjøgnum samstarv millum rithøvundar, sjónleikarar, leikstjórar og filmsfólk.

Tiltakið er ókeypis, men tilmelding er neyðug vegna smittuslóð. Uppstillingin í hølinum er við 1m frástøðu.

Nýggjasta verkætlan Tjóðpallsins, er ein tvørlistarlig verksmiðja, ið hevur savnað listafólk innan ymsar listagreinar, og sett teimum stevni við avbjóðingum, ið bróta frá teirra vanliga arbeiðshátti:

Rithøvundar, ið eru vanir at skriva bøkur, stuttsøgur, teigar og yrkingar, hava skrivað einarøður til pall.

Leikarar, ið einamest hava framført á palli fyri áskoðarum í salinum, hava tulkað og framført hesar tekstir framman fyri einum sjónbandsupptøkutóli.

Og myndatakarar hava, saman við leiklistafólkunum, loyst uppgávuna, at samantvinna rit-, pall- og filmslistina.

Nú verður høvi at síggja partar, av hesi tvørlistaligu verksmiðjuni í Norðurlandahúsinum, tá Tjóðpallur Føroya saman við Norðurlandahúsinum, fer at sýna fram nakrar av hesum nevndu filmum. Umframt sýningina av framleiddu filmunum, fara leikarar at bera fram fleiri nýskrivaðar tekstir, ið fara at verða grundarlag undir enn fleiri filmum av hesum slag.

Korona gav flest øllum nakrar avmarkingar. Tjóðpallurin tók tó broyttu umstøðurnar, sum eina avbjóðing, og fór undir hesa tvørlistarliga leiklistasmiðju. 

Tey, ið skrivað hava, eru Trygvi Danielsen, Marjun Syderbø Kjelnæs, Carl Johan Jensen, Dagfinn Olsen, Sólrún Michelsen, Oddfríður M. Rasmussen, Armgarð Arge, Steintór Rasmussen og Oddvør Johansen.

Leikarar og leikstjórar eru Laura Joensen, Hjálmar Dam, Birita Adela Davidsen, Hans Tórgarð, Nicolaj Falck, Kristina Sundar Hansen, Annfinnur Heinesen, Barbara Hentze í Stórustovu og Páll Danielsen.

Staðið fyri upptøkum og eftirviðgerð, hava Bjørg Mohr Andersen, Rúni Friis Kjær og Jónfinn Stenberg.

PERSONA GRATA upplating

Veðrið var við uppá tað í gjár, so vit endaðu øll úti í vakra hátúninum í Víngarðinum. Upplatingin gekk væl, har var nógv fólk, upplesturin hjá Carl Jóhan Jensen var framúr og tað sama kann sigast um blíðskapin hjá vertinum. Tað er tað menniskjaliga, sum er í fokus á framsýningini við verkum eftir Torbjørn Olsen, Fríðu Matras Brekku, Hanna Bjartalíð, Carl Jóhan Jensen og Ásmund Poulsen. Orðingina í framsýningarheitinum, PERSONA GRATA kenna vit kanska best í negativari merking um útihýsing av ávísum menniskjum. Men eftir fyrstu bylgjuna av krúnusóttini, nú vit í mánaðar hava saknað familju, starvsfelagar, vinir og kenningar, skal eingin útihýsast, nú er í menniskjum góður tokki. Í øllum førum inntil forboð og/ella ferðafólk møguliga seta proppin í aftur tað coronafría føroyska andingaropið. Ein føroysk samtíðarlistaframsýning um tað menniskjaliga má sjálvandi fevna um myndir hjá okkara fremsta menniskjalýsara, Torbjørn Olsen. Umframt ein serstakan nýggjan málning, sum er eitt portrett av kuratorinum (portrettið er lýst í grein í Dimmalætting), framsýnir Torbjørn Olsen tekningar á framsýningini. Torbjørn Olsen er ein framúrskarandi teknari. Alt hansara listarliga arbeiði byggir á tekningina. Hann hevur teknað altíð. Heima teknaði hann saman við brøðrum sínum – og tá onnur børn løgdu tekniamboðini frá sær, helt Torbjørn fram. Hann lærdi nógv tey árini, hann gekk á tekniskúlanum hjá Robert Askou-Jensen á Glyptotekinum, men tað týdningarmesta er at tekna nógv, heldur hann. Mann skal tekna hvønn dag. Umframt at portrettini hjá Torbirni líkjast persónunum, tey ímynda, eru hesar tekningar eisini fjálgar støðulýsingar har blýants- ella tusjstrikan málar fram huglagið í løtuni, tá menniskju sova, práta ella taka sær av løttum. Myndevnið er altso fyrst og fremst menniskjað, men her er eisini herligar og kerligar tekningar av einum hundi og eini kettu við á framsýningini. Kærleikin til djór er rættiliga grundleggjandi fyri Fríðu Matras Brekku, sum á framsýningini framsýnir prentmyndir. Hon er útbúgvin frá Seminariet for Håndværk og Design í Nørre Sundby og harumframt er hon útbúgvin steinprentari. Myndirnar hjá Fríðu eru øðrvísi í mun til aðra føroyska samtíðarlist, tær bera frá teirri ekspressivu hálvabstraktu hevdini og hava eitt heldur stillisligt brá. Summar eru merktar av kvirrum, poetiskt løddum tómleika, meðan aðrar tykjast fevndar av fjálgum skemti, t.d. djóralýsingarnar. Portrett vóru høvuðsmyndevnið hjá fotografinum Ásmund Poulsen í seksti- og sjeytiárunum áðrenn landslagið gjørdist alfa og omega í føroyskari fotolist. Sjálvur kjarnin í støðugt ekspanderandi verkinum hjá Hanna Bjartalíð er humanistiskur, antin myndevnini stava frá okkara gerandislívi ella tað eru skøltar, dreymahús ella annað. Hesi verk eru full av tilvitaðum skeivleikum og fjølbroytni og tykjast tískil uppløgd at hava við á eina framsýning um tað menniskjaliga. Her eru nakrar myndir, men farið sjálvi og hyggið! Har er opið frá klokkan fimm hósdag, fríggjadag og leygardag. Hansina Iversen hevur málað ein stóran flottan veggjamálning á ljósa og fagra sólhátúni í Víngarðinum í Tróndargøtu.

Kenslubornar tekningar í Víngarðinum

At tekningin er sjálvur grundarsteinurin undir myndlistini verður ofta framført eisini um myndlistaverkið hjá Torbirni Olsen. Bárður Jákupsson greiðir í bók síni um Torbjørn frá um hvussu stóran týdning tað at tekna hevur fyri Torbjørn og hvussu væl tað liggur fyri hjá honum at tekna. Á framsýningini PERSONA GRATA sýnir Torbjørn Olsen m.a. fram tekningina ovast her á Listaportalinum. Hon eitur Svøvnur og vísir eitt ungt menniskja í fasta svøvni. Hon er eitt gott dømi um hvussu væl tað liggur fyri hjá Torbirni Olsen at tekna, ikki minst at tekna fólk, sum hann hevur gjørt mangan. Í klassiskari listaskúling er tekning umráðandi partur av undirvísingini. Í sambandi við tekning, so tosar mann um, at listafólk hava eina ávísa striku ella teknihátt. Hjá onkrum krúllast strikan í livandi endurgeving av andlitum ella hondum, hjá onkrum øðrum er konturstrikan rein og klár. Onkur teknari miðsavnar seg um ljós og skugga meðan onkur annar ynskir at bera fram rørslur og drama í tekningini. Í tekningunum hjá Torbirni er stórt kenslusemi. Tað er næstan sum hevur hann teknað við eyganum í beinleiðis kontakt við tað kærleiksfulla hjartað uttan nakra stórvegis analytiska frástøðu. Tekningarnar, sum verða framsýndar á PERSONA GRATA, eru í fleiri førum yvir tretivu ára gamlar. Áhugavert er at síggja hvussu haldgóðar hesar tekningar eru og hvussu frískar, fjálgar og fínar tær eru enn í dag. Komið og hyggið at PERSONA GRATA - hon letur upp í Víngarðinum í Tróndargøtu 31 í morgin 12.juni klokkan 17-19.

Dømi um framúrskarandi tekningar - hvør hevur teknað hesar?

Fingrarnar vekk frá Nólsoyarpáll

Nú skilst, at Zeta Architects vunnu kappingina hjá Tórshavnar Kommunu um skipan av torginum í Vágsbotni. Myndin hjá teimum er ein av hesum arkitektasimuleraðu ímyndunum, har sólin skínur hvønn dag í Havn, har øll eru fitt og vinarlig. Tað er fínt og Havnafólk eru av fittastu fólkum. Og Vágsbotnur trongir til eitt andlitslyft, sum kanska hevði komið av sær sjálvum um eingir bilar vóru har, men uttan bilar kunnu vit ikki liva (og hetta meini eg ikki ironiskt). Men á myndini manglar altso fyrst og fremst standmyndin hjá Hans Paula Olsen av Nólsoyar Páll. Hendan spektakulera, sera umdiskuteraða og útskeldaða, men seinni høgt elskaða kitsch-standmyndin av einari nationalari klenodiu hevur nú uppiborið sítt pláss í Vágsbotni og skal vera verandi har! Tað besta við býarplássum eru í grundini standmyndirnar. Við heilsanum úr fortíðini ríka tær okkum nútíðina. Eg havi leitað, men tað sær út til, at Nólsoyarpáll manglar á arkitektatekningini og tí havi eg sett hana inn á myndina í erva. Hon fær sólina at skína eyka nógv, sum tit síggja. Hetta er ikki fyrstu ferð standmyndin av Nólsoyarpáll er í vanda. Spurningurin er hví í allari víðu verð kommunan vil av við standmyndina. Er tað í sympati fyri politiskt korrekta og søgukorrigerandi rákinum, sum tekur niður standmyndir kring allan heim, tí tær á onkran hátt ikki passa til nútíðarinnar hetjumyndir? Neyvan! Er tað so tí, at kommunan gjarna vil leiga plássið út til stór kommersiel tiltøk sum t.d. Vágsbotnkonsertirnar? Tað kann væl vera, í niðurstøðu sigur dómsnevndin í hvussu er, at uppskotið hjá Zeta gevur møguleika til ómakaleyst at skipa og innrætta torgið til nærum eitthvørt virksemi. -Soleiðis er kapitalisman freistast mann til at murra meðan man umhugsar ein lítlan protestmarsj rundan um standmyndina í Vágsbotni.

Eitt listarligt vikuskifti í Havn

Her gongur fyri seg í løtuni og er komandi vikuskiftið ein fyriboðan um hvussu føroyska summarið fer at vera, ja so verður tað gott og listarliga fjøltáttað. Fleiri framsýningar lata upp í vikuskiftinum. Í Galerie Focus í Dr Jacobsensgøtu letur ein blandað framsýning upp fríggjadagin klokkan 16-18 við m.a. Arnold Vegghamar, hvørs málningur er avmyndaður ovast. Samstundis letur Listasavn Føroya upp við eini nýggjari uppheinging av permanentu framsýningini, har dupult so nógv verk eru við í nýggju uppheingingini enn áður. Endamálið sigst vera at umboða nógv fleiri listafólk á savninum - og at fáa eina meira tíðarhóskandi javnvág millum listakvinnur og listamenn, málningar og aðrar listamiðlar umframt klassikarar og nýggjari listaverk. Nýggja uppheingingin er sett saman av eldri og nýggjari verkum, frálíkum listaverkum úr goymsluni, sum ikki hava verið sýnd fram leingi, og læntum listaverkum, sum eru komin heim. Uppheingingin er tematisk, verkini eru evnisliga skipað kring havið, landslagið, dýr, portrett, ull, átrúnaður og fleiri afturat. Uppheingingin leggur dent á at geva gestinum eina uppliving av Føroyum gjøgnum myndir.

Savnsstjóri Karina Lykke Grand sigur: “Tað er týdningarmikið at gera øllum greitt, at savnið hjá Listasavni Føroya er sett saman av listaverkum, sum hava serstakan tjóðskaparligan týdning. Við nýskipaðu framsýningini vilja vit vísa, at søgan, menningin og mentanin speglast í myndunum hjá listafólkunum. Listin á Listasavni Føroya er okkara tjóðararvur, og tí skal listin miðlast so, at hon talar til okkum øll.”

Seinni sama fríggjadag, 12.juni letur framsýningin PERSONA GRATA upp í Víngarðinum í Tróndargøtu við verkum eftir Torbjørn Olsen, Hanna Bjartalíð, Fríðu Matras Brekku og Carl Jóhan Jensen. Tá taka vit ein listarligan fimmara í víngarðinum og gleðast yvir, at nýggja terassan við veggjaprýði hjá Hansinu Iversen, letur upp. Nú er eitt sindur síðani, at framsýningin hjá Tóroddi Poulsen læt upp í Steinprenti, men her koma støðugt nýggjar myndir á veggin, so her loysir tað seg eisini at fara á framsýning.

Leygardagin 13. juni kl. 14.00 letur summarframsýningin 2020 Klæði upp í Norðurlandahúsinum. Tiltakið byrjar við at Gunn Hernes, stjóri í Norðurlandahúsinum, bjóðar vælkomin og okkurt gott í glasið. Síðani síggja vit eina videoheilsan frá listakvinnuni Kari Ann Helleberg Bahri (NO), umframt at tóvirkislistakvinnan Randi Samsonsen, sum hevur samskipað framsýningina, greiðir frá. Klæði eru nær knýtt at kroppinum og hava á tann hátt eitt beinleiðis samband við menniskjað. Klæði eru tí ein góður vegur til mannasøgur. Kari Ann Helleberg Bahri arbeiðir í síni list mest við klædnalutum og innsetingarlist. Listaverk hennara snúgva seg um menniskjastøður, sum endurspeglast í klæði – antin í skapi, tilfari ella báðum. Helleberg nýtir klæðir og tóvirki sum samskiftishátt, og sleppur teimum leysum frá teirra upprunaliga endamáli – at fjala kroppin og líva honum. Framsýningin er opin, tá Norðurlandahúsið er opið. Vegna smittuslóð ynskir Nlh, at gestir melda seg til á teirra heimasíðu.

Bjarne Werner Sørensen seksti

Í dag fyllir Bjarne Werner Sørensen runt. Mamma Bjarne var úr Froðba, men hetta er ikki einasta orsøk til at vit telja hann uppí ta føroysku listasøguna. Hann hevur havt fleiri stórar týdningarmiklar framsýningar í Føroyum, í Steinprenti, Listahøllini og í Listasavninum og í ymsum føroyskum og norðurlendskum høpi t.d. í Norðurbryggjuni. Í 1996 skipaði hann saman við Listasavninum og Goethe Instituttinum fyri progressivu framsýningini FAR OUT - Natur arbeitet für die Kunst við týskari installatiónslist í Listasavni Føroya. Bjarne Werner Sørensen hevur fleiri ferð samstarvað við Tórodd Poulsen, teir hava t.d. gjørt eina mappu, Otium við yrkingum hjá Tóroddi og myndatilfari hjá Bjarne, sum Jan Andersson prentaði í Grafiska Verkstaðnum í Hjørring. Hetta samstarvið helt fram í Grafiska Verkstaðnum í Listasavninum í Havn við upprunagrafiska yrkingasavninum Villvísi, sum Tóroddur skrivaði og sum Bjarne myndprýddi. Bjarne Werner Sørensen er útbúgvin á Det Jyske Kunstakademi. Hansara listarliga tilgongd er sera fjølbroytt; hann málar og fotograferar, hann er dugnaligur grafikari og fæst bæði við tann siðbundna grafikkin og hann hevur eisini fyritøkuna Fluxprint, har hann prentar fyri listafólk og listastovnar. Í mong ár var hann formaður fyri BKF, Billedkunstnernes Forbund. Listarliga er Bjarne Werner Sørensen upptikin av tí, hann nevnir samanførdir koordinatar, hetta at tvær myndir, ið verða settar saman úrslita í eini triðju, sum oftast ófyrisíggjandi mynd. Í steinprentsrøðini Matrix, sum var partur av framsýningini Tíðarrúm í Listahøllini á Skipasmiðjuni MEST hevur Bjarne arbeitt við hesi tilgongd á ein rættiliga skipaðan, matematiskan hátt, har hann við at kombinera litografisku steinarnar á ymsan hátt hevur fingið eina rúgvu av litografiskum prentum burturúr, ið verða sett upp í eini rektangulerari installatión. Skipanin er fleksibul og kann broytast frá framsýning til framsýning alt eftir stødd av vegginum osfr. Áhugin fyri skipanum av linjum, organiskum samanhangum, viðurskiftum millum litir, skap og millum myndaflata og grund hava yvirhøvur stóran týdning í listini hjá Bjarne Werner Sørensen. Hetta sæst bæði í teimum einstøku verkunum, men eisini í millum verkini á framsýningum og í bókum. Hjartaliga til lukku, Bjarne Werner Sørensen.

*Fotomyndina tók Kim Kristensen í framsýningini Tíðarrúm

PERSONA GRATA - Listaframsýning í Víngarðinum

Tað menniskjaliga er í fokus á framsýningini, sum letur upp fríggjadagin 12.juni í Víngarðinum í Tróndargøtu 31 í Havn við verkum eftir Torbjørn Olsen, Fríðu Matras Brekku, Hanna Bjartalíð, Carl Jóhan Jensen og Ásmund Poulsen. Orðingina í framsýningarheitinum, PERSONA GRATA kenna vit kanska best í negativari merking um útihýsing av ávísum menniskjum. Men eftir fyrstu bylgjuna av krúnusóttini, nú vit í mánaðar hava saknað starvsfelagar, familju, vinir og kenningar, skal eingin útihýsast, nú er í menniskjum góður tokki. Í øllum førum inntil forboð og ferðafólk møguliga seta proppin í aftur tað coronafría føroyska andingaropið. Á upplatingini á PERSONA GRATA fer Carl Jóhan Jensen at siga nøkur orð. Hann hevur eisini til framsýningina skrivað eina áhugaverda yrking við heitinum Gilgamesh. Ein føroysk samtíðarlistaframsýning um tað menniskjaliga má sjálvandi fevna um myndir hjá okkara fremsta menniskjalýsara, Torbjørn Olsen. Umframt ein serstakan nýggjan málning framsýnir Torbjørn Olsen tekningar á framsýningini. Torbjørn Olsen er ein framúrskarandi teknari. Alt hansara listarliga arbeiði byggir á tekningina. Hann hevur teknað altíð. Heima teknaði hann saman við brøðrum sínum – og tá onnur børn løgdu tekniamboðini frá sær, helt Torbjørn fram. Hann lærdi nógv tey árini, hann gekk á tekniskúlanum hjá Robert Askou-Jensen á Glyptotekinum, men tað týdningarmesta er at tekna nógv, heldur hann. Mann skal tekna hvønn dag. Umframt at portrettini hjá Torbirni líkjast persónunum, tey ímynda, eru hesar tekningar eisini fjálgar støðulýsingar har blýants- ella tusjstrikan málar fram huglagið í løtuni, tá menniskju sova, práta ella taka sær av løttum. Myndevnið er altso fyrst og fremst menniskjað, men her er eisini herligar og kerligar tekningar av einum hundi og eini kettu við á framsýningini. Kærleikin til djór er rættiliga grundleggjandi fyri Fríðu Matras Brekku, sum á framsýningini framsýnir prentmyndir. Hon er útbúgvin frá Seminariet for Håndværk og Design í Nørre Sundby og harumframt er hon útbúgvin steinprentari. Myndirnar hjá Fríðu eru øðrvísi í mun til aðra føroyska samtíðarlist, tær bera frá teirri ekspressivu hálvabstraktu hevdini og hava eitt heldur stillisligt brá. Summar eru merktar av kvirrum, poetiskt løddum tómleika, meðan aðrar tykjast fevndar av fjálgum skemti, t.d. djóralýsingarnar. Portrett vóru høvuðsmyndevnið hjá fotografinum Ásmund Poulsen í seksti- og sjeytiárunum áðrenn landslagið gjørdist alfa og omega í føroyskari fotolist. Sjálvur kjarnin í støðugt ekspanderandi verkinum hjá Hanna Bjartalíð er humanistiskur, antin myndevnini stava frá okkara gerandislívi ella tað eru skøltar, dreymahús ella annað. Hesi verk eru full av tilvitaðum skeivleikum og fjølbroytni og tykjast tískil uppløgd at hava við á eina framsýning um tað menniskjaliga. Framsýningin PERSONA GRATA letur upp fríggjadagin 12.juni klokkan 17-19. Samstundis verður terassan í Víngarðinum latin upp við nýggjum veggjaprýði eftir Hansinu Iversen. Okkurt gott verður at fáa og øll eru hjartaliga vælkomin.  

Hjálparpakki 3 - eisini til listafólkini

Á tíðindafundi fyri løtu síðani var boðað frá, at landsstýrið hevur valt, at listafólk, ið kunnu skjalprógva fíggjarligan miss av koronu, kunnu søkja um endurgjald via sonevnda hjálparpakka 3. Hetta er eitt týdningarmikið signal um, at listafólkini verða fatað sum partur av føroyska samfelagnum, og er okkum øllum til gagns. Boðað var eisini endaliga frá, at tað ikki ber til at halda festivalar ella stevnur í summar, hetta gevur festivalfyrireikarum neyðugt grundarlag fyri avlýsingum og at arbeiða fram móti komandi ári og tað er gott sjálvt um uppáhaldið um at ungum ikki tørvar tónleikafestivalar á sama hátt sum børnum tørvar Zarepta, er nakað fjas. Og tað er ikki bara ung - vit hava øll larmandi tørv á G!Festival og bókmenta- og Lista-G! ólavsøku osfr. og sjálvandi skal atlit takast til krúnusóttina bæði á Vatnsoyrum, í Gøtu, í Havn og alla aðrastaðni.

Barbara í Gongini fingið arbeiðslegat frá Statens Kunstfond

Barbara í Gongini er ein av fimm, sum hevur fingið tað stóra og prestisjumikla arbeiðslegatið á 250.000 DKK. Hetta er í dag kunngjørt á heimastíðuni hjá danska almenna listagrunninum kunst.dk, har greitt verður frá, at ársins arbeiðsstyrk fáa listhandverkarar og designarar, sum hava havt dirvi at gera nakað út yvir tað vanliga. Tað hevur Barbara í Gongini og í 2018 fekk hon ta føroysku mentanarvirðislønina. Barbara í Gongini er altjóða kend sum avantgardedesignari, hennara design eru skulpturkend og hennara sýningar minna í støðum um listarliga performance. Javnan hevur hon samstarvað við listafólk bæði innan film, tónleik, dans í crossoverframførslum. Hon hevur eisini gjørt búnar til leikin Elektra hjá Sofokles, sum Betty Nansen Teatrið pallsetti. Fyri Barbaru í Gongini er eingin ørkymlandi munur millum list og móta við tað, at bæði spretta úr somu kreativu keldu. Við fíggjarligum styrki frá Statens Kunstfond sleppur henda skapanarkeldan nú at flóta frítt og ótarnað. Hjartaliga til lukku, Barbara og blíðan byr.

Nú líður móti endanum á GIRLTALK framsýningini

Hesin fíni málningurin We Are Yellow hjá Silju Strøm er partur av framsýningini GIRLTALK, sum eisini fevnir um verk hjá Hansinu Iversen og Randi Samsonsen í Víngarðinum í Tróndargøtu í Havn. Silja Strøm hevur júst fingið Listafólkaløn. We are Yellow er ein at síggja til yndisligur málningur við fínligari abstraktión og ráum abstraktum strokum. Hesar myndir tykjast relevantar í løtuni, tí tær snúgva seg um einstaklingin og tað kollektiva. Bygnaðurin er sosialt hugsaður soleiðis, at listakvinnan letur myndaliðirnar breiða seg kring allan myndaflatan í eini einstakari flá heldur enn sum vanligt er at skipa myndina í forgrund, miðgrund og bakgrund.

Í Víngarðinum er opið Kristi Himmalferðardag, fríggjadagin og leygardagin - har ber væl til at fara inn at hyggja uttan at keypa nakað sum helst, men mann kann eisini njóta eitt víntilboð saman við listini. Mann kann velja millum ein reyðan ella hvítan vínpakka við 3 ymiskum vínum fyri kr. 200,- (10 cl pr glas). Reytt: Malbec, Valpollicella og Pinot Noir. Hvítt: Grüner Veltliner, Riesling og Muscadet (turr).

GIRLTALK er ein søluframsýning, sum orsakað av farsóttini er longd, men nú fara vit spakuliga at runda framsýningina av. Gentuprát er eitt hugtak, sum hevur verið brúkt heldur niðursetandi um samskiftið millum konufólk. Gentuprát hevur verið hildið at vera óseriøst uttan týdning ella dýpd - tað bera suss og møsn á vesinum ella lítilsverdur slatur og tvætl uppi yvir endaleysum drekkamunnum. Men sum allar gentur munu vita og onnur helst við, so er júst hetta prátið ofta viðkomandi, spennandi, fjølbroytt umframt, at tað er týdningarmikil partur av okkara sosiala undirstøði.

Listaverkini á Girltalkframsýningini eru bæði sosial og ikki sosial – tey eru sera ymisk, men eru øll merkt av einum serstøkum lættleika við lutfalsliga bjørtum litum, ið tó at tey at síggja til eru brúsandi og skemtilig, kortini bera okkurt fyri brósti. Ein litur, sum er afturvendandi á framsýningini, er tann ljósareyði, ið kveikir sera ymislig hugasambond. Liturin hevur í grundini sína egnu mentanarsøgu frá endurburðartíðini til hann innan rokokkostílin í 18.øld verður nógv brúktur sum kjólalitur í dárandi kvinnulýsingum. Við tað, at ljósareytt ikki er partur av tí sonevnda additiva ælabogalitskemanum við grundlitum og blandingslitum, men at liturin er blandaður upp úr reyðum og hvítum, ja,so verður hann fataður sum onkursvegna uttanfyristandandi og sofistikeraður. Ljósareytt halda vit vera ein serliga gentuligan lit, men tað var ikki fyrr enn 2.veraldarbardaga, at ljósareyði liturin varð tilskilaður konufólkaklæðum. Ljósareytt er ein serligur litur innan poppmentan, ið síðani fimtiárini hevur verið samheiti við tað grunna og stuttliga lívið– við candyfloss, smartum bilum og klæðum, men liturin hevur eisini eina daprari søgu. Nazistarnir brúktu ljósareyðar tríkantar til at eyðmerkja samkyndar fangar í týningarlegum til tess at dehumanisera og eyðmýkja teir. Seinni brúktu samkyndir aktivistar ljósareyða tríkantin sum symbol í teirra stríði fyri javnrætti. Ljósareytt er eisini brúktur sum feministiskur eyðkennislitur.

Randi Samsonsen brúkar ofta ljósareytt í sínum verkum við sera fjølbroyttum signalum, har hon spælir sær við litin og ymisk skap. Hon bindur, heklar, broderar og seymar síni verk, sum skulu fatast taktilt við øllum okkara sansandi kroppi. Fleiri av hennara listaverkum eru bleyt og mjúk og umboða eina nýhugsan innan føroyska myndlist. Hennara standmyndir standa ikki, men hanga á vegginum, meðan hennara myndir eru okkurt slag av seymaðum relieffum. Eitt ljósareytt verk hongur á vegginum, tað er hárut og skipað í tveimum hangandi kúluskapum, sum eru antropomorf og minna um menniskjansligar likamslutir. Hetta verkið er bæði fjálgt og stuttligt og púra øðrvísi enn tað, vit hava verið von við í føroyskari list.

Hansina Iversen er nonfigurativur slóðari innan føroyska list. Hennara koloristisku málningar eru um somu tíð meira einfaldir og meira kompleksir enn nakrantíð, summir eru monumentalar, einlittar kompositiónir við einum einstøkum skapi miðskeiðis, sum stendur og darrar í myndarúminum eins og eitt loyndarfult tekin, ið væl at merki ikki skal greinast og týðast við heilanum - tað skal sansast og fatast við øllum kroppinum. Aðrar myndir eru meira samansettar við fleiri formum, sum bylgja fram og aftur í myndarúminum. Myndirnar hjá Hansinu Iversen eru sum heild sera sansaligar, tær eru meira maksimalar enn minimalar, og tykjast í fleiri førum at vera við at bresta av ekspanderandi litflatum og djarvari kolorismu sum í myndini her niðanfyri

Hansina Iversen

Randi Samsonsen

Kurator: Kinna Poulsen

Listafólkalønin í ár fór til tríggjar dugnaligar og royndar listakvinnur

Nevndin hevur tikið avgerð um at veita hesum trimum umsøkjarum listafólkaløn í trý ár til burturav at arbeiða við yrkislist innan myndlist, bókmentir og sjónleik: Silja Strøm, Rakel Helmsdal og Gunnvá Zachariasen.

Grundgeving frá faknevnd innan sjónleik til Gunnvá Zachariasen er soljóðandi: Gunnvá Zachariasen hevur seinastu mongu árini arbeitt málrættað og heilhugað við leiklistini. Gunnvá er best kend sum sjónleikari, ið ber fram á pall menniskjað við øllum sínum brigdum og fjølbroytni, og bera listarligu avrik Gunnvu boð um djúptøkni og hegni í hennara arbeiðslag. Gunnvá hevur nakrar áhugaverdar og fjølbroyttar verkætlanir fyri framman, ið bæði innibera útlendsk samstørv eins og eina leiklistastevnu ið, eins og undanfarin avrik Gunnvu, bæði eru áskoðaranum og leiklistini í Føroyum til frama. Hon hevur drúgvar royndir at fyriskipa verkætlanir og leikir á høgum listarligum støði á sínum egna leikhúsi, TVAZZ, sum hevur verið við til at gera føroysku leiklistina meira fjøltáttaða. At geva Gunnvá listafólkaløn í trý ár, meta vit er ein góð íløga, sum fer at geva Føroyum áhugaverd og øðrvísi nýskrivað verk.

Í nevndini sótu: Kristina Sundar Hansen og Barbara Hentze í Stórustovu.

Grundgeving frá faknevnd innan bókmentir til Rakel Helmsdal er soljóðandi: Rakel Helmsdal hevur eina drúgva og greiða lýsing av sínum verkætlanum. Tær eru partvíst framhald av ymiskum træðrum, sum longu eru í ritverkinum, men boða eisini frá nýggjum. Og fakliga og listarliga dygdin tykist høg - og realistisk. Rakel er fyrst og fremst barna- og ungdómsrithøvundur, og á hesum økinum verður hon neyvan tikin av nøkrum. Skal ein føroyskur rithøvundur, sum í høvuðsheitinum vendir sær til yngri lesarar hava listafólkalønina, er ilt at koma í tankar um nakran frægari. Vð atliti til alt tað, sum Rakel Helmsdal longu hevur avrikað er eingin ivi um, at her fer at spyrjast fitt burturúr. Hartil er hennara verkætlanarlýsing tann, sum er best úr hondum greidd. Og Rakel er tann umsøkjarin í umsøkjarahópinum, sum hevur fingið flest virðislønir og størst viðurkenning.

Í nevndini sótu: Dorit Hansen og Jógvan Isaksen.

Grundgevingin frá faknevnd innan myndlist til Silju Strøm er soljóðandi: Silja Strøm hevur, frá hon var heilt ung listakvinna, víst sans fyri originalum kompositiónum, sjálvstøðugum brúki av litum, og einum sterkum, persónligum og poetiskum myndamál. Silja vísir í síni myndlist evni at arbeiða leitandi og reflekterandi, har filosofiskir, samfelagsligir og eisini humoristiskir vinklar, mangan eru flættaðir saman. Hennara serligi áhugi í málningalistini, og hennara vitan og leitan innan hendan miðil, gevur hyggjaranum eina heilt serstaka uppliving, har hon eisini heilt konkret víðkar um málningalistina sum fyribrigdi, við at arbeiða í fleiri dimensiónum. Silja Strøm er ein heilt serlig listakvinna. Hennara verk eru í føroyskum høpi unik og nýskapandi og rúma stórum potentiali. Tí meta vit, at hon sum listakvinna, vil hava stóra nyttu av tí arbeiðsfriði, ið henda listaløn gevur henni”.

Í nevndini sótu: Inger Smærup Sørensen og Jóannes Gaard.

Umsóknir á høgum støði

Inn komu 22 umsóknir, og torført hevur verið at tikið dagar ímillum dygdargóðu listafólkini, ið arbeiða á høgum støði. Samstundis frøast vit um tað fjølbroytni og grøði sum er innan tey ymsu yrkislistaøkini.

Endamálið við listafólkalønunum er at bøta um umstøðurnar hjá yrkislistafólkum, og lønirnar verða veittar umsøkjara við støði í verkevni ella verkætlan, sum, eftir nevndarinnar meting, hava listalig og faklig dygdareyðkenni.Tey skulu í einum trý ára skeiði, arbeiða burturav við síni list. Listafólkalønin um mánaðin svarar í upphædd til læraraløn á fólkaskúlans lønarstigi 21, stig 1.

Listarlig metamorfosa

Eg var fyri aðru ferð í Steinprenti í gjár og hugdi at framsýningini hjá Tóroddi Poulsen. Tað loysti seg bæði tí myndirnar gerast betri, tá tú sært tær aftur, men eisini tí at framsýningin í roynd og veru er metamorfisk í støðugari broyting. Onkur mynd er horvin, tí keyparin hevur fingið hana heim við, nýggjar eru komnar fram, aðrar eru á veg. Hesar myndir eru allar partar av einum støðugt ekspanderandi verki, tær eru stuttligar, speiskar, poetiskar, frekar, inniligar og vakrar. Leivur Thomsen prátaði við Jan Andersson um framsýningina

https://kvf.fo/netvarp/uv/2020/05/15/troddur-poulsen-snir-fram-steinprenti

Forvitnislig listverkætlan í Salt

Salt Jarðarinnar - Jarðarinnar Salt er heitið á eini listaframsýning og performance hjá Guðrið Poulsen og Rannvá Holm Mortensen, sum verður í SALT á Drelnesi 21.mai klokkan 14-16. Smyril fer av Havnini kl 11 og aftur norður aftur kl 17.30

Skrá

Ólavur Rasmussen bjóðar vælkomin.
Hornorkestrið spælir.
Rannvá og Guðrið bjóða fólki til “Langborðsperformance”
Frá kl 14:00 til 14:30 biða framsýnarir um fulla attentión.
SALT bjóðar ókeypis pinnamat og katalogið fæst til keyps fyri 50 kr.

Ókeypis atgongd.

Vit fylgja almennu tilmælinum um í mesta lagi 50 fólk. Fyri at tryggja áskoðarunum atgongd til framsýningina, verður, um neyðugt, ferniseringin endurtikin, so at øll sleppa inn. Hjartaliga vælkomin.

Um framsýningina

Saltjavnvágin er avgerandi fyri, um náttúran livir ella oyðist. Á framsýningini taka vit støði í serligu funktiónini, sum húsið hevur havt. Við heitinum sipa vit eisini til spirituellu dimensjónina, menniskjans serliga perspektiv á síni ferð frá upphavi til týning. Vit taka støði í tilfarinum salt, og í serligu staðsetingini hjá siluni við sjóvarmálan.

Verkið er ein installatión, sum hevur skap av eini stórari, trívíðari salttinnu. Ein konstruktión úr viði umleið 5lx 5b x 4h m., sum man kann fara inn í, og sostatt gerast partur av við sínum egna kroppi. Tá ein kemur nærri at skulpturinum/installatiónini finnur ein smærri verk úr blandaðari tøkni, sum lýsa hesi evni úr ymsum sjónarhornum: saltjavnvágina, vistskipanina, (dýr)gripir,kropp og náttúrunnar viðbrekni. Perspektivið er uppá tað mista paradísið øðrumegin, og ivan og angistina fyri tí ókomna hinumegin.

dagurin

letur seg úr sínum kjóla

av bláum vindi

ráari mjólk

og salti



Tvær turrar saltrípur eftir kjálkunum

Vindblást oyðumørk um ennið

Upp úr einseminum veksur ein tistilblóma

Undrandi kørg

Purpurreyðu trevsurnar leita blint í kring eftir ljósi

Tóroddur Poulsen sýnir fram í Steinprenti

Avbyrgingageddon og aðrar frástøður er heitið á listaframsýning hjá Tóroddi Poulsen, sum kann síggjast í Steinprenti nú í mai. Talan er um eina ordans kraftprestatión við eini ørgrynnu av myndum í fleiri ymiskum tøknum. Sambært listamanninum sjálvum eru myndirnar gjørdar við vatnlitum, oljukriti, koli, penni, tussj, spritttusj, blýanti og livralýsi. Framsýningarheitið sipar til helst til støðuna, vit hava verið í seinastu mánaðarnar, har vit hava verið fongd við covid-19 farsótt, virusótta og harav fylgjandi avbyrgingum og varhugum um heimsins enda.

Listin hjá Tóroddi Poulsen er um somu tíð einføld og kompleks, stuttlig og álvarslig, vøkur og speisk. Myndlist, yrkingar, performance, installatiónir, tónleikur - alt verkið hjá Tóroddi Poulsen er fjølbroytt men samanhangandi við yrkingum, sum eru fullar av myndum meðan myndirnar eru fullar av poesi. Vit kenna fleiri av myndevnunum aftur, hugfarsligu víntrøini og tær grínandi beinagrindirnar. Ein tysjandi riðil av menniskjum og øðrum myndaliðum, sum standa so tætt so tætt, at mann næstan verður øvundsjúk. Vatnlitamálningurin har beinagrindir eru málaðar í ymsum litum í einum ringi, har skapini umskarast og skapa nýggjar formar, er eitt høvuðsverk hjá Tóroddi Poulsen. Í fleiri av myndunum eru myndevni endurtikin í mynstrum á sama seriella hátt, so at tað næstan sær út sum um, at tey eru gjørd við stempli, men allar detaljur eru hondteknaðar og málaðar - tað er heilt ófatiligt, tá hugsað verður um neyvleikan og um mongdina av myndum og av detaljum í myndunum. Eitt tysjandi ævintýr av dreymakendari surrealismu av figurativum og abstraktum myndaliðum og av orðum og setningum, sum viðmerkja listina ella veruleikan, dreymar, poesi ella profeti - her eru t.d. virusmyndir, sum eru málaðar fyri fleiri árum síðani. Hetta er slow art, tú kanst ganga leingi og hyggja at myndunum, granska staklutir, lesa orð og njóta staklutir og heild. Tað er ikki keðiligt! Her eru nakrar myndir, men framsýningin sæst best í Steinprenti.

Aldubáran, Jákup og Sunleif stórliga fagnaði í altjóða miðlum

Tónleikabólkurin Aldubáran og Jákup Lützen góvu 1. mars út fløgu við tónleiki eftir Sunleif Rasmussen. Heitið á fløguni er Andalag.

Miðlar uttanlands hava tikið sera væl móti hesi útgávu, ið danska plátufelagið DACAPO gav út.

- Bretska BBC, spældi av fløguni, og hevði langt ummæli fyri páskir á BBC3, útvarpsrásini, ið er halgað klassiskum tónleiki. Ummælarin er ovfarin av tónleikarunum, og sigur, at tað er undrunarvert, at ein so lítil tjóð kann framleiða sovorðna góðsku, og at her er talan eitt sera musikalskt fólkaslag. Um Sunleif sum tónaskald sigur hann, at tónleikurin og hátturin hann er settur saman á, í fyrstani kann tykjast klombrutur, men tað skerst ikki burtur, at Sunleif skapar sín tónleik á ein sera listinlærdan hátt, stillar og setir saman heilt annarleiðis, so úrslitið er sera egið og nýskapandi.

- Danska tíðarritið Politiken, samanlíknar í yvirskriftini Sunleif Rasmussen við William Heinesen. Eisini sigur ummælarin, at Sunleif nú - í búnum aldri, skapar tónleik eftir vælgrundaðum skipanum, og við eyga fyri tónleikaligum bygnaði skrivar nágreinligan tónleik, ið hann letur víðari til framúrskarandi tónleikarar, ið geva tónunum lív.

- Music-web-international, ið er ein av størstu klassisku ummælarasíðum á alnótini, rósar eisini ljómburðinum í Hoyvíkar kirkju, har ið tónleikurin varð spældur inn í 2018. Umframt, at tað er eyðsýnt, at tónleikararnir í Aldubáruni skilja og virða tónleikin hjá Sunleifi. Spælið hjá Jákupi Lützen á fløguni, er stórfingið.

- Ummælarin Josep Bosch á Sonograma úr Barcelona metir, at Sunleif er ein týðandi rødd á norðurlendska tónleikapallinum, og at spælið hjá Aldubáruni er framúrskarandi.

- Kendi danski ummælarin Gregers Dirckink-Holmfeld skýrir á bloggi sínum útgávuna fyri eina føroyska, musikalska perlu.

Aldubáran fegnast um, at útgávan er komin so víða, og at so nógvar rósur koma um bólkin, Jákup Lützen og tónleikin hjá Sunleifi Rasmussen.

Í ár eru tað 25 ár síðani, at Aldubáran var sett á stovn. Framvegis er nógv ferð á.

Stór stroymikonsert verður úr Hátúni í Tórshavnar Musikkskúla við Hanusi G. Johansen og Aldubáruni. Hanus fyllir 70 ár 18. juni. Konsertin verður kl. 20.00. Kringvarpið sendir beinleiðis frá hesum føðingardagstiltaki.

Okkurt at gleða okkum til

Í dag gekk eg mær ein túr í vakra várljósinum oman gjøgnum ta blómuskrýddan Havnina, har eg møtti hópin av menniskjum, menniskjum, sum eg billi mær inn vóru eitt sindur blíðari og fittari á at líta enn vanligt. Á Skálatrøð ljómaði tónleikur úr einum trailara á parkeringsplássinum - tað er Teitur, sum hevur konsert har í kvøld. Sum so nógv onnur, havi eg fyri tað mesta verið á mínum egna matrikli hesa seinastu tíðina. Tí var tað praktfult at kunna hyggja inn til tey í Steinprenti í dag. Har var Zacharias Heinesen í ferð við at skapa nøkur vøkur steinprent saman við Jan Andersson og Fríðu Matras Brekku. Hetta eru stillar, fínar summarmyndir, merktar av eini at kalla boblandi kolorismu og einum serligum ansi fyri grafikki og tess møguleikum. Tann niðasta myndin er ein vatnlitamálningur, sum verður við á framsýning hjá Tóroddi Poulsen í Steinprenti í nærmastu framtíð. Vit hava okkurt at gleða okkum til.

Gleðiligan flaggdag

Rannva Kunoy Le Nationaliste (2014)

Merkið sveiggjar sexut
í vindinum í morgun
sum ein deilig dulla
oman eftir Varðagøtu.

(Tóroddur Poulsen: Hvat hevði Munch verið uttan dupultkvartettina í Ebenezer)

Marius Olsen Flaggstong (1994)

Dennis Agerblad Flaggið (2011)

Sjá tú blánar. Steinprent (2016)

Tóroddur Poulsen Hjólveldi (2005)

Silja Strøm - hetta fína verkið var partur av framsýningini Listaleikir í 2019

Daniel Milan 2020

Claus Carstensen Klaksvikaffærer (2010)

Koronukreativ fjarundirvísing

Sonurin og eg havi hildið fríkorter frá fjarundirvísing í góðveðrinum á KFUK-bønum beint uttanfyri. Perfekt løta - tað skal eg viðganga - hon fekk meg at hugsa um hvussu vit fara at minnast aftur á hetta tíðarskeiðið í framtíðini. Grindin fer helst at hava alt gott at siga nú grindahvalir púra ótarnaðir sleppa at svimja kring oyggjarnar, tí grindadráp er bannað og bæði luft og hav verða eisini minni dálkað í løtuni. Á grasinum í sólini í morgun segði sonurin seg vera væl nøgdan við støðuna, við fjarundirvísing og mongu tímarnar við hús og í selskapi við foreldrum sínum, men børn duga ofta ómetaliga væl at liva í núinum, og eg veit, at hann leingist eftir floksfelagum sínum. Eg haldi, at sjálvt vit vaksnu, sum vita hvussu neyðugt tað er at vera tolin og at bíða, eisini kunnu gerast eitt sindur rastleys til tíðir. Hetta við fjarundirvísing hugsi eg, at lærarar og næmingar uppliva eitt sindur ymiskt. Eg haldi sjálv, at um mann leggur til brots og heldur, at virksemið skal vera á hædd við soleiðis sum tað var pre-corona, ja, so kann mann skjótt missa ondina. Tí støðan er ómetaliga øðrvísi í løtuni og tað mugu vit taka við. Sálarliga er hetta strævið fyri sjálvt tey sterkastu, og eg haldi tað hevur serliga stóran týdning at vera eitt sindur góð við seg sjálva í løtuni og at minnast til, at um mann ikki megnar tað sama sum vanligt, so er tað í fínasta lagi. Eg havi í samráð við næmingar avgjørt at leggja nokk so stóran dent á tað kreativa, tí fleiri tíma tað sera væl - hetta ber eyðvitað serliga væl til í eini lærugrein sum myndlist. Vit eru í løtuni í ekspressionismu, har vit lesa um og síggja filmar um listafólk sum Edvard Munch og Mikines og síðani hava næmingarnir fingið til uppgávu at parafrasera onkran av málningunum hjá mætu listafólkunum. Tað góða við hesari uppgávuni er, at hon ikki krevur so nógv meira enn, at mann tímir og er við uppá tað. - Tað er imponerandi væl funnið uppá og gjørt hjá næmingunum má eg siga, eg havi fingið nógvar góðar og stuttligar myndir sendandi. Til dagsins uppgávu hava vit latið okkum inspirera av rákinum, sum eg haldi, at Getty listasavnið í Los Angeles fann uppá, tá tey bóðu fólk í karantenu um at almannakunngera myndir av sær sjálvum poserandi sum síni yndislistaverk. Victoria Martha Hansen hevur latið gjørt fínu fotomyndina ovast, har hon upptraðkar sum longsulsfulla kvinnan í bláum í Munch-kenda málninginum hjá Mikines, sum hongur í Listasavninum. Hanna Janusardóttir Rasmussen hevur fingið beiggja sín at posera sum Hans Andrias Djurhuus í portrettmyndini hjá Mikines. Elisabeth Jacobsen hevur gjørt eina kollasju við klædnastykkjum og einum legokubba ímyndandi eina slupp og eina longsulsfulla kvinnu og Torgunn Ása Hentze Haraldsen hevur brúkt sama forlegg í síni fotomynd, men Dina Havsteinsdóttir Klein hevur tikið støði í eini grindadrápsmynd - sí niðast. Enn havi eg bara fingið nakrar myndir - eg gleði meg til rest og við loyvi frá avvarðandi næmingum seti eg onkra inn her.

Hanna

Elisabeth

Torgunn Ása

Dina

Dina

Eingin hjálparpakki til listina?

Koronakreppan hevur nú vart so mikið leingi, at tað ber til at hyggja aftur á hana og meta um hvussu tað gongur við tí ymiska. Hetta verður gjørt javnt og samt í fjølmiðlum kring heimin – eisini í føroysku fjølmiðlunum við góðum sendingum og greinum, sum snúgva seg um corona. Tað besta eru tær sendingar/greinar, har evni verða viðgjørd í dýpdini og aktualiserað heldur enn bara reksað upp. Tað ljóðar kanska sum ein sjálvsagdur lutur, men er tað ikki. Í heilum verða tíðindi leverað, greinar skrivaðar, sum í roynd og veru bara eru ein uppreksan av vitan, sum verður yvirleverað uttan, at vit merkja aktualiteten ella hugsandi skilvísið í menniskjanum aftanfyri. Og tá eg nú leggi meg á positiva bógvin og nevni okkurt av tí góða, ja so fylgi eg gamlari siðvenju í føroyskari mentanarmiðlan. Eitt nú var sendingin Hvat nú Føroyar ómetaliga góð – hurrá, nú varð endiliga onkur, sum tosaði við tey gomlu í staðin fyri bara at tosa um tey og í Pressuni eru í heilum reflekterandi menniskju, ikki minst í síðstu sending, har ljós varð varpað á etikkin - tað er fyri neyðini má eg siga (í morgun hevur ein sending verið um etikk í sambandi við korona í útvarpinum, sum eg enn ikki havi hoyrt).

Sum heild eru tílik humanistisk og mentanarlig mál meira og minni dottin undir fjølmiðlaradarin og tað er óskiljandi, tá hugsað verður um bæði ta ávirkan, sum koronakreppan hevur á okkum menniskju, á okkara hugsunarhátt, mentan, á okkara skúla og læring fyri bara at nevna okkurt av nógvum, men eisini um hugsað verður um týdningin av mentan, humaniora og list. Flest okkara hava ongantíð sum nú tørv á listini. Vit sakna framsýningar, men sleppa fram at teimum í avmarkaðum líki á netinum, har vit eisini stroyma konsertir og leikir osfr.

Í Norðurlondum er eitt sindur av muni á hvussu farið verður fram í sambandi við Korona. Men allastaðni hava tiltøk av onkrum slagi verið sett í verk. Her hjá okkum hevur samfelagið verið stongt síðani á Grækarismessu, tá tjøldrini so at siga komu til læstar dyr. Síðani eru fleiri fíggarligir hjálparpakkar lætnir. Ymiskt hevur eisini verið hvussu list og mentan hevur verið viðfarin í Norðurlondum, her hugsi eg t.d. um ta virðing, mann sýnir listini frá almennari síðu. Í Noregi var listin og mentanin við beinanvegin – norska landsstýriskvinnan í mentamálum var alt fyri eitt frammi við stuðlandi orðum og lyftum um hjálp til mentanarlívið. Danska mentamálaráðfrúan var eitt sindur seinni uppá tað - tað fekk hon nógvan kritikk fyri. Í Danmark var statsministarin forrestin rættiliga skjót at nevna mentanina – tað gjørdi hon á einum av teimum fyrstu stóru tíðindafundunum, har hon legði dent á stóra týdningin, sum mentan og list hava fyri okkum. Danska mentamálaráðfrúan er síðani komin longri fram í skógvarnar og í nátt var politisk avgerð tikin um tann næsta hjálparpakkan til danska mentanarlívið. Í Føroyum.

Í Føroyum stendur verri til bæði við at sýna virðing fyri listini frá almennari síðu og eisini við at fáa pengapungin fram. Her hevur hvørki løgmaður ella mentamálaráðharrin tikið listina upp á tungu, tó at teir báðir hava tikið lut á mongum tíðindafundum, sum fara út til alt fólkið. Ikki einaferð hava teir nevnt tann týdning, sum tónleikurin hevur, sum bókmentir, leiklist sum sangur hava fyri karantenumenniskjað – og føroyski mentamálaráðharrin hevur ikki eina ferð vent sær til almenningin, til listafólk ella fyriskiparar um nakran komandi hjálparpakka til tað føroyska mentanar- og listalívið.

Í tíðindasending á døgverða í gjár var endiliga ein mentanarjournalistiskur glotti, tí har hevði ein journalistur ómakað sær at spyrja eina listakvinnu og nevndarlim í LISA um støðuna hjá føroysku listafólkunum og hon er ring sjálvandi. 37 dagar aftaná, at landið varð stongt og møguleikar listafólksins fyri at framsýna, selja, lesa upp, hava fyrilestrar osfr. vórðu grundleggjandi skerdir, ja ómøguliggjørdir, var list og mentan fyri fyrstu ferð viðgjørt journalistiskt. Eg veit ikki hvør orsøkin er. Kann tað vera hasin gamli romantiski tankin um, at listafólk skapa best í armóð? Eg hugsi, at orsøkin til, at listafólkini ikki reagera ógvisligari enn tey gera er, at nógv av teimum eru von við karantenu – tað er soleiðis tey arbeiða ofta í einsemi í atelierum og við skriviborð. Og tey eru heldur ikki von við at fáa sínar arbeiðsumstøður viðgjørdar í almenna rúminum – í øllum førum ikki, tá støðan er ring. Tá er bara at spenna inn reimina nøkur hol og gleða seg til betri tíðir. Í áðurnevndu tíðindasending var gjørt greitt, at listaøkið eisini má hugsast inn í hjálparpakkarnar - tað er ein sjálvsagdur lutur, vildi eg hildið, sum tey, ið varða av mentanarpolitiska økinum í Føroyum skuldi havt tikið sær av fyri langari tíð síðani. Umboð fyri LISA greiddi frá støðuni og frá teimum uppskotum, sum LISA hevur til tess at hjálpa listafólkunum og síðani varð tosað við mentamálaráðharran, sum segði, at mentamálaráðið arbeiðir við málinum. Hann tosaði um at seta seg niður og finna útav tí øllum. Tað má sigast at vera uppá á tíðina at Mentamálaráðið ressast við. Og nú er ikki tíð at seta seg niður, men at gera nakað munagott fyri listafólkini og tað í ein vissan fart! Eg gleði meg at hoyra hvat Jenis á Rana, landsstýrismaður í mentamálum og løgmaður Bárður á Steig hevur at siga listafólkunum á fyrst komandi tíðindafundi, tí nú er nóg mikið drálað.