Eitt sindur um glasnost og tónleikaligar gleðivónir

/

Tá Eivør klokkan 19.15 leygarkvøldið stígur á stóra pallin á Vágsbøi í Klaksvík fyri at ríka Summarfestivalin við síni stóru rødd og framúrskarandi sangum, er eingin ivi um at áhoyrararnir hava okkurt gott í væntu. Virðiliga plaseringin í mun til tíð og stað tekur atlit til ta sjálvsøgdu divadygd, sum er tengd at framførslum hjá Eivør, men er eisini dømi um eitt slag av mentanarligum glasnost, sum er hent í Føroyum og sum í hesum árum tykist niðurbróta øll møgulig mørk, t.d. mørk millum listasløgini, millum tónleikasløgini, millum religiónir og heimsfatanir, men eisini millum Summarfestivalin og G!, har síðstnevndi jú heldur óvæntað hevði Klaksvíks-Dynamitt á skránni herfyri. Sjálv heldur Eivør, at tað er uppá tíðina, at hon er við á Summarfestivalinum. 

Eivør Pálsdóttir hevur ikki sovið á laurberunum síðan ta vælumtóktu útgávuna Room, sum kom í 2012. Hon hevur eina tíð verið í gongd við eina nýggja útgávu og hevur longu í summar upptikið nakrar sangir heima í Føroyum. Eftir ætlan verður nýggja fløgan hjá Eivør útgivin fyrst í komandi ári, men longu í heyst verður eitt staklag frá hesi útgávuni at hoyra við videolagi, sum listakvinnan, Marianna Mørkøre hevur gjørt. 

Og meðan vit gleða okkum til hesa nýggju útgávuna, kunnu vit leita aftur til Room, sum eg á sinni ummældi á Listablogginum: 

 Eitt monument yvir tilverunnar sorg og kærleika...

"Room" hjá Eivør Pálsdóttir á so mangan hátt ein óvanlig útgáva. Hon er eitt nú óvanliga fjølbroytt. Fløgan tykist eitt sindur popput í støðum, men hon er eisini rokkut, hon er lokal, global, upprunalig, sofistikerað, introvert og ekstrovert og nógv nógv annað, men fyrst og fremst er hon heilt ómetaliga rørandi og tá eg sigi rørandi, so meini eg táravátt rørandi heilt inn á sálina. Sangirnir eru sum vakrir skroypiligir knipplingar, ið eru knýttir kring eitt endaleyst dýpi av sakni. Sorgblídni er alt ov avklárað hugtak til tess at lýsa ta kensluna, sum er gjøgnumgangandi í hesi útgávuni. Tí tað er einki at ivast í, at hon snýr seg um órímiliga og hjartanítandi sorg: "I can´t find my way when you´re not around/ I´m lost like a bird astray high above the ground" og "I will sing the songs we knew/ just to feel close to you..". "Room" er ognað pápa Eivør, Páll Jacobsen, sum brádliga doyði fyri hálvum øðrum ári síðani.

 Stóra breiddin viðvíkjandi stíli, sum í fyrstani sýnist vera ein meinbogi hjá útgávuni, gerst so líðandi hennara størsta styrki. Ein skuldi annars hildið tað vera eitt nokkso fitt petti ímillum countrysorgblídni, fólkatónleikaligan innileika og so contemporary klassiska kompositión, men á nýggju fløguni megnar Eivør at favna øllum hesum streingjum og meira, og tað væl at merkja uttan, at tað nakrantíð kenst sum um hon roynir at seta seg millum fleiri stólar. Og álvaratos, so tykist tað ikki sum um Eivør situr. Hon hevur reist seg upp í fulla hædd við eini heilskapaðari útgávu, sum tekur lurtaran á bóli. Hetta ger hon við góðari hjálp frá Tróndi Bogason, sum hevur stóran leiklut við tað, hann hevur tikið lut í bæði tónasmíði, framleiðslu og útseting. Vit eiga sjálvandi at nevna øll tey begávaðu og musikalsku fólkini, sum hava lagt teirra orku í fløguna og tað gera vit eisini niðast á blogginum, men fyri fyrst fegnast vit smánationalistiskt um, at fløgan er upptikin í Føroyum í Studio Bloch niðri á Skálatrøð í Havn, og at ein føroyskur listamaður, Heiðrik á Heygum stendur fyri væl eydnaða cover konseptinum. Myndirnar á fløguhúsanum raka tað flótandi, dremakenda og innhugsna huglagið í fløguni, tað er vakurt og óhugnaligt, eitt sindur sum tá Ofelia verður lýst í myndlistini ella í videolagnum til "Where the Wild Rose grow" hjá Nick Cave og Kylie Minogue.

 "James and the cold gun" - haldi tað var soleiðis hann kallaðist, ein herlig contry and western pastisja, sum eg sang saman við Paula í Sandagerði einaferð í 80´unum. Tað var sjálvandi tann geniala Kate Bush, ið var upphav til sangin, hann er á meistaraverki hennara "The kick inside" frá 1978. Tað er kanska serliga teir serstøku, høgu nasalu tónarnar hjá tónleikaliga sterku Kate Bush, sum koma til hugs, tá mann lurtar eftir nýggju fløguni hjá Eivør og sjálvandi kemur lurtarin eisini heilt av sær sjálvum at hugsa um Bjørk, sum jú brúkar klassisk ljóðføri saman við elektroniskum ljóði. Ein kundi eisini nevnt allar møguligar veldugar sangarindir, umframt tær nevndu eisini Anisette og Nina Hagen, men mest av øllum komi eg í tankar um Eivør sjálva og hennara egnu fløgur frá teirri fyrstu fínu útgávuni í 2000 hjá tí 17 ára gamla undurbarninum í Gøtu og fram til seinastu útgávuna "Larva", sum kom í 2010, har úttrykkið var eitt sindur myrkari, meira rokkut og elektroniskt.

 Jú, vit fáa av sonnum fullan valuta fyri tær 149 krónurnar, sum fløgan kostaði, tá eg keypti hana í handlinum á Glade Hjørn í gjár. Ljóðið er fantastiskt, tónleikurin er framúr spældur, útsetingarnar varðveita integritetin í tónleikinum, tær tykjast vera gjørdar við virðing fyri listakvinnuni og eru næstan sum smáar listarligar pallsetingar, ið eru bygdar upp, undir og kring yrkingarnar. Tónleikaliga er fløgan detaljurík við øllum møguligum akustiskum og elektroniskum ljóðum, hon er so mikið ljóðføgur, at tú eina løtu kanska mistekur teg og heldur hana vera grunna. Tað er hon ikki, hvørki tónleikaliga ella tekstliga. Ein góður vinmaður mín, sum onkuntíð verður kallaður punk-poetur, helt nú ein dagin fyri, at góður poppur hevði ikki verið í útvarpinum, síðan á døgum Abba. Hann kann trygt leggja "Room" á fløguspælaran. "Green Garden" er ein stillur droymandi sangur, har sorgartónin ljómar frá byrjan í vónleysu bønini um at fáa várið aftur. "Rain" er eins kristalklárt og einfalt lag sum sjálvsagda og sanna staðfestingin, at áin er djúp, tá tað regnar. Lekra útsetingin, kórið og vakra røddin hjá Eivør ger sangin til eitt upplagt hitt - tað er hann longu her í húsinum. Síðsta lagið á fløguni byrjar friðarliga, men byggir upp til ein stórslignan og intensan kærleikshásong, sum væl og virðiliga tangerar "Joga" hjá Bjørk. Tónleikaliga er fløgan full av sitatum av allahanda slag frá romantiskum spagettiwesternljóði og Twin Peaks umframt onkrar heilsanir til 60´ara tónleik við vakurt drynjandi sangi og spakuliga brakandi elektroniskum ljóðkrydd. Útsetingin av "Boxes" er stórsligin og dramatisk, men tað krevst sanniliga, skal hon liva upp til Eivør sum sangara. Tað er ikki løgið, at Eivør ofta verður samanborin við eina villa og ógvisliga náttúrukraft, men hon er annað og meira enn tað og tað er fantastiskt at hoyra hana folda út bæði sína raddarprakt og sín suverena og intelligenta musikalitet í "Boxes". Tað sama er í grundini galdandi fyri alla fløguna, sum er eitt monument yvir tilverunnar sorg og kærleika, hon er í heimsklassa. Takk!

 

 

 TÓNEIKARAR:

Tróndur Bogason: útseting
Derek Murphy: trummur
Mikael Blak: bass
Magnus Johannesen: klaver og rhodes
Gustaf Ljunggren: guitar
Maria Ljósá: kór
Katie Buckly: harpa

LAGALISTI:
1. Green garden
2. Rain
3. True love
4. Boxes
5. Wake me up
6. Far away
7. I know
8. Night´s body
9. Room
10.Falling free

Fløgan er upptikin í Studio Bloch í Tórshavn í september 2011 av Jónas Bloch Danielsen.
Ljóðblandað av Addi800 í Room 313 í Reykjavík.
Mastrað av Mandy Parnell í Black Saloon Studio í London.
Fløguhúsi, layout og myndir: Heiðrik á Heygum.

 

Summartónar frá m.a. Hanusi G. í Havnar kirkju í dag

/

Hjá teimum, sum ikki eru farin norður til Klaksvíkar á Summarfestival, er okkurt gott alternativ í Havn. T.d. verður Summartónakonsert í Havnar Kirkju í dag klokkan fimm við Daniel Rye, Fiona Parker, Angelika Nielsen, Ólavur Jakobsen og Hanus G Johansen.  Framførd verða løg eftir Bach, Daniel Rye, Angeliku Nielsen, Maxwell-Davies og Hanus G. Konsertin varir slakan tíma og er ókeypis.

Tóroddur Poulsen í World Literature Today

/

Bókmentatíðarritið World Literature Today hevur eina presentatión av Tóroddi Poulsen á breddanum í komandi útgávuni, sum kemur í september. Tað snýr seg um tríggjar heilar síður við m.a. týðingum av fýra yrkingum og myndum úr Fjalum (2013) og sum herfyri varð innstillað til norðurlendsku bókmentaheiðurslønina. Tað er Randi Ward, ið hevur týtt yrkingarnar til enskt. WLT er eitt av teimum elstu og mest virdu bókmentatíðarritunum í USA, ið hevur høvuðssæti á universitetinum í Oklahoma. Tìðarritið, sum kemur annan hvønn mánaða, hevur lesarar um allan heim, talan er veruliga um eitt háttvirt tíðarrit, sum eitt nú nobelheiðurslønarnevndin hevur mett at vera millum heimsins best ritstjórnaðu og mest informativu bókmentatíðarrit.

 http://www.worldliteraturetoday.org/mission

https://www.facebook.com/worldlittoday

Eg elski teg

/

Foto: Eiler Fagraklett

Fleiri hava sóknast eftir eini frágreiðing um Ólavsøkuframsýningina, serliga við atliti til kærleiksveggin, amatørveggin har forrestin ikki bara amatørar hanga, tvs. veggin, har eg við postkortum hjá pápa mínum havi skrivað "Eg elski teg" sum eina rammu rundan um ein part av verkunum á framsýningini. Eg veit ikki ordiliga hvat eg skal siga um veggin, kanska skulu fólk sleppa at halda tað, sum tey vilja. Men tað ber í øllum førum til at staðfesta, at okkara umhvørvi ongantíð í søguni hevur verið so myndríkt sum tað er beint í løtuni. Vit verða javnt og samt díkt undir við myndum í telduspølum, reklamum, tíðindum, undirhaldi og infortainment, sum verður veitt okkum í einum støðugum myndastreymi gjøgnum sjónvørp, teldur, bløð, smartfonir osfr. Í ógvisliga myndastreyminum er tað sum um, at sjálvur týdningurin av myndunum minkar. Vit taka túsundavís av fotomyndum á telefonum og Ipad, men gloyma myndirnar aftur so skjótt sum tær eru flashaðar á Facebook og á tílíkum loftkvæmum framsýningarpallum. 

Foto: Jóin SIgurðsson

Tá eg var lítil høvdu myndir rættiliga stóran týdning. Tá vit skuldu fotograferast  til skúlaármyndina var ikki gott at møta ógreidd og óvaskað sum eg gjørdi tað eina árið. Tað er nakað, eg minnist og eg havi pappírsmyndina sum váttan. Eg hoyri til ættarliðið, sum er tað seinasta føroyska ættarliðið, ið náddi at uppliva ein barndóm meira ella minni uttan sjónvarp. Vit sóu film, tá tað var føðingardagur hjá børnum í húsum, har tey áttu filmsapparat og annars í Havnar Bio og tá tað var jólafest í Frelsunarherinum ella Mimir, har vit sóu ávikavist undurvøkur Jesubíløt og stuttligar Skipper Skrekk teknifilmar. Nú eg hugsi meg um, hevði eg kanska ein óvanliga myndríkan barndóm. Í stovuni í barndómsheiminum hingu málningar, serliga nógv var gjørt burtur úr einari kubistiskari kompositión hjá Hans í Mikladali. Henda myndin átti sítt sjálvsagda heiðurspláss uppi yvir sofuni og varð byrjanin til óteljandi diskussiónir, men eisini hingu málningar og tekningar hjá Amariel Norðoy, Zacharias Heinesen, Janus Kamban og fleiri hjá Óla Egilstrøð í barnaheiminum uppi á Lützenstrøð. Óli Egilstrøð var Eiðismaður eins og foreldrini.

Men tað er jú rættiliga vanligt at hava list hangandi í føroyskum heimum. Umframt listamálningarnar vóru fotomyndirnar - foto var omnipresent í húsinum, har eg vaks upp. - Kanska ikki á vegginum, men alla aðra staðni. Í køliskápinum lógu Kodak og Agfa filmsrullur og niðri í kjallaranum í postkortrúminum stóðu eskjur við fleiri túsund postkortum við føgrum litmyndum úr Føroyum stáplaðar omaná hvørja aðra. Eg plagdi at taka kort upp úr gólvinum til pápa eina góða vinkonu, hesin virðismetti og samlaði uppá hesi postkortini, tó at tey vóru eitt sindur meiðslað. Hann var sjómaður og hevði altíð góða tíð at práta við okkum børn, tá hann var heima, honum dámdi at granska hesi postkortini og at gita hvar í Føroyum tey vóru tikin. Á einum stóli í postkortrúminum í kjallaranum lógu nakrar av myndabókunum “Føroyar í myndum” og so stóðu tvær støvutar eskjur, ið eingin nakrantíð nart við. Hetta vóru eskjur av einum ávísum postkorti, sum ímyndaði grindadráp og sum babba treytaleyst noktaði at selja eftir at mótstøðufólk móti grindadrápi vóru farin at gera um seg í 1980´unum. Inni í einum øðrum rúmi í kjallaranum stóð tað stóra, tunga, vakra skriviborðið, sum kanska ikki var úr mahogni, men tað líktist í hvussu so er mahogni, og skuffurnar vóru vælvaksnar við messinghaldi, á tremur í myndum. Hetta vóru svarthvítar myndir frá fyrr í tíðini, einari óhugsandi tíð, tá eg ikki var til. Eg plagdi onkuntíð at fara stillisliga inn í hetta rúmið at blaða í myndarúgvuni og hyggja hugtikin og eitt sindur tortrúgvin at foreldrum mínum, ið sóu so ung og glað út og eg skilti tað ikki, tá eg hugsaði um, at eg slettis ikki var til tá hesar myndir vórðu tiknar.

Eg helt altíð, at pápi mín var øgiliga umstendiligur, tá hann tók myndir. Óansæð hvussu einføld uppgávan tóktist, tók tað altíð drúgva tíð at taka ta røttu myndina og javnan var eg við. Í Listasavninum skuldi Jarðarferðin fotograferast til bókina hjá Emil Thomsen Føroysk list og Jarðarferðin var ikki løtt at fotografera, tí hon var so myrk og blits skygdi ov illa, so tá stóð eg har í tímansvís, soleiðis føldist tað, við einari hvítari paraply fyri blitsið. Í myrkakamarinum tók tað aftur ein lítlan ævinleika at velja út og at viðgera myndirnar og aftaná var tilskering eisini neyðug til tíðir. Allíkavæl eri eg vís í, at pápi mín hevði verið heldur hámur, hevði hann vitað av framsýningini, sum eg gjørdi við hansara myndum í Steinprenti fyrra árið, og sum síðani hevur verið í Danmark og sum verður sýnd í Vágunum í heyst. List hevði hann alstóra virðing fyri, so mikið stóra, at tá málarin Hans í Mikladali einaferð helt við hann, at hann skuldi halda uppat við at mála, ja so pareraði hann ordra, tó at honum dámdi væl at mála sum ungur, legði seg eftir nøkulunda sama stíli sum bygdamaðurin Niels Kruse, og málningurin av Eiðis bygd, sum Sigfried Skaale keypti á tí fyrstu Ólavsøkuframsýningini í 1955 er sum so fínur. 

Eg veit ikki hvat babba hevði sagt um postkortsveggin í Listasavninum, men hann hevði helst ógvast við, at eg soleiðis taki so lættliga uppá hetta listarinnar kapel, tí postkort eru so langt burtur frá fínari list, sum vit yvirhøvur koma. Ella eru tey tað? Upprunaliga hugsaði eg, at postkortini kundu vera ein hóskandi rammi kring eina fjølbroytta framsýning, sum sambært hevdina hevur verið rúmlig. Tá eg byrjaði at seta postkortini upp, var tað við trilvandi hondum. Merkiliga sentimentalt projekt. Tað hevði eisini týdning, at eg dagin fyri var eftir postkortunum í húsinum, har eg vaks upp. Húsini eru seld og tá eg var har, vóru húsini longu hamskift, veggir horvnir og mitt í byggirokanum mín gamla song, hon sum eg svav í tey fyrstu árini í lívinum. Men spakuliga tóku myndirnar yvir. Tey gomlu, hondkoloreraðu postkortini við myndevnum av pisufundum, grindadrápum, ólavsøkum, jólahaldum klistraði eg á veggin í Listasavninum saman við kerligum lýsingum av Slættaratindi, Risanum og Kellingini, Sandoynni, Saksun, Suðuroynni og víða hvar í Føroyum. Kortini av dukkum í føroyskum klæðum klipti eg sundur og klistraði tey saman, so at eisini gentudukkur og gentudukkur sluppu at hoyra saman, eins og dreingjadukkur og dreingjadukkur vórðu settar upp millum yndissælar landslagsmyndir í mínari óneyvu og sentimentalu ólavsøkuframsýningpostkortmosaikk

 

Áhugaverd samrøða við Barbaru í Gongini í Chasseur Magazine

/


Barbara í Gongini. Foto: Jonas Fogh.

Barbara í Gongini fekk heiðurin at hava upplatingarsýningina á donsku mótavikuni, sum læt upp í gjár. Á tí eitt sindur tvøra ummælinum frá danska mótaummælaranum Sarah Skarum, ið skrivar fyri Berlingske Tidende, skilst, at henni dámar ikki konsekventu og listarligu linjuna hjá Barbara í Gongini. Ummælarin biðjur designarin rætt og slætt um at slappa av. Men eftir samrøðuni at døma, sum altjóða nettíðarritið Chasseur Magazine hevur havt við føroyska designaran, og sum varð publiserað í dag, er einki, ið bendir á, at Barbara í Gongini hevur í hyggju at minka um orkuna. Lesið áhugaverdu samrøðuna her:

http://chasseurmagazine.com/2014/08/06/chasseur-interviews-fashion-designer-barbara-i-gongini/#

Elements of theatrics intertwine within your designs, composing highly conceptual forms that stimulate the eye. During the creative process, what comes first, art or fashion?

Personally, I do not believe that one excludes the other, as I think that all creative disciplines emanate from the same source.

When creating, is there a certain narrative you tend to follow for your lines?

My collections are an ongoing story, which allows me to turn the chapter where I previously left off. This is where the birth of the numerical order of our collections came to surface. The designs are part of a kit, a kit that can be layered and later disabled where the wearer has the freedom of choice to customize the garment to their likings. This is part of our wardrobing concept that is a fundamental pillar in our design DNA, where the central focus is placed on the longevity formula of our creations. Our designs are therefore inter-related, like chapters in a book.

During recent years, the industry has seen a major shift towards more street-oriented creations by many high-end designers. How do you view this change and where do you place yourself within it?

Time is essential, the most important tool for a designer, by understanding its age and the ability to look in the future, combined with a strong personal DNA. In my view, this is a pivotal ingredient that requires strong design of and for our contemporaries. As I do not work with fast trends and tendencies, I rather choose to immerse myself in my conceptual design methods that are locked into avant-garde platforms. In this way, I aim to create a product that has a long life cycle and is irreverently timeless working with broad category options ranging from street-wear, denim to tailored silhouettes that are on continuous basis evolving and where its deconstruction tradition resides deeper in our DNA conceptualization, rather than fast paced trends.

Let’s talk inspirations. What stimulates you as a designer these days?

Hailing from the Faroe Islands, I draw inspiration from the architectural landscape, the misty mountains, the raw textures of soil and chalk, and the dark Northern Atlantic Ocean in constant outburst. There is something poetic in the way nature orchestrates all of these elements that I am keen on exploring in my creations. I like to fuse that source of inspiration with the buzz from the upcoming generations, where the music scene has acted as a springboard for new ideas, giving us a sense of contemporary direction.

The deconstruction of traditional silhouettes, seems to have played a key role in the designing process behind your new MAN AW14 offering. What fascinates you the most about the anatomy of design and how easy was it to create new forms without breaking the mould?

Each design is built upon certain principles as each garment has a skeleton that later requires layering, sculpting, and finishing. When I start to modulate the garment, the anatomy of the design is fully exposed and I can start to experiment with the shape, without fully compromising the initial mould of our DNA. The technique of deconstruction has thereby formed the basis for our wardrobing concept, in the sense that I can either layer or de-layer one singular garment or incorporate such function over a couple of our designs.

Our designs are therefore rich on multi-functionality and aim to include shape-shifting qualities where the wearer has the option to either present the garment in its natural state or to deconstruct it to grant it various expressions. We aim to introduce a sense of multi-faceted behavior where past as well as present can be evoked and in turn rekindled for years to come. This is an important fundamental design principle that has been with us from the start and we will continue to preserve.

The Nordic heritage has worked its way into your designs, in many creative ways. How is this translated into your new line?

The North Atlantic is the basis for my personal DNA. Our lands, the Faroe Islands, are positioned in an epic belt with the wildest weather changes. The insisting forces of nature and savage landscape, non-judicial and ever in turmoil, have a significant impact on the population, where the external circumstances mirrors the inner landscapes. These inner landscapes of mine are often the reasons for the design choices I take both in the tactile as in form development.

The basic palette for me is always rather static, but then I do have an ongoing fascination for the principle of design methodology that I often dwell on as long as the source stays open. Therefore, I see my design process as a continuous process, as I fabulate on where the process stopped the season prior. In this way I can be looking at my personal design journey as a story tale of continuity.

"Okkara ættarlið skapar list í einum heimi, ið er merktur av alsamt minkandi resoursum..."

/

Foto: Marita Gullklett

Kópakonustandmyndin í Mikladali hevur av sonnum fingið fólk at kjakast. Kjakast verður bæði um estetikk og um moral, um hvat standmyndir eru fyri nakað, um kópakonan er eitt sexobjekt ella um hon í veruleikanum er longsulsfull ("bara uppá ein urkvinnuaktigan, erotiskan máta"). Og meðan kjakið gongur heitt við tílíkum áhugaverdum og óáhugaverdum sjónarmiðum, glógvar í einum innleggi hjá listakvinnuni Silju Strøm.

Til mína grein um Skulpturelt fjølbroytni hevur Silja Strøm hesa viðmerking:

Silja Strøm: Áhugavert! Nú havi eg arbeitt á Scottish Sculpture Workshop í 5 mánaðar, og her er eitt sera áhugavert skift komið í tey seinastu 15 árini. Tey opnaðu í 1979 mitt í stórrákinum av monumentalum jarn, bronzu og stein standmyndum, ið vóru upp á sítt hægsta, skulpturparkir vóru gjørdar í hópatali, og útrykkið var maskulint, ekpressivt og monumentalt. SSW hevur fasilitetir til at stoypa og viðgera metal, keramik, stein og træ, men listaheimurin er broyttur nógv síðan tá, og programmið ið verður kuratera, er við at skifta fokus uttan at skifta facilitetirnar ov nógv. Nógv ung listafólk koma við ungum og radkalum idéum um hvat f.eks. bronza, jarn og steinur kann vera brúktur til í 21. ølds listaverkum. Tað er sera áhugavert at uppliva, og eg helt, at hendan greinin resoneraði við tí, eg havi upplivað í einum av best kendu standmyndaverkstaðunum í Føroyum. 

Tá tað er sagt, eru eisini nógv av tí eldra ættarliðnum generatiónini sum dáma væl at finnast at tí, ið verður gjørt her nú. "Tað er ikki sum tað plagdi. Lisafólk skapa ikki longur" er nakað fólk dáma væl at siga, men bara tí man ikki ger nakað monumentalt, merkir tað ikki, at man ikki skapar. Listarlig útrýkk flyta seg og broytast, so tað mugu tær listarligu institiónirnar eisini, tí listafólkini bíða ikki eftir nøkrum, tey skapa sínar egnu karmar. Tað er upp til tín at fylgja við. Ikki øvugt.

20 hours ago · Unlike · 4

·        

Silja Strøm :Eitt boð upp á list í almenna rúminum eftir míni yndis listakvinnu, Katie Paterson http://www.situations.org.uk/.../katie-paterson-future.../


Kinna Poulsen Hatta sær ordiliga spennandi út, Silja. Míni myndadømi í greinini eru nógv meira traditionel, eg hugsaði, at neyðugt var at grulva áðrenn mann fór til gongu. Tað er sjálvandi nakað tvætl og gott, mann hevur ung, gløgg fólk sum teg, sum kunnu minna meg um tað 

20 hours ago · Edited · Like · 3

    

Silja Strøm Okkara ættarlið skapar list í einum heimi, ið er merktur av alsamt minkandi resoursum. Listin má laga seg eftir nýggum karmum, um hom skal blíva við at vera fyri øll, og ikki bert fyri tey ið hava fyrsta rætt til resoursurnar. Tí mugu vit hugsa um hvat tað merkir at skapa, hvat vit skapa við, fyri hvønn, hvat tað kostar (í allar mátar), og hvat tað stendur fyri.

20 hours ago · Unlike · 7

Barbara í Gongini opnaði mótaballið við listarligari maner!

/

Design Barbara í Gongini. Foto Karin Johnson. Androgynity

Í dag byrjaði danska mótavikan. Tað var føroyski designarin, Barbara í Gongini, sum fekk heiðurin at hava fyrsta showið á mótavikuni við sínum serstøku, burðardyggu avantgardeklæðum. Í stuttum má sigast, at talan er um eina framúrskarandi framførslu. Showið er um somu tíð ein mótasýning við klæðum, har tú kanst meta um stíl, útsjónd og hvussu tey einstøku pløggini rigga, men samstundis er talan um eina avantgarde framførslu við listarligum elementum av sjónleiki, stillaleiki við løgnum interaktiónum, ið tykjast snúgva seg um viðurskifti millum menniskju. Klæðini eru svørt og huglagið er dramatiskt og myrkt, úttrykkið er elegant og cool, samstundis sum okkurt rørandi og stuttligt knýtir seg at hesum glataðu figurunum við teimum ómetaliga merkiliga reivveru- ella cocoonkendu frisurunum og lýsandi reyða hárpraktinum og skegginum, sum eru einastu koloristisku elementini í framførsluni. Innan fyri fáar minuttir fái eg sum áskoðari hugasamband við eina klædningsklædda Gretu Garbo, ein passioneraðan Marquis de Sade og kitsjuta líkismálningin av einum sjómanni við pípu, sum fyrr í tíðini hekk á grønmynstrutum tapeti í gongini í ávísum døgverðaluktandi húsu. Eg fari at hyggja umaftur og at lurta ikki minst; tivandi tónasporinum við teimum merkiliga djarvu pausunum, stendur Jens L.Thomsen fyri. 

 

 

Eitt sindur um skulpturelt fjølbroytni

/

 

Kópakonan og modellin - mynd Norðlýsi

Eitt sindur av kjaki hevur tikið seg upp síðani nýggjasta standmyndin hjá Hans Paula Olsen varð avdúkað í síðstu viku. Tey flestu hava verið sera ósamd í mun til mín kritikk, og summi eru óð, tí eg eg ikki havi verið har enn á staðnum og skoðað standmyndina, ein av teimum óðu skrivaðu um meg á facebook, at ilt eyga vil einki gott síggja. Her má eg mótmæla, mítt eyga er ikki serliga ilt, bara eitt sindur kritiskt, og tað haldi eg ikki, at nakar skal ræðast. 

Ein av verksmiðumonnunum í Helsingør er í ovurstødd. Mynd: Lars_Skov

 

Standmyndir og yvirhøvur list í almenna rúminum hevur alstóran týdning fyri okkara trivnað og okkara hugsunarhátt, standmyndirnar ríka okkum dagliga við at fáa okkum til at undrast og at hugsa. List í almenna rúminum gevur okkum nýggj sjónarmið í mun til okkara egnu samtíð og harvið ávirkar hon okkara gerandisdag og tí hevur tað stóran týdning, tað, sum verður sett upp, tí ofta verður tað sett upp fyri at vera. - Hans Pauli Olsen er ein ómetaliga arbeiðssamur og dugnaligur listamaður, sum hevur gjørt eitt megnararbeiði innan føroyska og danska standmyndalist og í summar eru heili tvey veldug verk avdúkað hjá honum, annað er standmyndin av verksmiðjuarbeiðarum í Helsingør og hin er Kópakonan í Mikladali, bæði verkini eru figurativ og ógvuliga naturalistisk, hygg t.d. at lýsingini av tí eina verksmiðjuarbeiðaranum, tað er Brandur Patursson - hundrað prosent. Verkini eru eisini bæði monumental, vitalistisk og heroiserandi standmyndir, ið eru hugsað sum heiður til ávikavist arbeiðarastættina og ein mytiskan figur. Traðarmaðurin, sum stendur uttan fyri Býráðshúsini við Vaglið í Havn, er ein fín standmynd, sum eg fegnist um dagliga og sum heiðrar traðarmonnunum. Hetta er ein sterkur, nakin maður við ovurstórum hondum, sum ber ein tungan klett - um vit hugsa um Kópakonustandmyndina er tað áhugavert, at Traðarmaðurin er fullkomiliga avsexualiseraður. Hann hevur einki kyn niðan fyri beltið. 

Traðarmaðurin er kroppsligur, men asexuellur

 

Eg fari til Mikladals at hyggja at kópakonuni seinni í vikuni og eg skal nokk siga tykkum hvat eg haldi um hana, tá eg síggi standmyndina á staðnum, sum hon er gjørd til. Tì sjálvandi er staðsetingin týdningarmikil, Hans Pauli Olsen hevur nú gjørt fleiri standmyndir, sum standa í náttúruvøkrum, fjarskotnum støðum, t.d. gjørdi hann eina standmynd til bygdina Skarð herfyri. Tað er galdandi fyri Kópakonuna og fyri fleiri av seinastu standmyndunum, sum Hans Pauli Olsen hevur gjørt, at figurarnir ikki hava nakran sokkul at standa á. Hans Pauli Olsen hevur annars áðrenn arbeitt rættiliga nógv við sjálvum soklinum t.d. í einum verki sum Fría Fríða við Eik Banka yviri við strond. Men í teimum nýggju verkunum standa bronzufigurarnir á vegnum, ella á klettinum og gerast harvið enn meira veruleikakendir har teir standa.

Mynd Lars_Skov

 

Hans Pauli Olsen hevur gjørt rættiliga nógvar av standmyndunum, sum eru settar upp í Føroyum seinastu árini. Tað er ikki ringt at skilja sum so. Hann er dugnaligur, arbeiðssamur og vit hava ikki nakran annan, sum dugir tað, sum Hans Pauli Olsen dugir at fáa burtur úr leiri. Mín kritikkur snýr seg í grundini ikki so nógv um listamannin, men um tey, ið bíleggja standmyndir runt um í Føroyum. Tað er heldur fantasileyst og av handahógvi merkt, haldi eg. Eg kundi í hvussu so er hugsað mær, at vit fingu eitt meira fjølbroytt skulpturelt úttrykk. Eg haldi, at okkara standmyndir í ov stóran mun eru figurativar, naturalistiskar heteronormativar bronzustandmyndir av hvítum menniskjum við idealkroppum. Listarlig dygd hevur ómetaliga nógv at siga, men fjølbroytnið er somuleiðis av eyðsæddum týdningi í einum rúmligum, demokratiskum samfelag. Kanska eru vit ov national og lokal, tá vit bíleggja verk. Aðrastaðni tryggja tey fjølbroytnið m.a. við onkuntíð at biðja altjóða listafólk. Í Íslandi t.d. var eg imponerað, tá eg fyri nøkrum árum síðani sá altjóða skulpturparkina í Hafnafirði, har listafólk úr 16 londum hava gjørt hvør sítt verk, har eru verk hjá listafólkum úr m.a. Mexiko, Sveis, Fraklandi, Finnlandi, Japan og Týsklandi. Á Viðey við Reykjavík tendra tey hósdagin Imagine Peacetower, framúrskarandi ljósstandmyndina hjá Yoko Ono Lennon fyri børnunum í Palestina/Ísraelstríðnum. Fyrr í tíðini var ein standmynd tað sama sum ein bronsustandmynd, eitt monumentalt minnismerki til eftirtíðina. Soleiðis er tað ikki longur, ein standmynd hevur í prinsippinum listarligt frælsi javnbjóðis við alla aðra list. Men av tí, at standmyndir ofta eru heldur dýrari og umstendiligari at gera og seta upp, eru tær í størri mun enn onnur list treytaðar av avgerðunum hjá meira og minni kompetentum kommunupolitikarum.

 Her eru nøkur dømi um skulpturelt fjølbroytni. 

 

Jes Brinch HATE. 2013. Foto: SKovsnogen.

Bjørn Nørgaard:  RIv dette tempel ned 2012

Magnus Tómason: Tekið 2003

​

Per Kirkeby: Murstensskulptur 2010

Sui Jianguo: Windy City 2010

Jørgen Haugen Sørensen: Kolossen 2011

Marc Quinn: Alison Lapper Pregnant 2010

Yoko Ono Lennon: Imagin Peace Tower

Per Kirkeby: Laokoongruppen (2013)


Ai Weiwei, scultpure 2010

Damián Ortega: Controller of the Universe 2007


Danny Lane: Empress 2007




Ólavsøkuframsýningin er opin inntil 17.august

/

Sakaris Fríði Stórá: Viva Vendetta er loksins sett upp í framsýningini. Annars hevur Malan Marnersdóttir ummælt framsýningin í Sosialinum í dag í grein við heitinum "Tivoli og list", har hon m.a. finnist at eini fløktari og tvørligari framsýning. Malan Marnersdóttir sóknast eftir betri miðlan - hon hevur helst ikki sæð míni tíðindaskriv og greinirnar á FB-síðuni, sum varð upprættað til sama endamál, eingin framsýning hevur verið so gjølliga miðlað sum Ólavsøkuframsýningin í ár og í fjør. Malan Marnersdóttir dámar ikki mín kærleiksvegg og heldur, at hann ber brá av vantandi virðing fyri teimum, sum hava gjørt myndirnar "Í roynd og veru eru hetta kanska verk, sum fyriskiparin annars hevði havnað". - Her skal eg skunda mær at svara, at so er ikki. Øll verkini, sum eru á Ólavsøkuframsýningini eru líka vælkomin - eg sensureraði verkini hjá tólv persónum, sum ikki komu við á framsýningina. Eg veit eisini um nógv, sum halda, at kærleiksveggurin er tað besta á framsýningini og eg veit um fleiri av teimum, sum hava verk hangandi á kærleiksvegginum, sum virkuliga dáma at hanga har, t.d. Vígdis Petersen og Durita Dam. Men tað tykist sum um, at Malan Marnersdóttir hevur havt eina uppliving av framførsluni hjá 200 undir upplatingini, og tað er undir øllum umstøðum er stuttligt at fáa eitt ummæli sum kjakupplegg. 

 

2014-08-04 14.36.59.jpg

Claus Carstensen

Sámal Blak, 200, Vendettaverkætlanin Hansina Iversen, Claus Carstensen og Jóhan Martin Christiansen

Sissal Kampmann

Tóroddur Poulsen

Elin Josefina Smith

Sámal Blak, Fríða Matras Brekku

Sámal Blak, Fríða Matras Brekku

Mánadagskonsert við løtum av musikalskari nærveru

/
2014-08-04 15.12.57.jpg

Ummæli: Tað hjálpir rættiliga væl uppá ein gráan, regnvátan mánadag sum í dag, at fara ein svipp til mánadagskonsert í Norðurlandahúsinum. Hetta var ein Summartónakonsert hjá Ernst Sondum Dalsgarð, tenori, Páll Sólstein hornleikara, Søren Johannesen klaverleikara og Agnar Lamhauge bassleikara.

Skráin fevndi sera breitt frá føroyskum modernaðum tónleiki til samtíðartónleik til italskan operatónleik og amerikanskan musicaltónleik, sum vit hoyrdu um á enskum - enska miðlingin var helst hugsað til ferðafólkini. Mær dámdi best samtíðartónleikin, serliga verkið hjá Unn Patursson, sum hon hevur skrivað til orðini hjá systrini Lív Róadóttir Jæger og sum eg haldi fangaði tað serstaka um somu tíð østa, tivandi og róligt staðfestandi lyndi í yrkingini “Ekkóhjarta”. Ernst Sondum Dalsgarð las yrkingina upp, áðrenn hann tulkaði verkið við nøtrandi nærveru.

Verkini hjá Páll Sólstein og Agnar Lamhauge vóru eisini áhugaverd, hin fyrri við síni tónleikaligu tulking av lagnutunga klassikaranum hjá Williami Heinesen “Hoyrdu tit havsins andalag”, sum gav eina dramatiska, romantiskt hugleiðandi mynd av slóttumonnunum, sum arbeiða upp móti setandi sólini. Agnar Lamhauge bæði sang og spældi í sínum egna verki, sum tók støði í Kingolagnum “Lover nu Herren”. Áhugavert at hoyra teir báðar, Kingosangaran og klassiska sangaran syngja saman í einum serstøkum samljóði, ið hongur væl saman við útgangsstøðinum hjá Agnari Lamhauge, einum djúpum áhuga og virðing fyri fjøltáttaða Kingosanginum. Við instrumentalum verkum vístu teir báðir Sólstein og Lamhauge hvussu væl teir meistra hvør sítt leikføri. Ernst Sondum Dalsgarð er klassiskt útbúgvin sangari, sum uttan trupulleikar megnar eina avbjóðing sum ein tílík, fjølbroytt konsert er. Røddin hjá Ernst Sondum Dalsgarð er vøkur og sterk, og í italsku sangunum fylti røddin alla ta fullsettu Klingruna. Eg haldi, at tað var eitt sindur ringt at hoyra tekstin í støðum í onkrum av teimum føroysku sangunum, møguliga hevur tað við klassisku munnstillingina at gera. Síðsti parturin av konsertini var heldur lættari, tað er ivaleyst ein spurningur um persónligan smakk, men sjálv hevði eg ikki havt nakað ímóti um øll konsertin varð myndað av tí tyngri samtíðartónleikinum, tí eg haldi, at tað var mest spennandi parturin av konsertini, har tú sum áskoðari kendi, at okkurt var uppá spæl. Takk fyri tað!

Skráin fevndi um tónleik hjá Waagstein, Paturson, Sólstein, Lamhauge, Rachmaninov, Leoncavallo, Nielsen, Porter, Howard og Berlin.

Skráin fevndi um tónleik hjá Waagstein, Paturson, Sólstein, Lamhauge, Rachmaninov, Leoncavallo, Nielsen, Porter, Howard og Berlin.


​

Av øllum teim snekkjum, ið Norðhavið bar...

/


Nú kann tað vera, at eg við hesari dupultmyndini av teimum báðum aktuellu snekkjunum omanfyri fái øði aftur í mentamálaráðharran, bóndan í Kalsoy og øll hini norðanfyri, sum halda, at nýggja standmyndin niðri á helluni í Mikladali er so fín og so mikið vell, at hon fer at gera alt gott, sum fyrr var ringt. Tað hevur annars verið so deiliga friðarligt síðani húkakjakið og øll tykjast ovurfegin, nú  henda undurvakra risakvinnan úr bronsu stígur upp úr havinum sum ein onnur hevndargudinna við kópahaminum í rulki um føturnar.

“Kópakonan verður eitt ikon” heldur Jógvan Skorheim fyri í nýggjasta Norðlýsinum, sum man vera einasta dømi í føroyskari blaðsøgu um eitt blað, ið er vígt einum einstakum listaverki. Alt blaðið sum tað er snýr seg um Kópakonuna, um søgnina, standmyndina, verkætlanina og gjøgnum lýsingar og á forsíðuni hóma vit fyrimyndarligt samstarv millum vinnulív og mentan. Og tað kann væl vera, at Kópakonan verður eitt ikon eins og Lítla Havfrúgvin í Keypmannahavn og Molly Malone í Dublin. Hvørgin teirra er ein góð standmynd, men virkar tó sum effektivur fólksligur savningarstaður, sum verður brúktur sum bakgrund fyri ferðafólkaselfies og tað er eftir øllum at døma eisini hægsta ambitiónin hjá norðingum.

Sjálvt um Kópakonan er eins spektakuler og hon er monumental - nakað sum Pamela Anderson, er standmyndin eins óspennandi og júst frúgvin Anderson, ið tykist mær ómetaliga avmarkað í síni vitan um heimsins ræðuleikar, tá hon heldur, at grindin í Føroyum er trupulleiki nummar eitt. Her hugsi eg eitt nú um ræðumyndirnar av bumbaðum børnum í Gaza og av Ebolasjúklingum í Vesturafrika. Tað ber ikki til í grundini at samanbera hvørki elendigheitir ella standmyndir og Baywatch, men hetta er mín máti at royna at lýsa hvussu eg ikki haldi, at Kópakonan er ein listarliga áhugaverd standmynd. Fyrivarni má takast fyri, at eg bara havi sæð standmyndina í sjónvarpinum, sjálvandi er tað øðrvísi at síggja standmyndina í veruleikanum. Men eg má viðganga, at eg mundi dottið niður av stólinum, tá eg í Degi og Viku sá standmyndina - so vulgera haldi eg hana vera. Søgan er annars ómetaliga rørandi, haldi eg, um kópagentuna, sum verður tikin og trælkað av einum manni, ið fjalir hennara veruliga samleika í einari kistu, tí hann er ásttikin og vil eiga hennara vakurleika. At hon fleiri ár seinni flýggjar út aftur í sína egnu verð, vitnar um sterkan sjálvstøðugan frælsisvilja, sum gongur framum sjálvt kærleikan til børnini. - Í staðin fyri at viðgera evnið listarliga, hevur listamaðurin eftir øllum at døma fokuserað uppá sjálvan tann fysiska vakurleikan á kvinnuni, sæð úr einum mannligum sjónarhorni. Úttrykkið er naturalistiskt, heroiserandi og anakronistiskt. Tað minnir meg um vitalistiskar og enntá fascistiskar standmyndir í Europa í 19. og 20.øld. Vitalistiskur estetikkur fokuserar uppá naturalistiskar lýsingar í steini ella bronsu av sterkum, heilsugóðum, idealiseraðum, hvítum menniskjum. Í brimi og mjørka verður ovurstóra standmyndin helst eisini fevnd av onkrum mystiskum og tað fer kanska at hjálpa uppá samlaðu upplivingina, men hetta fer ongantíð at síggja út sum ein standmynd frá 2014. Hans Pauli Olsen er framúrskarandi handverkari, hansara framsýning í Steinprenti herfyri og fleiri aðrar standmyndir bera brá av, at hann eisini er dugnaligur listamaður. Nýggja standmyndin, Kópakonan er kanska hundrað ferðir betur gjørd enn Fiskakonan niðri við Skeiva Pakkhús í Havn, men hon er ikki nógv betur hugsað, tíverri.

 

Astrid Haack, modellin til Kópakonuna og standmyndin. Mynd: Norðlýsið

Astrid Haack, modellin til Kópakonuna og standmyndin. Mynd: Norðlýsið

​

Nýggj standmynd hjá Hans Paula Olsen avdúkast í dag

/


Myndina av Hans Paula Olsen tók Jan Andersson

Myndina av Hans Paula Olsen tók Jan Andersson

Í dag 1.august 2014 klokkan tvey verður standmyndin hjá Hans Paula Olsen, Kópakonan avdúkað í Mikladali. Bjørn Kalsø, landsstýrismaður í mentamálum fer at avdúka standmyndina, sum skal standa á helluni í Mikladali. Jógvan Skorheim, borgarstjóri í Klaksvíkar kommuna, fer somuleiðis at halda røðu. Fyrireikarnir vænta nógv fólk, og tí fer Ternan at avloysa Sam í morgin. Fyrsti túrur av Klaksvík var klokkan 6.40 og seinasti túrur verður av Syðradali klokkan 22.35 og bussamband verður ímillum Mikladal og Syðradal. Fyrireikarnir heita á fólk um at lata bilin standa eftir í Klaksvík. Umframt standmyndina hendir ymiskt annað listarligt í Mikladali í morgin. Klokkan 15 verður sjónleikur um Kópakonuna, tá ungir leikarar fara at spæla undir leiðslu av Sóley Danielsen. Tónleikur verður at hoyra, m.a. fer Eivør fer at syngja. http://issuu.com/nordlysid/docs/nordlysid_nr_25_2014/1?e=0/8785119

eivør.jpg

​


Hoyma í Vestmanna

/

Málningur hjá Tóroddi Poulsen


Fríggjakvøldið 01. august kl. 19.00, verður fjølbroytt hoymatiltak í Vestmanna hildið á fjósloftinum hjá Jonhard Mikkelsen, Hornavegur 12. Á skránni er tónleikur, yrkingar og sjónleikur .

Avmarkað atongd er á loftinum, einans 40 pláss. Tískil er neyðugt at bíleggja atgongumerki á 100,- frammanundan. Hetta gert tú við at senda boð til Sissalk@hotmail.com ella á 724032. 

Dyrnar lata upp kl. 18.30.

Tey luttakandu eru:

Jákup á Lakjuni (tónleikur)
Daniella Andreassen (yrkingar)
Kim Simonsen (yrkingar)
Lea Kampmann og Sólvá Lávík (tónleikur)
Vónbjørt Vang (yrkingar)
Vár Sjóðklett (yrkingar)
Marita Dalsgaard (sjónleikabrot)
Flóvin Viderø (tónleikur)
Maria Mercedes Lindenskov (tónleikur)
Trygvi Danielsen
Hans Jacob Kollslíð (yrkingar)

 

 

 

Ludvík á Brekku sýnir fram í Lítluvík

/

Í dag var fernisering í Smiðjuni í Lítluvík við málningum hjá Ludvík á Brekku. Eini 25 størri og smærri verk vera við í sýningini. Fleiri av teimum størru myndunum hevur Ludvík málað á Listaskúlanum á Ærø í Danmark, har hann tók útbúgving sum listamálari seinasta vetur. Annars er framsýningin stak fjølbroytt. Fleiri av teimum framsýndu verkunum hjá Ludvíki, eins og málningur hansara á Ólavsøkuframsýningini bera boð um nýbrot í hansara listarliga virksemi. Framsýningin varir hetta til mikudagin 6.august. 

Kjallaramálari á veg til himmals

/

Kollasjurnar hjá Tóroddi Poulsen á Ólavsøkuframsýningini síggja út til at vera á veg til himmals, so lættar og poetiskt sveimandi eru tær. Men Tóroddur Poulsen er ein kjallaramálari. Tað er hann heilt einfalt av tí, at hansara atelier er í kjallaranum í einum bygningi í Nordre Frihavnsgøtu á Østerbro, men listasøguliga er tað neyvan heilt skeivt heldur at flokka hann í undirgrundini sum kjallarmálara, sjálvur hevur hann jú eisini skrivað um Kjallaramálningadagar. Tóroddur Poulsen er ógvuliga aktivur listamaður og hann hevur verið nógv frammi síðan hann fekk mentanarvirðisløn landsins. Henda greinin um listamannin byrjar í Týsklandi fyri mongum árum síðani.

​

Tá ein hin týdningarmesta týska listaframsýningin í nýggjari tíð læt upp leygardagin 29. september í 1984 í Düsseldorf Kunsthalle, var tað ein sonn gøla, at listamaðurin Martin Kippenberger ikki var boðin við. Tað var hann ikki av teirri orsøk at fyriskiparin Kasper König ikki dugdi at síggja nakað virði í hansara málningum. Hann helt, at málningarnir hjá Kippenbergar vóru "Partykellermalerei", sum ikki hoyrdu heima millum ordiligu listaverkini á framsýningini "Von hier aus". 

P1020854.jpg


Sjálvandi var hetta hvørki fyrstu ella seinastu ferð, at metingar av hvat er góð og vánalig list, fóru fullkomiliga skeivar í mun til framtíðar hugsanir, hetta hendir javnan. Kippenberger verður mettur at vera ein av teimu stóru endurnýggjarunum. Nú er tað jú nokk so nógv lættari at læra av fortíðini enn at spáa um framtíðina, og í sambandi við ta framsýning, sum henda greinin snýr seg um, kunnu vit beinan vegin staðfesta, at hesa ferð var kjallaramálarin boðin við - ja hann var í grundini boðin púra einsamallur at hava summarframsýningina í Steinprenti. Allíkavæl var okkurt við móttøkuni av hesi listaframsýningini, tá hon læt upp í Steinprenti í Havn leygardagin 29.juni, sum bendi á, at fólk ikki ordiliga vistu hvat tey skuldu halda um hesar løgnu kjallaramálningarnar. Teir eru so ljótir, helt onkur og onkur annar helt, at Tóroddur Poulsen mundi vera meira grafikari enn málari. Tað er forrestin ikki langt frá, at tað var tann sami, sum í síni tíð, tá Tóroddur Poulsen byrjaði at fáast við prent, helt Tórodd Poulsen vera yrkjara og ikki grafikara. Eg veit ikki um fólk gjørdu sær greitt, at talan í roynd og veru er um eitt tøkni, sum vit ikki hava sæð Tórodd Poulsen brúka áður, sjálv royndi eg at leggja dent á hetta í tíðindaskrivinum, men í grundini var tað ein av okkara bestu málarum, sum rakti seymin á høvdið, tá hann til ferniseringina segði – Hetta er slett ikki málarí, altso hetta er ikki málarí uppá sama máta sum mínar myndir eru málarí…". Torbjørn Olsen hevur púra rætt í hesum varhuga og tað var hansara eygleiðing, ið setti gongd á hesa hugleiðing.


Á amerikanskari grund

Serstaka framsýningin í Steinprenti veitir fyrsta høvið yvirhøvur at uppliva eina samlaða presentatión av málningunum hjá Tóroddi Poulsen. Og á sama hátt sum við øllum hinum listasløgunum, sum hann dyrkar, brýtur Tóroddur Poulsen upp úr nýggjum, ja, hann ger ikki minni enn at broyta sjálvar grundtreytirnar hjá listaslagnum. Við sínari fyrstu málningaframsýning umdefinerar Tóroddur Poulsen føroyskt málarí í mun til tær hálvabstraktu náttúrutulkingarnar, sum vit sambinda við klassiskt føroyskt málarí, men sum í roynd og veru jú eru brigdi av europeiskari myndlist soleiðis sum hon sá út áðrenn 1950, tá colorfieldmálarar, Andy Warhol og onnur staðfestu New York at vera ta nýggju progressivu bráðpannuna hjá listini. Støðið undir málningunum hjá Tóroddi Poulsen er partvíst amerikanskt og týskt, men tankarnir eru franskir og enntá rættiliga føroyskir eisini. Tóroddur Poulsen er ein sannur kjallaramálari. Tað er hann av teirri einføldu orsøk, at hansara atelier er í kjallaranum í einum bygningi í Nordre Frihavnsgøtu á Østerbro, men listasøguliga er tað neyvan heilt skeivt at flokka hann sum kjallara- og undirgrundmálara.

​

Gullskógvurin

Hansara myndevni eru afturvendandi og vit kenna summi teirra aftur frá prentum, tekningum, vatnlitamálningum, installatiónum og yrkingum. Tann monumentali gullskógvurin er í einari mynd settur upp á ein grønan piedestal, ið tykist múraður upp á sama hátt sum tann neyvt teknaða gráa bakgrundin, ið myndar rundleidda múrverksmynstrið, sum aftur liggur aftan fyri eitt annnað múrverksmynstur fremst í myndarúminum. Á grøna mynstrinum hómast ljósir dropar, ið dryppa úr víngløsunum, sum standa niðri í skógvinum, tvey teirra tykjast hoknað niður, eitt til hvør sína síðu og aftan fyri víngløsini sæst ein svartur bjálki, sum hongur niður úr erva í reyðum tráði. At lýsa myndir kann annars tykjast sum eitt heldur turrisligt øki, men ikki, tá tað snýr seg um myndir hjá Tóroddi Poulsen. Tað er sum eitt ævintýr, merkt av dreymakendari surrealismu og eini serstakari dyrkan av mynstrum, hvørs líka eg ikki havi sæð síðan Steffan Danielsen. Nólsoyarmálarin var forrestin eisini sera upptikin av laðingum og av markinum millum subjektið og umheimin. Hansara outsider-list hevur ikki altíð verið so høgt í metum sum hon er í dag.

Bad painting strategiir

Tó at hetta er hansara fyrsta málningaframsýning, kunnu vit ikki á nakran hátt kalla Tórodd Poulsen fyri debutant. Næsta ár eru 30 ár síðani hansara fyrsta yrkingarsavn, hann hevur verið myndlistamaður meira enn helmingin av hesium sera produktiva tíðarskeiði. Tóroddur Poulsen hevur málað síðani 1980´ini og júst hetta tíðarskeiðið sæst aftur í hansara málihátti, ið sipar til tað listaslagið, sum verður nevnt bad painting - málarí, sum bjóðar tí klassiska, kanoniseraða góða smakkinum av. Tilvitað brúk av tí ljóta er ein áhugaverd strategi, ið krevur eitt vist mát av innliti í og ein greiðan varhuga av tíðarinnar altumfatandi týdningi. Konsensus broytist støðugt og tí kann tað, sum eina ferð var hildið at vera ljótt og ófantaligt, verða hámett í einum øðrum tíðarskeiði. Konfronterandi lyndið í modernaðu listini hevur við sær, at listafólkini ofta bjóða galdandi hugsanum um hvat er gott og minni gott av. Mest sum av sær sjálvum tykist Tóroddur Poulsen onkursvegna velja tað ótilpassaða fram um tað stovnsetta, - nei fram um ja - dissidens framum konsensus, líka so sjálvsagt sum hann altíð dyrkar tað bíliga heldur enn tað dýra.

 

Eitt nýbrot

Í føroyskari myndlist umboða oljumálningarnir hjá Tóroddi Poulsen eitt nýbrot bæði myndevnisliga, men eisini í mátanum, teir eru málaðir. Teir eru ikki á nakran hátt ætlaðir at taka seg málandi út við fleirstreingjaðum dýpdum ella lekrum litblandi. Málningarnir eru flatir ofta við eitt sindur knortlutari tekning og orðum, sum í skundi tykjast vera krutlaði niður á myndaflatan. Tá vit viðgera hesar málningar er tað sum um, at okkum tørvar nýggjar kategoriir, tí tær kategoriir, vit hava brúkt innan føroyska list higartil, nú ikki røkka. Vit hava áður bólkað føroyska list sum antin figurativa, hálvabstrakta ella nonfigurativa list, sum í rættiliga stóran mun tykist miðsavnað um tað sublima í stórslignum, náttúrufagnandi og sansaligum myndum. Hetta er ikki galdandi fyri myndirnar hjá Tóroddi Poulsen, óansæð um tær eru figurativar ella abstraktar. Leggjast kann aftrat, at hvørki súkklur, urtapottar ella spannir hjá Tóroddi Poulsen eru lýstar á sama ímyndandi ella sansaliga eygleiðandi hátt sum tá Niels Kruse stóð niðri á Møl á Eiði og skrásetti tað kæra landslagið í náttúruromantiskum myndum. Men listin hjá Tóroddi Poulsen er somuleiðis sjálvsævilig, summi myndevni stava frá hansara egnu upplivingum. Í einum niðurskrivaðum fyrilestri, sum stóð í tíðarritinum Vencil undir yvirskriftini "Droymt og Drymið" greiðir Tóroddur Poulsen frá eini óhugnaligari uppliving við einari spann: "Sum smádrongur droymdi eg ofta um at missa mammu mína. Hav tað so gott góði, segði hon, nú fari eg til himmals. Hon bleiv løgd í ein bát, sum sigldi avstað við henni niðan gjøgnum Nólsoyarfjørð. Eg veittraði til hana, og hon veittraði aftur. Tá var tað gott at vakna, og eg tók tað ikki so tungt, um hon skeldaði meg tann dagin. Alt hevur sína orsøk. Ein dagin, eg kom heim, fóru ambulansumenn avstað við henni á eini børu og inn í ambulansuna. Eg rann aftaná, men var ov skelkaður at spyrja, hvat feilti henni. Omma kemur at ansa tykkum, til eg komi heim aftur. Og so koyrdu teir avstað við henni, babu, babu. Tá eg fór inn stóð ein spann full av blóði úti á køksgólvinum. Hevði hon útvatnað saltgrind ella hvat? Nei, tað bar ikki til. So nógv blóð. Har var okkurt kjøtkent, ella var tað ein dukka. Eg stóð púra stívur og stardi niður í spannina eina góða løtu, áðrenn eg helt á dyr, og rann oman í fjøruna til kombikkini. Seinni fortaldi systir mín, at mamma hevði kastað burtur. Tvillingar. Síðani havi eg verið bangin fyri spannum.". Áhugavert er, at lýsingarnar av byttunum ikki eru eintýðugt daprar, tær kunnu bæði hava stuttligt og heimspekiligt brá.

 

Maður við gummiarmi í sólbrillum

Myndevnisliga brýtur Tóroddur Poulsen alla tíðina upp úr nýggjum í føroyskari myndlist t.d. tá hann málar eina mynd av einum manni við gummiarmi í sólbrillum við gittara undir liðini, sum situr í einari svartari sofa við eitt grønt sofaborð og lesur í eini teknirøð, kanska er tað um Dunnald Dunnu - meðan spannir í hópatali tykjast ota seg inn á hann. Myndin er um somu tíð eitt sindur skemtilig, óhátíðarlig og serstakliga álvarsom, tí hon snýr seg um listarliga inspiratión. Um so Tóroddur Poulsen er sera originalur listamaður, hevur eisini hann undanfólk í heimslistini, sum hann kennir seg myndlistarliga skyldan við. Hann fylgir sera væl við í samtíðarlistini og lesur eina rúgvu um samtíðarlist og poesi, men hevur eisini áhuga fyri ymiskum listarligum outsidearum, fronsku symbolistunum í 19. øld og fyri amerikanskari list og poesi úr fimtiárunum. Á sama hátt sum fleiri av umboðunum fyri tað sonevnda beat ættarliðið og New Yorkaraskúlanum sameinir Tóroddur Poulsen hámentan og poppmentan, mynd og skrift, speisemi og vakurleika.

Modernismunnar negativa gandaflís

Filosofiska tagnarmaskinan, sum er eitt slag av eini installatión ella ringrás, ið framleiðir kvirru, gongur aftur sum myndevni í fleiri av málningunum og spannirnar eru somuleiðis nógvar. Myndevni sum træsprek, múrsteinar, súkklur og spannir eru dømi um hvussu tilvitað hesin listamaðurin dyrkar tað banala í sínum myndum, sum eisini stinga seg burturúr heildini í føroyskari listasøgu við tað, at tær ikki altíð líkjast list og á hesari málningaframsýningini er tað enn týðiligari enn áður. Tóroddur Poulsen dyrkar eitt antilistarligt, ljótt úttrykk, sum í sær sjálvum er ein uppreistur í móti øllum tí, sum er stovnsett. Hann dyrkar tað ótilgjørda og tað lætta. Hann dugir bæði í yrkingum og málningum at orða tað óvæntaða á einfaldan hátt, at tú sum móttakari gerst bilsin av øllum teim spildurnýggju tankum, sum brádliga myndast í tínum huga, tá yrkingin ella myndin gerst ein lopfjøl til egnar assosiatiónir. Eg haldi ikki, at negativisman hjá Tóroddi Poulsen er tilvitað, tann negativa gandaflísin fylgdi við, tá modernisman í síni tíð kyknaði, og hetta ávirkar enn okkara eygsjón á grundleggjandi hátt, kanska er tað á sama hátt sum danska listakvinnan Ursula Reuter Christiansen greiddi frá um sína egnu list í 1980: "Einaferð ætlaði eg at mála okkara hús. Hortensiablómurnar framman fyri húsini vóru so vakrar. Tíanverri bleiv tað ikki til nakað. Eg málaði nakað annað. Tað vóru somu bóndahús, sum eg málaði við eldreyðum himmali og kolaðum bjálkum". Málningarnir hjá Tóroddi Poulsen eru úrslit av somu noyðslu og sama yvirskoti, sum merkir alt hitt, sum listamaðurin ger. Hetta er óføroysk føroysk kjallaralist, sum er merkt av bad painting snildum og urbanari coolness.  

Tóroddur Poulsen úr Droymt og drymið, s.45 í Vencil 3/2007 og Kjallaramálningadagar s. 16-21 í Vencil 12/2012.

"Teir løgdu litir á landið, sum bleiv hongt inn í stovur, uppi yvir sofunum, har teir villu dreymarnir blivu tamdir við søtum drykkjum og sjónvarpinum tendraðum í ævir allar, eisini eftir at alnótin varð tendrað á fyrsta sinni."

"Royndi at fáa kvirruna, tøgnina og stillið at siga tað speglvent í tjúkkum oljulitum."

"Kvotugangstararnir fáa einki av míni litakvotu.Teir hava makrel millum lørini, og tað átti at verið nóg mikið."

"Tað gula er nú vorðið gulari. Onkur bókstavur hevur fingið grønt og reyðgult á seg. Ansa nú eftir, at hetta ikki endar sum eitt landslag."

 

Heimildir: Tóroddur Poulsen úr Droymt og drymið, s.45 í Vencil 3/2007 og Kjallaramálningadagar s. 16-21 í Vencil 12/2012.  Claus Carstensen: Ang.Trash og bad painting í kataloginum Kast en brand hjá Ursula Reuter Christiansen. Kunsthallen Brandts Klædefabrik 2000.

Nýggj heimasíða um og við list

/
Hansina Iversen. 2013

Hansina Iversen. 2013

Listaportal.com eitur nýggj heimasíða um list og mentan, sum Kinna Poulsen hevur stovnað og sum umframt tíðindaskriv og umrøðu av listafólkum, útgávum og tiltøkum, eisini fer at hava ummæli á skránni. Heystið er áhugaverd árstíð, tá hugsað verður um listina og longu nú sær út til, at sera nógv hendir á føroyska mentanarpallinum í heyst. Nevnast kunnu serframsýningar hjá ávikavist Hansinu Iversen í Listasavninum og Jóhan Martin Christiansen í Steinprenti. Nýggja bókin  hjá Carl Jóhan Jensen kemur út 29.august og so verður kendi leikurin Stovugenturnar hjá Jean Genet framførdur eisini fyri bara at nevna okkurt úr mongdini, so nú er at gleða seg til eitt spennandi listarligt heyst.